Udzielamy indywidualnych Porad Prawnych

Masz podobny problem prawny?
Kliknij tutaj, opisz nam swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przymusowy urlop

Dorota Kriger • Opublikowane: 2008-11-21

Pracodawca na czas przestojów (braku zleceń, zamówień) wymusza na pracownikach korzystanie z urlopu wypoczynkowego. Często zdarza się, że jesteśmy informowani o tym dzień przed narzuconym rozpoczęciem urlopu. Czy jest to zgodne z Kodeksem pracy i jak ma się do tego art. 81 § 1, mówiący że pracownikowi gotowemu do podjęcia pracy w czasie postoju przysługuje wynagrodzenia zgodne ze stawką zaszeregowania? Jeśli pracodawca ma takie prawo, to jaką część urlopu może „zabrać” pracownikowi?
Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przestój to nieplanowana i przejściowa przerwa w wykonywaniu pracy, do której pracownik był gotów, spowodowana zakłóceniami w funkcjonowaniu zakładu. Przyczyny tych zakłóceń mogą leżeć po stronie pracodawcy lub mogą wynikać z winy pracownika.

Sytuacja, opisana w pytaniu, jest niezgodna z przepisami, a pracodawca wymuszający na pracownikach wykorzystanie urlopu wypoczynkowego lub bezpłatnego w czasie, kiedy nie może zapewnić im pracy, czyli w czasie tzw. postoju, postępuje w sposób bezprawny.

Jeśli pracownik był gotów do wykonywania pracy, ale nie mógł jej świadczyć z przyczyn dotyczących pracodawcy, zgodnie z obowiązującymi przepisami zachowuje prawo do wynagrodzenia. Warunkiem uzyskania wynagrodzenia jest pozostawanie pracownika w faktycznej dyspozycji pracodawcy oraz jego gotowość do świadczenia pracy przez czas przestoju. Wynagrodzenie to jest ustalane zgodnie z zasadami opisanymi w art. 81 § 1 Kodeksu pracy.

Pracodawca może na czas przestoju powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę, nie niższe jednak od wynagrodzenia ustalonego zgodnie z art. 81 § 1 K.p. (art. 81 § 3 w powiązaniu z art. 42 § 4 K.p.).

Ani dotyczący „przestoju” art. 81 Kodeksu pracy, ani żaden inny nie upoważniają pracodawcy do dysponowania w tym czasie urlopem pracownika. Urlop wypoczynkowy ma służyć pracownikowi, powinien zapewnić fizyczny i psychiczny odpoczynek oraz pozwolić na regenerację jego sił. Nie może to być metoda na wypełnienie lub zastąpienie czasu pracy pracownika, któremu pracodawca – z powodu braku lub złej organizacji lub sytuacji losowych – nie jest w stanie zagwarantować pracy.

Warto przypomnieć, że urlop pracownika jest jego niezbywalnym prawem. Urlop wypoczynkowy powinien być udzielany zgodnie z planem urlopów, który ustala pracodawca przy uwzględnieniu wniosków pracowników (art. 163 § 1 K.p.), za wyjątkiem części urlopu określanego jako „urlop na żądanie”, którym wyłącznie dysponuje pracownik (art. 1672 K.p.). Urlop bezpłatny zaś, zgodnie z art. 174 § 1 K.p., może być udzielony tylko na pisemny wniosek pracownika. Pracodawca, wysyłając pracownika na przymusowy urlop, odbiera mu możliwość skorzystania z wypoczynku w dogodnym dla pracownika czasie, za należnym mu za czas tego wypoczynku wynagrodzeniem. Takie postępowanie dopuszczalne jest tylko wtedy, kiedy urlop był przewidziany dokładnie na ten czas (postoju) w planie urlopów.

O sposobach wynagradzania pracownika za czas przestoju (art. 81 § 1 K.p.) i czas urlopu (art. 172 K.p.) mówią przytoczone tu przepisy Kodeksu pracy:

Artykuł 81 § 1: Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

Artykuł 172: Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu; w przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy.

Teoretycznie więc pracownik, korzystając z urlopu w trakcie przestoju, otrzyma wyższe wynagrodzenie niż tzw. przestojowe. Praktyka taka może jednak doprowadzić do sytuacji, kiedy pracownik wykorzysta cały urlop wypoczynkowy na potrzeby pracodawcy i w razie konieczności będzie musiał posiłkować się urlopem bezpłatnym.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Prace interwencyjne a długość urlopu

Zostałam zatrudniona do prac interwencyjnych na rok czasu. Ile należy mi się urlopu wypoczynkowego?

 

Powrót po macierzyńskim a dzień wolny od pracy w firmie

Skończyłam urlop macierzyński 2 kwietnia, który w moim zakładzie pracy był dniem wolnym z racji dodatkowego dnia za 1 maja. Czy przysługuje mi zatem dzień...

 

Niewykorzystany urlop i zmiana pracy ? czy urlop przechodzi na nowego pracodawcę, czy należy się ekwiwalent?

Niewykorzystany urlop i zmiana pracy ? czy urlop przechodzi na nowego pracodawcę, czy należy się ekwiwalent?

Czy za niewykorzystany urlop pracodawca musi wypłacić ekwiwalent czy urlop przechodzi na drugiego pracodawcę?

Wniosek o urlop na żądanie

Do kogo należy kierować wniosek o urlop na żądanie? Kadry odsyłają do kierownika wydziału, ten do bezpośredniego przełożonego, czyli brygadzisty, a on z...

 

Urlop wychowawczy na trzecie dziecko

Mam pytanie dotyczące maksymalnej długości urlopu wychowawczego. Sprawa dotyczy naszej pracownicy. Wnosi o udzielenie urlopu wychowawczego na trzecie...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

wizytówka Zadaj pytanie »