Staż z PUP a nowa praca na umowę zlecenie

Przerwanie stażu z PUP po otrzymaniu umowy zlecenia

Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia zalicza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia do innej pracy zarobkowej. Jednocześnie osoba bezrobotna musi być osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej. Dlatego rozpoczęcie odpłatnego zlecenia co do zasady powoduje utratę warunków niezbędnych do zachowania statusu bezrobotnego.

Sama propozycja zlecenia nie jest jeszcze tym samym co jego wykonywanie. Jeżeli umowę podpisano wcześniej, ale praca rozpoczyna się w późniejszym terminie, znaczenie ma przede wszystkim data rozpoczęcia wykonywania zlecenia wynikająca z umowy i rzeczywistego przebiegu współpracy. Właśnie tę datę należy prawidłowo wskazać PUP.

Nie powinno się po prostu przestać przychodzić na staż. Najbezpieczniej poinformować PUP, że staż ma zostać zakończony z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej, wskazać datę rozpoczęcia zlecenia i zachować dowód przekazania tej informacji.

Czy zlecenie jest powodem do przerwania stażu bez 90-dniowej utraty statusu?

Trzeba odróżnić zwykłą utratę statusu wskutek rozpoczęcia pracy od 90-dniowej sankcji za zawinione przerwanie formy pomocy.

Zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy starosta pozbawia statusu bezrobotnego na 90 dni osobę, która z własnej winy po skierowaniu przez PUP lub zawarciu umowy nie podjęła albo przerwała realizację formy pomocy. Przepis od razu przewiduje jednak wyjątek: ta 90-dniowa sankcja nie ma zastosowania, jeżeli powodem niepodjęcia lub przerwania formy pomocy było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej albo działalności gospodarczej.

W przypadku odpłatnego zlecenia oznacza to, że przerwanie stażu z powodu rozpoczęcia zlecenia nie powinno być kwalifikowane jako zawinione porzucenie stażu skutkujące 90-dniowym pozbawieniem statusu na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2. Nie ma tu warunku, aby zlecenie trwało co najmniej miesiąc.

Status bezrobotnego i tak jednak kończy się w związku z rozpoczęciem innej pracy zarobkowej, ponieważ osoba wykonująca zlecenie przestaje spełniać ustawową definicję bezrobotnego. Jest to inny mechanizm niż sankcyjne pozbawienie statusu na 90 dni za zawinione przerwanie stażu.

Czy po przerwaniu stażu można ponownie skorzystać z tej formy pomocy?

To reguluje odrębnie art. 77 ustawy. Bezrobotny lub poszukujący pracy, który bez uzasadnionej przyczyny przerwał formę pomocy finansowaną z Funduszu Pracy, co do zasady nie może korzystać z tej samej formy pomocy przez 90 dni od dnia jej przerwania.

W tym przepisie pojawia się warunek, którego nie ma w art. 65 ust. 1 pkt 2. Ograniczenie z art. 77 nie ma zastosowania na podstawie szczególnego wyjątku dotyczącego pracy, jeżeli powodem przerwania było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej na okres nie krótszy niż miesiąc.

Nie wolno więc łączyć obu regulacji w jedną zasadę. Miesięczny okres nie jest wymagany, aby uniknąć 90-dniowej sankcji dotyczącej statusu z art. 65 ust. 1 pkt 2, ale ma znaczenie dla ustawowego wyjątku od 90-dniowego ograniczenia ponownego korzystania z tej samej formy pomocy na podstawie art. 77.

Co zgłosić do PUP i w jakim terminie?

Art. 67 ustawy nakłada na bezrobotnego obowiązek zawiadomienia PUP o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego w terminie 7 dni od daty ich wystąpienia. W przypadku zlecenia chodzi co do zasady o rozpoczęcie wykonywania innej pracy zarobkowej.

Nie warto czekać do końca siedmiodniowego terminu. Jeżeli data rozpoczęcia zlecenia jest już znana, najlepiej wcześniej skontaktować się z urzędem i ustalić sposób formalnego zakończenia stażu, a po rozpoczęciu pracy dopilnować wymaganego zawiadomienia.

W zgłoszeniu warto podać:

• imię, nazwisko i dane pozwalające PUP zidentyfikować osobę zarejestrowaną,
• datę rozpoczęcia wykonywania umowy zlecenia,
• informację, że chodzi o odpłatne zlecenie stanowiące inną pracę zarobkową,
• informację, że z tego powodu staż nie będzie dalej realizowany.

Jeżeli umowa została już podpisana, dobrze dołączyć jej kopię. Gdy urząd wymaga innego dokumentu potwierdzającego rozpoczęcie pracy, należy go uzupełnić. Zawiadomienie najlepiej złożyć w sposób pozwalający zachować dowód daty jego przekazania, na przykład elektronicznie przez kanał udostępniony przez PUP albo pisemnie za potwierdzeniem wpływu.

Trzeba również poinformować organizatora stażu zgodnie z zasadami wskazanymi przez PUP. Sama ustna rozmowa z organizatorem stażu nie zastępuje obowiązku zawiadomienia urzędu.

Kiedy urząd może żądać zwrotu pieniędzy?

Przerwanie stażu nie powoduje automatycznie obowiązku zwrotu wszystkich wydatków poniesionych przez PUP. Jeżeli urząd żąda pieniędzy, powinien wskazać konkretną należność i jej podstawę prawną.

Art. 246 ustawy reguluje zwrot nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych. Może chodzić między innymi o świadczenie wypłacone mimo powstania okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli osoba pobierająca była o tych okolicznościach pouczona. W określonych przypadkach ustawa zalicza do nienależnie pobranych świadczeń także konkretne koszty, na przykład koszty badań lekarskich lub psychologicznych, przejazdu albo zakwaterowania poniesione przy niepodjęciu lub przerwaniu formy pomocy z własnej winy.

Nie oznacza to jednak zwrotu całego kosztu organizacji stażu. Jeżeli stypendium było prawidłowo należne za okres, w którym staż rzeczywiście odbywano i istniało prawo do świadczenia, samo późniejsze podjęcie zlecenia nie oznacza automatycznie konieczności oddania całego wcześniej wypłaconego stypendium. Problem może powstać przede wszystkim wtedy, gdy świadczenie zostało wypłacone za okres, za który prawo do niego już nie przysługiwało.

Jeżeli starosta wyda decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, art. 246 ust. 1 przewiduje termin 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji. W razie żądania opartego na dokumentach podpisanych przy kierowaniu na staż trzeba dodatkowo sprawdzić, czego dokładnie dotyczy zobowiązanie oraz czy istnieje dla niego właściwa podstawa ustawowa. Nie należy utożsamiać ogólnego sformułowania o kosztach stażu z obowiązkiem zwrotu wszystkich wydatków poniesionych przez urząd.

Szersze omówienie tego problemu znajduje się również w artykule przerwanie stażu z PUP a zwrot kosztów.

Co jeśli staż zostanie porzucony bez podjęcia pracy?

Inaczej należy ocenić sytuację osoby, która po prostu przestaje realizować staż, nie podejmuje pracy ani działalności i nie ma innej uzasadnionej przyczyny. Jeżeli PUP uzna, że przerwanie formy pomocy nastąpiło z własnej winy stażysty, art. 65 ust. 1 pkt 2 pozwala pozbawić go statusu bezrobotnego na 90 dni.

Niezależnie od tego może mieć zastosowanie art. 77, który przez 90 dni ogranicza możliwość ponownego korzystania z tej samej formy pomocy po jej przerwaniu bez uzasadnionej przyczyny. Jeżeli w związku z zawinionym przerwaniem powstała również ustawowa podstawa do zwrotu konkretnego świadczenia lub kosztu, urząd może dochodzić tej konkretnej należności. Są to jednak trzy odrębne skutki i każdy wymaga własnej podstawy prawnej.

Jak zakończyć staż po otrzymaniu zlecenia krok po kroku?

1. Sprawdź dokładną datę rozpoczęcia wykonywania zlecenia oraz okres, na jaki ma być wykonywane.
2. Poinformuj PUP, że z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej nie będziesz kontynuować stażu.
3. Najpóźniej w terminie 7 dni od wystąpienia okoliczności powodującej utratę statusu złóż wymagane zawiadomienie.
4. Jeżeli to możliwe, dołącz kopię umowy lub inny dokument potwierdzający datę rozpoczęcia zlecenia.
5. Poinformuj organizatora stażu zgodnie z instrukcją PUP.
6. Zachowaj umowę, kopię zgłoszenia, potwierdzenie jego złożenia oraz późniejszą korespondencję i decyzje urzędu.

FAQ

Czy sama oferta umowy zlecenia powoduje utratę statusu bezrobotnego?

Nie. Sama propozycja pracy nie jest jeszcze wykonywaniem innej pracy zarobkowej. Jeżeli jednak oferta została przyjęta i znana jest data rozpoczęcia zlecenia, warto wcześniej uzgodnić z PUP sposób zakończenia stażu, aby nie powstała przerwa lub niejasność w dokumentach.

Czy zlecenie musi trwać miesiąc, żeby uniknąć 90-dniowej sankcji za przerwanie stażu?

Nie w odniesieniu do art. 65 ust. 1 pkt 2. Ten przepis wyłącza 90-dniową sankcję, gdy powodem przerwania formy pomocy było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, i nie wprowadza wymogu jednego miesiąca. Warunek okresu nie krótszego niż miesiąc występuje natomiast w art. 77 przy wyjątku od 90-dniowego ograniczenia korzystania z tej samej formy pomocy.

Czy po zakończeniu krótkiego zlecenia można od razu ponownie zarejestrować się jako bezrobotny?

Jeżeli zlecenie się zakończyło i osoba ponownie spełnia wszystkie ustawowe warunki statusu bezrobotnego, sama utrata statusu z powodu podjęcia zlecenia nie jest równoznaczna z 90-dniową sankcją z art. 65 ust. 1 pkt 2. Trzeba jednak odrębnie ocenić ewentualne ograniczenie z art. 77 dotyczące ponownego korzystania z tej samej formy pomocy.

Czy PUP może zażądać zwrotu całego stypendium za staż?

Nie istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą samo przerwanie stażu oznacza zwrot całego stypendium. Jeżeli urząd żąda zwrotu, trzeba ustalić, jaka kwota jest uznawana za nienależną, za jaki okres została wypłacona i na jakiej konkretnej podstawie prawnej opiera się żądanie.

Co zrobić, jeżeli umowa zlecenia została zgłoszona po terminie 7 dni?

Należy jak najszybciej przekazać PUP zawiadomienie i wyjaśnić przyczynę opóźnienia. Urząd może badać, od kiedy status bezrobotnego nie przysługiwał oraz czy w tym czasie wypłacono świadczenia bez podstawy. Im dokładniej udokumentowana jest data rozpoczęcia zlecenia i późniejsze zgłoszenie, tym łatwiej prawidłowo rozliczyć sprawę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620, w szczególności art. 2 pkt 1 i 9, art. 65, art. 67, art. 77 i art. 246 - oficjalny tekst aktu w ELI.