Studia doktoranckie a wymiar urlopu wypoczynkowego

Doktorat a urlop wypoczynkowy pracownika

Wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika zależy od tzw. stażu urlopowego. Zgodnie z art. 154 Kodeksu pracy pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu, jeżeli jest zatrudniony krócej niż 10 lat, albo 26 dni urlopu, jeżeli jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Do tego stażu wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, bez względu na przerwy między nimi i sposób rozwiązania umów o pracę. Oprócz tego Kodeks pracy pozwala doliczyć określone okresy nauki, ale robi to według zamkniętej listy z art. 155 Kodeksu pracy.

Najczęstszy błąd polega na prostym założeniu, że skoro doktorat oznacza dłuższą edukację, to automatycznie powinien dawać więcej lat do urlopu. Tak nie wynika bezpośrednio z art. 155 Kodeksu pracy. Przepis ten przewiduje 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej i nie różnicuje tej wartości według tego, czy pracownik ukończył studia licencjackie, magisterskie, jednolite magisterskie albo później uzyskał stopień doktora.

Jakie okresy nauki wlicza się do stażu urlopowego?

Art. 155 § 1 Kodeksu pracy wskazuje, że do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

1. zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej niż 3 lata,
2. średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej niż 5 lat,
3. średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych lub równorzędnych szkół zawodowych - 5 lat,
4. średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata,
5. szkoły policealnej - 6 lat,
6. szkoły wyższej - 8 lat.

Okresy te nie podlegają sumowaniu. Oznacza to, że pracownik nie dodaje do siebie liceum, szkoły policealnej, studiów i studiów doktoranckich. Wybiera się okres odpowiadający najwyższemu ukończonemu poziomowi nauki przewidzianemu w Kodeksie pracy.

Jeżeli pracownik ma wykształcenie wyższe, do stażu urlopowego z tytułu nauki przyjmuje się 8 lat. Jeżeli pracował już co najmniej 2 lata na podstawie umowy o pracę, co do zasady osiąga próg 10 lat i nabywa prawo do 26 dni urlopu. Osoby, które porównują różne ścieżki edukacji, mogą sprawdzić także, jak wygląda zaliczenie nauki w liceum i innych szkołach do wymiaru urlopu.

Studia doktoranckie i szkoła doktorska w przepisach o szkolnictwie wyższym

Aktualnie klasyczne studia doktoranckie zostały zastąpione szkołami doktorskimi. Ma to znaczenie terminologiczne, ale problem prawny jest podobny: przepisy szczególne przewidują zaliczenie określonego okresu kształcenia do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

W przypadku osób, które uzyskały stopień doktora po ukończeniu studiów doktoranckich prowadzonych na starych zasadach, istotny jest art. 279 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis ten przewiduje, że osobie, która uzyskała stopień doktora po ukończeniu studiów doktoranckich, okres odbywania tych studiów, nie dłuższy niż 4 lata, zalicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

W przypadku szkół doktorskich podobną zasadę zawiera art. 208 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Doktorantowi, który uzyskał stopień doktora w wyniku ukończenia szkoły doktorskiej, okres kształcenia w tej szkole, nie dłuższy niż 4 lata, zalicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Przepis art. 208 ust. 3 obejmuje także określone sytuacje, w których doktorant nie ukończył kształcenia w szkole doktorskiej z powodu podjęcia zatrudnienia w charakterze nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego albo z powodu zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie, ale uzyskał stopień doktora. W takim przypadku również można mówić o zaliczeniu okresu kształcenia, maksymalnie 4 lat.

Czy studia doktoranckie zwiększają wymiar urlopu?

W praktyce odpowiedź nie jest tak prosta, jak sugeruje samo brzmienie przepisów o szkolnictwie wyższym. Z jednej strony przepisy te mówią o zaliczeniu okresu studiów doktoranckich lub szkoły doktorskiej do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Urlop wypoczynkowy jest niewątpliwie uprawnieniem pracowniczym.

Z drugiej strony Kodeks pracy zawiera odrębną, szczegółową regulację dotyczącą stażu urlopowego. Art. 155 Kodeksu pracy wymienia konkretne rodzaje szkół i przewiduje maksymalnie 8 lat za ukończenie szkoły wyższej. W orzecznictwie i praktyce kadrowej pojawił się pogląd, że ten przepis ma charakter wyłączny przy ustalaniu wymiaru urlopu, dlatego studia doktoranckie nie zwiększają automatycznie stażu urlopowego ponad 8 lat za szkołę wyższą.

W konsekwencji bezpieczna praktyczna konkluzja jest następująca: samo uzyskanie stopnia doktora nie powoduje automatycznie, że pracownik otrzymuje 26 dni urlopu od pierwszego dnia pracy. Jeżeli jednak pracownik chce powołać się na okres odbywania studiów doktoranckich lub kształcenia w szkole doktorskiej, powinien złożyć pracodawcy dokumenty i wniosek o ponowne przeliczenie stażu. Spór może wymagać indywidualnej oceny, zwłaszcza gdy chodzi o zatrudnienie w sektorze publicznym, uczelni, instytucie badawczym, urzędzie albo jednostce, w której regulamin wynagradzania odwołuje się do okresów zaliczanych na podstawie odrębnych przepisów.

Jeżeli problem dotyczy nie doktoratu, lecz momentu uzyskania wyższego wymiaru urlopu po studiach i zatrudnieniu, pomocny będzie osobny materiał wyjaśniający, od kiedy należy mi się 26 dni urlopu wypoczynkowego.

Nauka i praca w tym samym czasie

Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, stosuje się art. 155 § 2 Kodeksu pracy. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się wtedy albo okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, albo okres nauki - zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Przykładowo pracownik, który w czasie studiów magisterskich pracował na etacie, nie może podwójnie doliczyć tego samego okresu jako pracy i jako nauki. Kadry powinny porównać warianty i zastosować ten, który szybciej daje pracownikowi prawo do wyższego wymiaru urlopu.

Ta sama ostrożność jest potrzebna przy dokumentowaniu studiów doktoranckich lub szkoły doktorskiej. Nawet gdy dany okres zostanie uznany za okres pracy dla określonych uprawnień, trzeba sprawdzić, czy nie pokrywa się on z zatrudnieniem albo innym okresem już uwzględnionym przy ustalaniu stażu.

Jakie dokumenty złożyć pracodawcy?

Pracodawca nie musi domyślać się przebiegu edukacji pracownika. To pracownik powinien przedstawić dokumenty potrzebne do ustalenia stażu urlopowego lub innych uprawnień pracowniczych.

W praktyce warto przygotować:

• dyplom ukończenia studiów wyższych albo inny dokument potwierdzający ukończenie szkoły wyższej,
• dokument potwierdzający uzyskanie stopnia doktora,
• zaświadczenie o okresie odbywania studiów doktoranckich albo kształcenia w szkole doktorskiej,
• świadectwa pracy z poprzednich miejsc zatrudnienia,
• wniosek o przeliczenie stażu urlopowego lub stażu, od którego zależy konkretne świadczenie, np. dodatek stażowy.

Jeżeli pracownik ukończył szkołę policealną, ale nie ma ukończonej szkoły wyższej, znaczenie może mieć także zagadnienie szkoła policealna a wymiar urlopu wypoczynkowego.

FAQ

Czy doktorat zawsze daje 26 dni urlopu?

Nie. Doktorat sam w sobie nie daje automatycznie 26 dni urlopu. Do 26 dni trzeba osiągnąć co najmniej 10 lat stażu urlopowego. Z tytułu ukończenia szkoły wyższej Kodeks pracy przewiduje 8 lat, a pozostały okres trzeba ustalić na podstawie zatrudnienia i innych okresów zaliczanych zgodnie z przepisami.

Czy studia doktoranckie dolicza się do 8 lat za studia wyższe?

Nie należy automatycznie dodawać studiów doktoranckich do 8 lat za szkołę wyższą na podstawie samego art. 155 Kodeksu pracy. Ten przepis nie pozwala sumować okresów nauki i nie wymienia studiów doktoranckich jako osobnej kategorii edukacji urlopowej.

Czy szkoła doktorska liczy się do stażu pracy?

Tak, ale na zasadach określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Co do zasady okres kształcenia w szkole doktorskiej, nie dłuższy niż 4 lata, zalicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, jeżeli doktorant uzyskał stopień doktora w wyniku ukończenia szkoły doktorskiej.

Czy dawne studia doktoranckie są traktowane tak samo jak szkoła doktorska?

Dla dawnych studiów doktoranckich znaczenie mają przepisy przejściowe. Osobie, która uzyskała stopień doktora po ukończeniu studiów doktoranckich, okres odbywania tych studiów, maksymalnie 4 lata, zalicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Co zrobić, gdy pracodawca odmawia doliczenia studiów doktoranckich?

Najpierw warto złożyć pisemny wniosek o przeliczenie stażu i dołączyć dokumenty potwierdzające okres studiów doktoranckich lub szkoły doktorskiej oraz uzyskanie stopnia doktora. Jeżeli pracodawca odmówi, należy poprosić o pisemne uzasadnienie, bo dalsza ocena zależy od rodzaju uprawnienia, stanowiska pracodawcy i przepisów szczególnych.

Czy okres pracy i nauki można liczyć podwójnie?

Nie. Jeżeli nauka przypadała w czasie zatrudnienia, przy stażu urlopowym stosuje się zasadę z art. 155 § 2 Kodeksu pracy: uwzględnia się albo okres zatrudnienia, albo okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Podsumowanie

Przy ustalaniu wymiaru urlopu najważniejsze są przepisy Kodeksu pracy. Za ukończenie szkoły wyższej przyjmuje się 8 lat stażu urlopowego, a okresów nauki nie sumuje się. Dlatego samo uzyskanie stopnia doktora nie oznacza automatycznie, że pracownik ma od razu 26 dni urlopu.

Jednocześnie przepisy o szkolnictwie wyższym przewidują zaliczanie okresu studiów doktoranckich albo kształcenia w szkole doktorskiej, co do zasady nie dłuższego niż 4 lata, do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wpływ tych przepisów na urlop wypoczynkowy był i nadal bywa przedmiotem sporów, dlatego w konkretnej sprawie warto wystąpić o pisemne przeliczenie stażu i zachować dokumentację.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 154, art. 154¹ i art. 155 - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.

2. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności art. 208 - Dz.U. 2018 poz. 1668.

3. Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności art. 279 - Dz.U. 2018 poz. 1669.

4. Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 30 sierpnia 2018 r., VIII Pa 66/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 30 marca 2022 r., IV SA/Wr 611/21.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.