Składki na Fundusz Pracy po urlopie macierzyńskim i wychowawczym

Aktualna podstawa prawna zwolnienia z Funduszu Pracy

Pracodawca nie opłaca składek na Fundusz Pracy za zatrudnionych pracowników, którzy wracają z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo urlopu wychowawczego. Zwolnienie trwa 36 miesięcy i liczy się od pierwszego miesiąca po powrocie z takiego urlopu.

To ważna aktualizacja: od 1 czerwca 2025 r. główną podstawą prawną nie jest już art. 104a uchylonej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lecz art. 263 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zakres zwolnienia obejmuje obecnie także powrót z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, który został dodany do katalogu urlopów związanych z rodzicielstwem.

Podobna zasada obowiązuje przy składce na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie z art. 9a ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy pracodawca, który jest objęty obowiązkiem opłacania składki na FGŚP, nie opłaca jej za pracownika powracającego z wymienionych urlopów przez 36 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie.

Od kiedy liczyć 36 miesięcy zwolnienia?

Okres 36 miesięcy należy liczyć w pełnych miesiącach kalendarzowych. Początkiem zwolnienia jest pierwszy miesiąc następujący po miesiącu, w którym pracownik wrócił z urlopu związanego z rodzicielstwem. Jeżeli urlop kończy się w listopadzie, pierwszym miesiącem zwolnienia jest grudzień.

Nie zawsze oznacza to realny powrót do wykonywania pracy przy biurku albo na stanowisku. Jeżeli po zakończeniu urlopu macierzyńskiego pracownica wykorzystuje urlop wypoczynkowy, pracodawca powinien traktować ten okres jako powrót z urlopu macierzyńskiego dla celów omawianego zwolnienia. Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy wypłacone w pierwszym miesiącu po takim powrocie może korzystać ze zwolnienia z FP i FGŚP.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim pracownica od razu przechodzi na urlop wychowawczy i nie ma okresu, w którym wypłacane jest jej wynagrodzenie ze stosunku pracy. W praktyce zwolnienie po takim ciągłym okresie nieobecności należy rozliczać od powrotu po urlopie wychowawczym. Jeżeli jednak pomiędzy urlopami występuje urlop wypoczynkowy, praca albo zwolnienie lekarskie, okres ten może rozpocząć lub zużyć część 36-miesięcznej ulgi.

Czy za grudzień trzeba naliczyć składkę na FP?

W opisanej sprawie pracownica przebywała na urlopie macierzyńskim do 14 listopada, od 15 listopada do 7 grudnia korzystała z urlopu wypoczynkowego, a od 8 grudnia rozpoczęła urlop wychowawczy. Oznacza to, że po urlopie macierzyńskim nastąpił okres urlopu wypoczynkowego, a więc przerwa przed urlopem wychowawczym.

Skoro powrót z urlopu macierzyńskiego nastąpił w listopadzie, pierwszym miesiącem 36-miesięcznego zwolnienia jest grudzień. Za grudzień pracodawca nie powinien naliczać składki na Fundusz Pracy od wynagrodzenia, które mieści się w zakresie tego zwolnienia. Tak samo należy podejść do FGŚP, jeżeli pracodawca jest płatnikiem tej składki.

Od 8 grudnia pracownica korzysta z urlopu wychowawczego. Za okres urlopu wychowawczego co do zasady nie wypłaca się wynagrodzenia za pracę, od którego pracodawca naliczałby FP lub FGŚP. Sam fakt przebywania na urlopie wychowawczym nie powoduje więc naliczania składek na te fundusze od pracownicy.

Co dzieje się z 36-miesięcznym zwolnieniem w czasie urlopu wychowawczego?

Jeżeli pracownica rozpoczęła urlop wychowawczy w grudniu, grudzień jest już miesiącem wykorzystanym z 36-miesięcznego zwolnienia, ponieważ zwolnienie zaczęło biec po powrocie z urlopu macierzyńskiego. Od kolejnego miesiąca, w którym pracownica jest już na urlopie wychowawczym, bieg tego zwolnienia co do zasady nie jest dalej zużywany na potrzeby wynagrodzenia ze stosunku pracy, bo pracownica nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę.

Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca będzie mógł kontynuować zwolnienie z opłacania składek na FP i FGŚP przez niewykorzystaną część okresu. W podanym stanie faktycznym, przy założeniu że grudzień był jedynym wykorzystanym miesiącem zwolnienia przed wychowawczym, po powrocie z urlopu wychowawczego pozostanie zasadniczo 35 miesięcy zwolnienia.

Nie należy natomiast liczyć nowego pełnego 36-miesięcznego okresu tylko dlatego, że pracownica po macierzyńskim korzysta następnie z urlopu wychowawczego na to samo dziecko. Kolejne okresy zwolnienia związane z tym samym dzieckiem lub dziećmi urodzonymi przy jednym porodzie sumują się. Nowy 36-miesięczny okres może pojawić się przy kolejnym dziecku albo kolejnych dzieciach urodzonych przy następnym porodzie.

Urlop wypoczynkowy, zwolnienie lekarskie i przerwy między urlopami

Najwięcej wątpliwości powstaje wtedy, gdy po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim pracownica nie przechodzi od razu na urlop wychowawczy, lecz najpierw wykorzystuje urlop wypoczynkowy, wraca do pracy choćby na krótko albo korzysta ze zwolnienia lekarskiego. Takie okresy nie są urlopem macierzyńskim, rodzicielskim ani wychowawczym. Mogą więc spowodować, że 36-miesięczne zwolnienie zacznie się wcześniej.

Praktyczna zasada jest następująca: trzeba ustalić, kiedy zakończył się urlop objęty zwolnieniem, a następnie sprawdzić pierwszy miesiąc po tym zakończeniu. Jeżeli w tym miesiącu pracodawca wypłaca wynagrodzenie za pracę, wynagrodzenie urlopowe lub inne świadczenie stanowiące podstawę do rozważań o FP i FGŚP, należy zastosować zwolnienie, o ile spełnione są pozostałe warunki.

Jeżeli pomiędzy urlopami występuje tylko kilka dni, miesiąc kalendarzowy i tak może być liczony jako miesiąc zwolnienia. Dlatego przy rozliczeniach nie wystarczy sprawdzić samej daty rozpoczęcia urlopu wychowawczego; trzeba przeanalizować cały miesiąc i rodzaj świadczeń wypłaconych pracownicy.

Kiedy zwolnienie nie przysługuje albo wymaga dodatkowej ostrożności?

Zwolnienie z FP i FGŚP przysługuje pracodawcy w odniesieniu do pracownika wracającego z urlopu udzielonego przez tego pracodawcę. Jeżeli pracownik zmienił pracodawcę, co do zasady nowy pracodawca nie może powołać się na urlop udzielony przez poprzedni zakład pracy. Inaczej może być przy przejściu zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, bo wtedy nowy pracodawca wstępuje w prawa i obowiązki dotychczasowego pracodawcy.

Trzeba też pamiętać, że zwolnienie dotyczy konkretnych składek na FP i FGŚP, a nie wszystkich składek ZUS. Osobno należy ustalać podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zasady rozliczania zasiłków oraz rozliczenia pracownicy przebywającej na urlopie wychowawczym.

Znaczenie ma również ogólna zasada opłacania składki na Fundusz Pracy: składkę opłaca się od podstawy wymiaru składek emerytalnych i rentowych, jeżeli w przeliczeniu na miesiąc osiąga ona co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, chyba że przepis szczególny przewiduje zwolnienie. Omawiane 36-miesięczne zwolnienie jest właśnie takim szczególnym wyłączeniem.

FAQ

Podsumowanie

W opisanym stanie faktycznym grudzień należy traktować jako pierwszy miesiąc 36-miesięcznego zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy po powrocie z urlopu macierzyńskiego. Ponieważ pracownica od 15 listopada do 7 grudnia korzystała z urlopu wypoczynkowego, a dopiero od 8 grudnia rozpoczęła urlop wychowawczy, grudzień zużywa jeden miesiąc zwolnienia.

Za grudzień pracodawca nie powinien naliczać składki na FP od wynagrodzenia objętego zwolnieniem. Analogicznie należy rozliczyć FGŚP, jeżeli pracodawca jest zobowiązany do opłacania tej składki. Po zakończeniu urlopu wychowawczego zwolnienie nie rozpocznie się od nowa, lecz będzie kontynuowane w pozostałym zakresie, czyli zasadniczo przez 35 miesięcy.

Źródła:

1. Art. 263 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia - Dz.U. 2025 poz. 620.

2. Art. 9a ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy - Dz.U. 2026 poz. 186.

3. Informacje ZUS o zasadach opłacania składek na Fundusz Pracy - Fundusz Pracy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.