Koniec umowy na okres próbny - czy trzeba wypowiadać?

Czy trzeba wypowiadać umowę na okres próbny?

Nie, jeżeli pracownik chce po prostu zaczekać do końca umowy. Umowa na okres próbny jest umową terminową. Oznacza to, że rozwiązuje się z upływem czasu, na jaki została zawarta, zgodnie z art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy.

Jeżeli w umowie wskazano, że obowiązuje ona do 31 stycznia, to stosunek pracy trwa do końca tego dnia. Po tej dacie nie ma już umowy, której trzeba byłoby wypowiadać. Składanie wypowiedzenia po zakończeniu okresu próbnego byłoby zbędne, bo zatrudnienie już ustało.

Inaczej jest wtedy, gdy pracownik chce odejść wcześniej, czyli przed datą końcową umowy. Wtedy może zastosować wypowiedzenie. Okresy wypowiedzenia umowy na okres próbny wynikają z art. 34 Kodeksu pracy i wynoszą:

• 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
• 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
• 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.

Przy umowie próbnej zawartej na 2 miesiące okres wypowiedzenia wynosi więc co do zasady 1 tydzień. Wypowiedzenie powinno być złożone na piśmie, choć dla oceny konkretnego przypadku znaczenie może mieć także to, czy i kiedy pracodawca faktycznie otrzymał oświadczenie pracownika.

Czy można po prostu nie przyjść do pracy po zakończeniu umowy?

Tak, jeżeli umowa rzeczywiście już się zakończyła i strony nie zawarły kolejnej umowy o pracę. Pracownik nie ma wtedy obowiązku świadczenia pracy, a pracodawca nie powinien wymagać obecności w pracy po ustaniu zatrudnienia.

Trzeba jednak odróżnić pierwszy dzień po zakończeniu umowy od ostatniego dnia jej obowiązywania. Jeżeli 31 stycznia jest jeszcze dniem objętym umową i zgodnie z grafikiem pracownik ma wykonywać pracę, powinien stawić się do pracy albo uzgodnić z pracodawcą inne rozwiązanie, na przykład urlop lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy.

Najbezpieczniej przekazać pracodawcy krótką informację, że nie zamierza się zawierać kolejnej umowy po zakończeniu okresu próbnego. Nie jest to wypowiedzenie, lecz organizacyjne potwierdzenie zamiaru zakończenia współpracy. Dla celów dowodowych warto zrobić to e-mailem albo pisemnie.

Co zrobić, gdy pracodawca proponuje dalszą pracę?

Pracownik nie ma obowiązku przyjęcia kolejnej umowy. Jeżeli po okresie próbnym pracodawca proponuje dalsze zatrudnienie, strony muszą uzgodnić warunki nowej umowy, w szczególności rodzaj umowy, stanowisko, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy oraz datę rozpoczęcia pracy. Przed podpisaniem dokumentów warto sprawdzić, kiedy można ponowić umowę na okres próbny, a kiedy należy wybrać inny rodzaj umowy.

Jeżeli elementem nowej umowy jest szkolenie finansowane przez pracodawcę i zobowiązanie do pozostania w zatrudnieniu, przed podpisaniem dokumentów warto sprawdzić, kiedy trzeba zwrócić koszty szkolenia.

Jeżeli warunki nie odpowiadają pracownikowi, można odmówić podpisania kolejnej umowy bez składania wypowiedzenia dotychczasowej umowy próbnej. Warto jednak jasno poinformować pracodawcę, że współpraca zakończy się wraz z upływem okresu próbnego.

Nie należy rozpoczynać pracy po upływie okresu próbnego bez jasnych ustaleń. Dopuszczenie pracownika do pracy po zakończeniu poprzedniej umowy może prowadzić do sporu o to, czy doszło do nawiązania kolejnego stosunku pracy i na jakich warunkach.

Jakie rozliczenia przysługują po końcu umowy?

Zakończenie umowy na okres próbny nie zwalnia pracodawcy z obowiązku rozliczenia zatrudnienia. Pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie za przepracowany czas oraz inne należne składniki wynagrodzenia, jeżeli wynikają z umowy, regulaminu albo przepisów.

Jeżeli pracownik nie wykorzystał przysługującego urlopu wypoczynkowego, co do zasady należy mu się ekwiwalent pieniężny. Wyjątek może dotyczyć sytuacji, w której strony bezpośrednio kontynuują zatrudnienie u tego samego pracodawcy i zgodnie z przepisami uzgodnią wykorzystanie urlopu w trakcie kolejnej umowy.

Pracodawca powinien również wydać świadectwo pracy w związku z ustaniem zatrudnienia. Jeżeli nie planuje zawarcia kolejnej umowy z pracownikiem w ciągu 7 dni, świadectwo pracy powinno zostać wydane w dniu ustania stosunku pracy, a gdy nie jest to możliwe, doręczone w ustawowym terminie.

Czy umowa próbna na 2 miesiące jest dopuszczalna?

Umowa na okres próbny może być zawarta maksymalnie na 3 miesiące, ale aktualne przepisy przewidują powiązanie długości okresu próbnego z planowanym dalszym zatrudnieniem. W uproszczeniu okres próbny może wynosić do 1 miesiąca, gdy strony zamierzają później zawrzeć umowę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy, oraz do 2 miesięcy, gdy planowana umowa na czas określony ma trwać co najmniej 6 miesięcy i krócej niż 12 miesięcy.

W określonych przypadkach okres próbny może zostać przedłużony, między innymi o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika, jeżeli taka nieobecność wystąpiła w czasie trwania umowy. Przepisy przewidują też możliwość uzgodnienia przedłużenia okresu próbnego maksymalnie o 1 miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy.

Te zasady mają znaczenie zwłaszcza przy ocenie nowych umów próbnych. W typowej sytuacji pracownika, który nie chce kontynuować zatrudnienia po dacie końcowej, najważniejsze pozostaje jednak to, że umowa kończy się z upływem ustalonego terminu.

Jak poinformować pracodawcę o braku chęci dalszej pracy?

Przepisy nie nakazują pracownikowi składania osobnego oświadczenia, że nie będzie podpisywał kolejnej umowy. Z praktycznego punktu widzenia warto jednak przekazać taką informację z wyprzedzeniem, aby pracodawca mógł zaplanować grafik, przekazanie obowiązków i rozliczenie dokumentów.

Wystarczy krótka wiadomość, na przykład: "Informuję, że po zakończeniu umowy na okres próbny zawartej do 31 stycznia nie planuję kontynuowania zatrudnienia. Proszę o przygotowanie rozliczenia i świadectwa pracy". Taka wiadomość nie jest wypowiedzeniem, tylko potwierdzeniem braku zamiaru zawarcia kolejnej umowy.

FAQ

Czy po zakończeniu umowy próbnej muszę składać wypowiedzenie?

Nie. Jeżeli umowa kończy się w dacie wskazanej w jej treści, rozwiązuje się automatycznie z upływem tego dnia. Wypowiedzenie jest potrzebne tylko wtedy, gdy chcesz zakończyć ją wcześniej.

Czy muszę uprzedzić pracodawcę, że nie podpiszę kolejnej umowy?

Nie ma ogólnego obowiązku składania takiego oświadczenia, ale jest to rozsądne organizacyjnie. Najlepiej zrobić to e-mailem albo pisemnie, aby uniknąć nieporozumień co do dalszej współpracy.

Czy mogę nie przyjść do pracy następnego dnia po końcu umowy?

Tak, jeżeli poprzednia umowa już wygasła i nie została zawarta kolejna. Do ostatniego dnia obowiązywania umowy pracownik nadal powinien jednak wykonywać pracę zgodnie z ustalonym grafikiem.

Czy pracodawca może zmusić mnie do podpisania kolejnej umowy?

Nie. Kolejna umowa wymaga zgodnej decyzji obu stron. Jeżeli nie akceptujesz proponowanych warunków, możesz odmówić jej podpisania, a dotychczasowa umowa zakończy się w ustalonym terminie.

Czy po umowie próbnej należy się świadectwo pracy?

Tak, po ustaniu zatrudnienia pracodawca powinien wydać świadectwo pracy, chyba że przepisy pozwalają na jego wydanie w innym trybie ze względu na bezpośrednią kontynuację zatrudnienia u tego samego pracodawcy.

Czy niewykorzystany urlop przepada po okresie próbnym?

Nie. Niewykorzystany urlop powinien zostać rozliczony. Najczęściej oznacza to ekwiwalent pieniężny, chyba że strony kontynuują zatrudnienie i zgodnie z przepisami uzgodnią wykorzystanie urlopu w kolejnym okresie pracy.

Źródła:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 ze zm.