Palenie papierosów w pracy a kara nagany

Czy wolno palić w pracy, jeśli jest wyznaczona palarnia?

Sama obecność palarni w zakładzie pracy nie daje pracownikowi prawa do opuszczania stanowiska w dowolnym momencie. Palarnia jest miejscem, w którym palenie może być dozwolone, ale nie zmienia podstawowej zasady: czas pracy powinien być przeznaczony na wykonywanie pracy.

Jeżeli regulamin pracy, obwieszczenie, instrukcja BHP albo polecenie pracodawcy przewidują, że palenie jest dopuszczalne tylko w czasie przerw, pracownik powinien się do tego stosować. Naruszeniem może być więc nie tylko palenie w miejscu zakazanym, lecz także palenie w miejscu dozwolonym, ale w niedozwolonym czasie.

W praktyce znaczenie ma treść przepisów wewnętrznych obowiązujących u pracodawcy. Jeżeli zakaz brzmi: "zakaz palenia w godzinach pracy", a jednocześnie palarnia jest dostępna tylko podczas przerw, wyjście do palarni w trakcie wykonywania pracy może zostać potraktowane jako naruszenie organizacji i porządku pracy.

Przerwy w pracy a palenie papierosów

Pracownik, którego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin, ma prawo do przerwy wliczanej do czasu pracy. Przy dłuższej pracy dobowej Kodeks pracy przewiduje dodatkowe przerwy. Pracodawca może także wprowadzić przerwę niewliczaną do czasu pracy, przeznaczoną na posiłek albo załatwienie spraw osobistych, jeżeli wynika to z przepisów wewnątrzzakładowych.

Palenie papierosów powinno odbywać się w czasie takich przerw i w miejscu do tego przeznaczonym. Pracodawca nie ma obowiązku przyznawania palaczom dodatkowych przerw. Gdyby tylko osoby palące mogły regularnie odchodzić od pracy poza przerwami, mogłoby to prowadzić do zarzutów nierównego traktowania pracowników niepalących.

Pracodawca może oczywiście zorganizować pracę tak, aby wszyscy pracownicy mieli dodatkową, wspólną przerwę. Wtedy palacze mogą wykorzystać ją na palenie w dozwolonym miejscu, a pozostali pracownicy na odpoczynek lub inne potrzeby.

Kara nagany za palenie w czasie pracy

Za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP, przepisów przeciwpożarowych oraz zasad potwierdzania obecności pracodawca może stosować kary porządkowe. Podstawą jest art. 108 Kodeksu pracy.

W przypadku palenia wbrew regulaminowi najczęściej w grę wchodzi kara upomnienia albo kara nagany. Wybór kary powinien uwzględniać rodzaj naruszenia, stopień winy pracownika, dotychczasowy stosunek do pracy oraz okoliczności konkretnej sytuacji.

Kara pieniężna nie powinna być traktowana jako automatyczna sankcja za każde wyjście na papierosa. Może być zastosowana wtedy, gdy zachowanie pracownika mieści się w przesłankach wskazanych w Kodeksie pracy, na przykład narusza przepisy BHP lub przeciwpożarowe albo oznacza opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia. Za jedno przekroczenie kara pieniężna nie może przewyższać jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przekroczyć ustawowego limitu potrąceń przewidzianego w Kodeksie pracy.

Jak pracodawca powinien nałożyć karę porządkową?

Kara porządkowa nie może zostać nałożona w sposób dowolny. Pracodawca powinien najpierw wysłuchać pracownika, czyli umożliwić mu przedstawienie wyjaśnień. Dopiero po tym może podjąć decyzję o ukaraniu.

Kodeks pracy przewiduje również terminy. Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o naruszeniu, ani po upływie 3 miesięcy od samego naruszenia. Pracownik powinien otrzymać pisemne zawiadomienie wskazujące rodzaj naruszenia, datę jego popełnienia oraz informację o prawie zgłoszenia sprzeciwu.

Jeżeli pracodawca pominie wysłuchanie pracownika, przekroczy terminy albo nieprawidłowo wskaże przyczynę kary, pracownik może kwestionować ukaranie.

Sprzeciw od kary nagany

Pracownik może wnieść sprzeciw w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia go o ukaraniu. Sprzeciw warto złożyć na piśmie, zachowując potwierdzenie doręczenia. Należy wskazać, dlaczego kara jest niezasadna albo została nałożona z naruszeniem procedury.

Pracodawca rozpatruje sprzeciw po ewentualnym zajęciu stanowiska przez reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową. Jeżeli pracodawca nie odrzuci sprzeciwu w ciągu 14 dni od jego wniesienia, uznaje się, że sprzeciw został uwzględniony.

Po odrzuceniu sprzeciwu pracownik może wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej kary. Termin na skierowanie sprawy do sądu wynosi 14 dni od zawiadomienia o odrzuceniu sprzeciwu.

Czy pracodawca może zabrać premię uznaniową?

Trzeba odróżnić premię uznaniową od premii regulaminowej. Jeżeli świadczenie jest rzeczywiście uznaniowe, a pracownik nie ma roszczenia o jego wypłatę po spełnieniu konkretnych warunków, pracodawca co do zasady może go nie przyznać. W takiej sytuacji brak premii nie jest formalnie karą porządkową, lecz decyzją o nieprzyznaniu dodatkowego świadczenia.

Inaczej jest wtedy, gdy "premia uznaniowa" tylko z nazwy jest uznaniowa, a regulamin wynagradzania, umowa o pracę albo utrwalona praktyka określają konkretne, sprawdzalne warunki jej uzyskania. Wtedy może okazać się, że jest to w istocie premia regulaminowa. Jeżeli pracownik spełnił warunki, pracodawca nie powinien pozbawiać go świadczenia wyłącznie według swobodnego uznania.

Nie można też tworzyć dodatkowych kar porządkowych poza katalogiem przewidzianym w Kodeksie pracy. Jeżeli więc pracodawca nazywa pozbawienie premii "karą", trzeba sprawdzić, czy nie narusza to przepisów o odpowiedzialności porządkowej oraz zasad wynagradzania obowiązujących w zakładzie.

Co zrobić po otrzymaniu nagany za palenie?

W pierwszej kolejności należy sprawdzić regulamin pracy, zasady korzystania z przerw, ewentualne instrukcje BHP i pismo o ukaraniu. Ważne jest, czy pracownik faktycznie palił poza przerwą, czy opuścił stanowisko bez zgody, czy naruszył zakaz wynikający z przepisów wewnętrznych oraz czy pracodawca zachował procedurę.

Jeżeli kara jest nieproporcjonalna, pracownik nie został wysłuchany albo palenie odbyło się w czasie przysługującej przerwy w wyznaczonym miejscu, warto rozważyć sprzeciw. W sprawach dotyczących premii trzeba dodatkowo ustalić, czy pracownik miał do niej roszczenie, czy była to wyłącznie dobrowolna decyzja pracodawcy.

FAQ

Czy palenie w palarni może być naruszeniem obowiązków pracownika?

Tak, jeżeli pracownik pali poza dozwoloną przerwą albo wbrew zasadom obowiązującym u pracodawcy. Palarnia wyznacza miejsce, ale nie zawsze wyznacza czas, w którym wolno z niej korzystać.

Czy za palenie w pracy można dostać naganę?

Tak. Jeżeli palenie narusza regulamin pracy, organizację pracy, przepisy BHP lub polecenia pracodawcy, może zostać zastosowana kara upomnienia albo nagany.

Czy pracodawca może nałożyć karę pieniężną za papierosa?

Nie w każdej sytuacji. Kara pieniężna jest dopuszczalna tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie pracy, na przykład przy naruszeniu przepisów BHP lub przeciwpożarowych albo opuszczeniu pracy bez usprawiedliwienia.

Ile czasu mam na odwołanie od nagany?

Sprzeciw trzeba wnieść w ciągu 7 dni od zawiadomienia o ukaraniu. Po odrzuceniu sprzeciwu można wystąpić do sądu pracy w terminie 14 dni od zawiadomienia o odrzuceniu.

Czy premia uznaniowa może zostać wstrzymana po naganie?

Jeżeli premia jest rzeczywiście uznaniowa, pracodawca może jej nie przyznać. Jeżeli jednak regulamin albo umowa przewidują konkretne warunki nabycia premii, pracownik może dochodzić wypłaty po ich spełnieniu.

Podsumowanie

Palenie w czasie pracy, nawet w wyznaczonej palarni, może naruszać obowiązujące w zakładzie zasady, jeżeli odbywa się poza przerwą albo bez zgody przełożonego. Pracodawca może wtedy zastosować karę upomnienia lub nagany, a w szczególnych przypadkach karę pieniężną. Musi jednak zachować procedurę przewidzianą w Kodeksie pracy.

Pozbawienie premii zależy od jej charakteru. Przy premii rzeczywiście uznaniowej pracodawca ma dużą swobodę, natomiast przy premii regulaminowej decydują warunki zapisane w dokumentach płacowych. Jeżeli kara lub brak premii budzą wątpliwości, najważniejsze jest szybkie sprawdzenie terminów i treści przepisów wewnętrznych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.