Rozwiązanie umowy po urlopie wychowawczym

Co zrobić, gdy nie chcesz wracać do pracy po urlopie wychowawczym?

Jeżeli nie planujesz powrotu do pracy po zakończeniu urlopu wychowawczego, nie wystarczy po prostu nie pojawić się w firmie. Umowa o pracę nadal obowiązuje, a po zakończeniu urlopu pracownik ma obowiązek świadczenia pracy. Nieusprawiedliwiona nieobecność może zostać potraktowana jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i w określonych okolicznościach prowadzić do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Najbardziej elastycznym rozwiązaniem jest rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Pracownik i pracodawca mogą ustalić dowolną datę zakończenia zatrudnienia, także przypadającą jeszcze w czasie urlopu wychowawczego albo w dniu jego zakończenia. Pracodawca nie ma jednak obowiązku zgodzić się na zaproponowane porozumienie.

Drugą możliwością jest wypowiedzenie umowy przez pracownika. Pracownik nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia. Oświadczenie o wypowiedzeniu powinno zostać złożone na piśmie, a dla celów dowodowych warto zadbać o potwierdzenie jego doręczenia pracodawcy. Podobną sytuację omawia artykuł o rozwiązaniu umowy o pracę przez pracownika na urlopie wychowawczym.

Ile wynosi okres wypowiedzenia po urlopie wychowawczym?

Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony albo nieokreślony zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

• 2 tygodnie - przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc - przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące - przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 3 lata.

Okres wypowiedzenia liczony w tygodniach kończy się w sobotę, natomiast okres miesięczny albo trzymiesięczny kończy się w ostatnim dniu miesiąca.

Od 2026 r. przy ustalaniu stażu u danego pracodawcy trzeba dodatkowo uwzględniać art. 302¹ Kodeksu pracy. Nowe zasady stosuje się od 1 stycznia 2026 r. u pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych, a od 1 maja 2026 r. u pozostałych pracodawców. Do okresu zatrudnienia mogą być wliczane ustawowo określone okresy prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania zlecenia, świadczenia usług, umowy agencyjnej oraz inne okresy wymienione w art. 302¹ k.p.

Dla długości wypowiedzenia znaczenie ma jednak staż u danego pracodawcy. Na podstawie art. 302¹ § 8 k.p. kwalifikowany wcześniejszy okres pracy poza stosunkiem pracy może zostać zaliczony do takiego stażu, jeżeli w tym okresie pracownik świadczył pracę na rzecz tego samego pracodawcy. Sam fakt wcześniejszego wykonywania zlecenia dla innego podmiotu nie wydłuża więc okresu wypowiedzenia u obecnego pracodawcy.

Okresy te trzeba odpowiednio udokumentować. W przypadkach wskazanych w ustawie potwierdzeniem jest zaświadczenie ZUS, a inne okresy wymagają dokumentów pozwalających wykazać spełnienie ustawowych warunków. Pracownik, który był zatrudniony u danego pracodawcy w dniu rozpoczęcia stosowania reformy, ma 24 miesiące od odpowiednio 1 stycznia albo 1 maja 2026 r. na udokumentowanie wcześniejszych okresów objętych przepisami przejściowymi.

Nowe zasady nie zmieniają natomiast okresu wypowiedzenia, który już trwał w dniu rozpoczęcia stosowania reformy u danego pracodawcy. Jeżeli wypowiedzenie było w toku odpowiednio 1 stycznia albo 1 maja 2026 r., nowych okresów nie dolicza się w celu wydłużenia tego konkretnego wypowiedzenia.

Więcej o progach z art. 36 k.p. wyjaśniamy w artykule dotyczącym długości okresu wypowiedzenia po niepełnych 3 latach pracy.

Czy można rozwiązać umowę jeszcze w trakcie urlopu wychowawczego?

Tak. Ochrona związana z urlopem wychowawczym ogranicza przede wszystkim możliwość wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez pracodawcę. Nie odbiera pracownikowi prawa do złożenia własnego wypowiedzenia ani do zawarcia porozumienia rozwiązującego umowę. Jeżeli stosunek pracy ustanie podczas urlopu wychowawczego, wraz z nim zakończy się także możliwość korzystania z tego urlopu u dotychczasowego pracodawcy.

Jeżeli pracownik znalazł nową pracę, powinien sprawdzić datę zakończenia obecnej umowy, długość okresu wypowiedzenia i ewentualny zakaz konkurencji. Samo podjęcie pracy zarobkowej podczas urlopu wychowawczego jest dopuszczalne, o ile nie wyłącza możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Więcej na ten temat opisujemy w artykule co zrobić po znalezieniu nowej pracy podczas urlopu wychowawczego.

Powrót do pracy po urlopie wychowawczym

Jeżeli pracownik wraca do pracy, zastosowanie ma art. 186⁴ Kodeksu pracy. Pracodawca powinien dopuścić go do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu.

Warunki zatrudnienia po powrocie nie mogą być mniej korzystne od tych, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu. Oznacza to, że przy ustalaniu warunków, w tym wynagrodzenia, należy uwzględnić zmiany, które objęłyby pracownika, gdyby w tym czasie normalnie pracował. Obecny art. 186⁴ k.p. nie przewiduje już jako odrębnego wariantu skierowania pracownika na inne stanowisko jedynie dlatego, że odpowiada ono jego kwalifikacjom.

Praktyczne problemy związane z dopuszczeniem do pracy po urlopie omawiamy także w artykule o powrocie do pracy po urlopie wychowawczym.

Czy pracodawca może zwolnić pracownika po powrocie?

Ochrona związana z urlopem wychowawczym trwa co do zasady do dnia zakończenia urlopu. Jeżeli wniosek o urlop został złożony wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z niego, zakaz wypowiedzenia lub rozwiązania umowy zaczyna obowiązywać 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. Kodeks pracy przewiduje wyjątki, w szczególności ogłoszenie upadłości lub likwidacji pracodawcy oraz sytuację, w której zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Znaczenie mogą mieć również przepisy szczególne.

Po zakończeniu urlopu wychowawczego ta szczególna ochrona zasadniczo ustaje, chyba że pracownik jest objęty inną ochroną, np. korzysta z ochrony związanej z obniżeniem wymiaru czasu pracy. Pracodawca może więc wypowiedzieć umowę po powrocie, ale musi przestrzegać ogólnych przepisów o wypowiadaniu umów.

W przypadku wypowiedzenia przez pracodawcę umowy na czas nieokreślony lub określony pismo powinno wskazywać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie. Przyczyna powinna być konkretna i rzeczywista. Jeżeli pracownika reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, przed wypowiedzeniem zastosowanie może mieć również konsultacja przewidziana w art. 38 Kodeksu pracy.

Przyczyną wypowiedzenia może być przykładowo rzeczywista likwidacja stanowiska, reorganizacja, utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy albo inna okoliczność uzasadniająca zakończenie zatrudnienia. Powód nie może być pozorny ani dyskryminujący. Sam fakt wcześniejszego korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego nie powinien stanowić przyczyny zwolnienia.

Odwołanie od wypowiedzenia po urlopie wychowawczym

Jeżeli pracownik uważa, że wypowiedzenie jest nieuzasadnione albo narusza przepisy, może wnieść odwołanie do sądu pracy. Zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu pracy termin wynosi 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.

W zależności od etapu sprawy i rodzaju roszczenia pracownik może domagać się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Jeżeli umowa zdążyła się już rozwiązać, w grę wchodzi przede wszystkim przywrócenie do pracy albo odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie pracy.

W sporze duże znaczenie mogą mieć wypowiedzenie, zakres obowiązków, korespondencja z pracodawcą, dokumenty dotyczące reorganizacji, informacje o innych stanowiskach oraz dowody pozwalające ocenić, czy wskazana przyczyna była rzeczywista. Ze względu na 21-dniowy termin dokumenty warto zgromadzić od razu po otrzymaniu wypowiedzenia.

Obniżenie wymiaru czasu pracy po urlopie wychowawczym

Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego etatu w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego. Pracodawca jest obowiązany taki wniosek uwzględnić.

Zgodnie z art. 186⁸ k.p. ochrona przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy w związku z takim wnioskiem trwa do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Jeżeli wniosek został złożony wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem pracy w obniżonym wymiarze, ochrona zaczyna obowiązywać 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z obniżonego wymiaru. Złożenie wniosku dopiero po dokonaniu przez pracodawcę czynności zmierzającej do rozwiązania umowy nie zatrzymuje skutków tej wcześniejszej czynności.

Szczegółowe omówienie znajduje się w artykule dotyczącym ochrony przy obniżeniu wymiaru czasu pracy po urlopie wychowawczym.

FAQ

Czy mogę złożyć wypowiedzenie w czasie urlopu wychowawczego?

Tak. Pracownik może wypowiedzieć umowę podczas urlopu wychowawczego. Nie musi wskazywać przyczyny swojego wypowiedzenia, powinien natomiast zachować wymaganą formę i ustalić prawidłową długość oraz datę zakończenia okresu wypowiedzenia.

Czy wcześniejsze zlecenie u tego samego pracodawcy wydłuża wypowiedzenie?

Może wydłużyć okres wypowiedzenia. Od 2026 r. kwalifikowany okres zlecenia lub świadczenia usług wykonywanych na rzecz obecnego pracodawcy może zostać wliczony do stażu u tego pracodawcy na podstawie art. 302¹ § 8 k.p. Muszą jednak zostać spełnione ustawowe warunki, a okres powinien być prawidłowo udokumentowany. Jeżeli po jego doliczeniu pracownik przekroczy próg 6 miesięcy albo 3 lat, może zmienić się długość wypowiedzenia.

Czy pracodawca musi zgodzić się na porozumienie stron?

Nie. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron wymaga zgody obu stron. Jeżeli pracodawca nie zaakceptuje proponowanej daty, pracownik może złożyć wypowiedzenie i zakończyć umowę po upływie właściwego okresu wypowiedzenia.

Czy po powrocie z urlopu wychowawczego pracodawca może obniżyć mi wynagrodzenie?

Sam powrót z urlopu nie daje podstawy do pogorszenia warunków zatrudnienia. Zgodnie z art. 186⁴ k.p. pracownik powinien wrócić na dotychczasowe albo, gdy nie jest to możliwe, równorzędne stanowisko na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby nie korzystał z urlopu. Nie wyklucza to późniejszej zgodnej z prawem zmiany warunków zatrudnienia w odpowiednim trybie.

Czy pracodawca może wręczyć wypowiedzenie pierwszego dnia po powrocie?

Co do zasady może, jeżeli ochrona związana z urlopem już się zakończyła i pracownik nie korzysta z innej szczególnej ochrony. Wypowiedzenie musi jednak spełniać wymagania Kodeksu pracy, a wskazana przez pracodawcę przyczyna powinna być rzeczywista i zgodna z prawem.

Ile mam czasu na odwołanie od wypowiedzenia?

Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę. Termin ten obowiązuje również wtedy, gdy wypowiedzenie zostało wręczone bezpośrednio po powrocie z urlopu wychowawczego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 30, art. 36, art. 38, art. 44-45, art. 186⁴, art. 186⁵, art. 186⁷-186⁸, art. 264 oraz art. 302¹-302² - Kodeks pracy w ISAP.

2. Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2025 r. poz. 1423, w szczególności art. 5-10 - tekst ustawy.

Stan prawny sprawdzony na dzień 9 września 2026 r.