Pracodawca nie wydał świadectwa pracy

Obowiązek wydania świadectwa pracy po zakończeniu umowy

Pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy w związku z rozwiązaniem albo wygaśnięciem stosunku pracy. Wynika to z art. 97 Kodeksu pracy. Zasadą jest wydanie dokumentu w dniu ustania zatrudnienia, jeżeli pracodawca nie zamierza nawiązać z pracownikiem kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni.

Jeżeli z przyczyn obiektywnych wydanie świadectwa pracy w tym dniu nie jest możliwe, pracodawca powinien w ciągu 7 dni przesłać je pracownikowi za pośrednictwem operatora pocztowego albo doręczyć w inny sposób. Szczegółowe elementy świadectwa pracy oraz zasady jego wydawania określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy.

W opisanej sytuacji upływ trzech tygodni od zakończenia umowy oznacza, że pracodawca najprawdopodobniej naruszył termin. Same wiadomości e-mail mogą być przydatnym dowodem ponagleń, ale praktycznie warto przejść na formę pisemną: wysłać wezwanie listem poleconym, najlepiej za potwierdzeniem nadania, i wskazać konkretny adres do doręczenia dokumentu.

Co zrobić, gdy pracodawca nie wysyła świadectwa pracy?

Najpierw należy wysłać do pracodawcy pisemne wezwanie do niezwłocznego wydania świadectwa pracy. W piśmie warto podać datę zakończenia umowy, wskazać, że termin ustawowy już upłynął, oraz wyznaczyć krótki termin na doręczenie dokumentu, na przykład 3 dni od otrzymania wezwania.

Jeżeli pracownik przebywa za granicą albo wkrótce wyjeżdża, powinien podać aktualny adres zagraniczny do doręczeń. Może też upoważnić inną osobę, na przykład małżonka, do odbioru świadectwa pracy. Upoważnienie powinno być jednoznaczne i najlepiej sporządzone na piśmie, aby pracodawca nie miał wątpliwości, komu może wydać dokument.

W wezwaniu warto zapowiedzieć, że brak reakcji spowoduje skierowanie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy oraz wystąpienie do sądu pracy. Kopię pisma, potwierdzenie nadania listu, e-maile i inne dowody ponagleń należy zachować, ponieważ mogą być potrzebne w razie dalszego sporu.

Skarga do Państwowej Inspekcji Pracy

Brak wydania świadectwa pracy w terminie można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor pracy może podjąć interwencję u pracodawcy, zażądać wyjaśnień i ocenić, czy doszło do wykroczenia przeciwko prawom pracownika.

Zgodnie z art. 282 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy pracodawca, który wbrew obowiązkowi nie wydaje świadectwa pracy w terminie, naraża się na grzywnę od 1000 zł do 30 000 zł. Sama groźba kontroli PIP często mobilizuje pracodawcę do szybkiego wydania zaległego dokumentu.

Pozew do sądu pracy o wydanie świadectwa pracy

Jeżeli pracodawca nadal nie wydaje dokumentu, pracownik może wystąpić do sądu pracy z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy. Jest to właściwa droga zwłaszcza wtedy, gdy pracodawca uporczywie ignoruje wezwania albo spór trwa na tyle długo, że brak dokumentu wywołuje realne szkody.

W pozwie należy wskazać pracodawcę, datę ustania stosunku pracy, opisać dotychczasowe próby uzyskania świadectwa oraz załączyć dowody, na przykład wypowiedzenie, porozumienie stron, korespondencję, potwierdzenia nadania listów i wiadomości e-mail.

Jeżeli pracodawca już nie istnieje albo uzyskanie dokumentu od niego jest niemożliwe, w szczególnych sytuacjach sąd może wydać orzeczenie zastępujące świadectwo pracy. W praktyce wymaga to jednak dokładnego wykazania przebiegu zatrudnienia i okoliczności zakończenia pracy.

Odszkodowanie za niewydanie świadectwa pracy

Pracownik może dochodzić naprawienia szkody powstałej wskutek niewydania świadectwa pracy. Podstawowe roszczenie przewiduje art. 99 § 1 Kodeksu pracy. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni.

Nie wystarczy samo opóźnienie pracodawcy. Pracownik powinien wykazać szkodę i związek przyczynowy, na przykład że nie mógł podjąć konkretnej pracy, ponieważ nie posiadał świadectwa pracy, a nowy pracodawca wymagał tego dokumentu. Pomocne mogą być wiadomości od potencjalnego pracodawcy, ogłoszenie rekrutacyjne, korespondencja z urzędem pracy albo inne dowody pokazujące skutki opóźnienia.

W orzecznictwie dopuszcza się także możliwość dochodzenia na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy naprawienia innej szkody wyrządzonej niewydaniem w terminie albo wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy. Tak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt II PK 36/04. Każdorazowo trzeba jednak udowodnić zarówno wysokość szkody, jak i jej związek z zachowaniem pracodawcy.

Co, jeśli świadectwo pracy zostanie wydane z błędami?

Po otrzymaniu świadectwa pracy należy od razu sprawdzić, czy zgadzają się dane dotyczące okresu zatrudnienia, wymiaru etatu, trybu rozwiązania umowy, wykorzystanego urlopu, okresów nieskładkowych, zajęć komorniczych oraz innych informacji wymaganych przepisami.

Jeżeli dokument zawiera błędy, pracownik może w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o jego sprostowanie. Jeżeli pracodawca odmówi, pracownik może skierować sprawę do sądu pracy. Terminów tych warto pilnować, bo błędne świadectwo pracy może utrudnić dochodzenie praw u kolejnego pracodawcy, w urzędzie pracy albo przed ZUS.

FAQ

Czy pracodawca może wysłać świadectwo pracy później niż po 7 dniach?

Nie powinien. Jeżeli nie mógł wydać dokumentu w dniu ustania zatrudnienia z przyczyn obiektywnych, ma obowiązek przesłać go albo doręczyć w inny sposób w ciągu 7 dni. Dłuższe opóźnienie może stanowić wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Czy e-mail do pracodawcy wystarczy?

E-mail może być dowodem ponaglenia, ale przy uporczywym braku reakcji lepiej wysłać formalne wezwanie listem poleconym. W piśmie należy wskazać adres do doręczenia świadectwa pracy i wyznaczyć termin na wykonanie obowiązku.

Czy małżonek może odebrać świadectwo pracy za pracownika?

Tak, jeżeli pracownik udzieli mu odpowiedniego upoważnienia. Upoważnienie powinno jasno wskazywać osobę uprawnioną do odbioru oraz dokument, którego dotyczy. W praktyce najlepiej sporządzić je na piśmie.

Czy za brak świadectwa pracy zawsze należy się odszkodowanie?

Nie zawsze. Samo opóźnienie nie przesądza jeszcze o odszkodowaniu. Pracownik musi wykazać szkodę, jej wysokość oraz związek między szkodą a niewydaniem świadectwa pracy w terminie.

Co zrobić, jeśli świadectwo pracy przyszło, ale zawiera błędy?

Należy złożyć do pracodawcy wniosek o sprostowanie w terminie 14 dni od otrzymania świadectwa pracy. Jeżeli pracodawca odmówi sprostowania albo nie uwzględni wniosku, można dochodzić swoich praw przed sądem pracy.

Podsumowanie

Niewydanie świadectwa pracy w terminie to naruszenie obowiązków pracodawcy. W pierwszej kolejności warto wysłać pisemne wezwanie z prawidłowym adresem do doręczeń albo upoważnieniem dla osoby, która ma odebrać dokument. Jeżeli pracodawca nadal milczy, można złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy oraz wystąpić do sądu pracy.

Jeżeli brak świadectwa pracy spowodował wymierną szkodę, na przykład uniemożliwił podjęcie nowej pracy, pracownik może rozważyć roszczenie odszkodowawcze. Kluczowe jest jednak gromadzenie dowodów: korespondencji, potwierdzeń nadania, informacji od nowego pracodawcy i dokumentów potwierdzających przebieg zatrudnienia. Przy podobnych stanach faktycznych pomocny może być tekst: Rekompensata nauczycielska a brak świadectwa pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
3. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt II PK 36/04

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.