Podstawa zasiłku chorobowego po przerwie

Aktualna zasada: kiedy nie przelicza się podstawy zasiłku?

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla pracownika ustala się według zasad określonych w art. 36-47 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Co do zasady jest to przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Jeżeli pracownik był zatrudniony krócej, podstawę ustala się z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia. Wynagrodzenie przyjmowane do podstawy pomniejsza się o finansowane przez pracownika składki na ubezpieczenia społeczne, które zgodnie z przepisami podlegają potrąceniu przy ustalaniu świadczeń chorobowych.

Najważniejsza zmiana względem starszych opracowań dotyczy art. 43 ustawy zasiłkowej. Obecnie podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków, zarówno tego samego, jak i innego rodzaju, nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 1 miesiąc kalendarzowy.

Jak liczyć miesiąc kalendarzowy między zwolnieniami?

Przy art. 43 ustawy zasiłkowej nie chodzi o dowolne 30 dni, lecz o miesiąc kalendarzowy. W praktyce oznacza to, że należy sprawdzić, czy między poprzednim okresem pobierania świadczenia a kolejną niezdolnością do pracy upłynął pełny miesiąc kalendarzowy.

Jeżeli poprzednie świadczenie zakończyło się 1 marca, a kolejne zwolnienie rozpoczyna się 3 czerwca, to między tymi okresami wystąpiły pełne miesiące kalendarzowe. Według aktualnego brzmienia przepisów taka przerwa nie jest krótsza niż 1 miesiąc kalendarzowy, dlatego podstawę wymiaru zasiłku należy co do zasady ustalić na nowo.

Inaczej oceniano podobne sytuacje w czasie obowiązywania dawnej reguły 3 miesięcy kalendarzowych. Dlatego przy rozliczeniach z lat wcześniejszych znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dacie powstania prawa do świadczenia. Dla spraw bieżących nie należy jednak opierać się na nieaktualnej zasadzie 3 miesięcy.

Wynagrodzenie chorobowe i różne rodzaje zasiłków

Zasada z art. 43 ustawy zasiłkowej ma znaczenie nie tylko przy dwóch kolejnych zasiłkach chorobowych. Dotyczy także sytuacji, gdy po jednym świadczeniu pojawia się inne świadczenie z ubezpieczenia chorobowego, na przykład zasiłek opiekuńczy, macierzyński albo ponowny zasiłek chorobowy.

W praktyce podobnie traktuje się również wynagrodzenie za czas choroby wypłacane przez pracodawcę na podstawie Kodeksu pracy. Przy ustalaniu, czy zachować poprzednią podstawę, trzeba więc patrzeć na ciągłość okresów chorobowych i zasiłkowych, a nie tylko na to, kto finansował dane świadczenie.

Kiedy mimo krótkiej przerwy trzeba ustalić podstawę na nowo?

Brak przerwy albo przerwa krótsza niż 1 miesiąc kalendarzowy nie zawsze oznacza automatyczne pozostawienie tej samej podstawy. Trzeba sprawdzić, czy nie występują szczególne okoliczności wpływające na sposób liczenia świadczenia.

• Zmiana wymiaru czasu pracy - jeżeli doszło do zmiany etatu w okresie istotnym dla podstawy, zastosowanie mogą mieć szczególne zasady ustalenia wynagrodzenia po zmianie wymiaru czasu pracy.
• Składniki wynagrodzenia przysługujące do określonego terminu - składnik, do którego pracownik utracił prawo przed okresem kolejnego zasiłku, może nie być uwzględniany w dalszych wyliczeniach.
• Składniki pomniejszane za czas choroby - regulamin wynagradzania, umowa albo inne przepisy płacowe mogą wpływać na to, czy premia, dodatek lub nagroda wchodzi do podstawy i w jakiej wysokości.
• Niepełne miesiące zatrudnienia - jeżeli pracownik nie ma 12 pełnych miesięcy ubezpieczenia, podstawę ustala się według reguł przewidzianych dla krótszego okresu zatrudnienia.

Dlatego przed podjęciem decyzji o przeliczeniu podstawy nie wystarczy porównać samych dat zwolnień. Konieczna jest także analiza składników wynagrodzenia i zmian w zatrudnieniu.

Odpowiedź na opisany przypadek

W stanie faktycznym opisano poprzednie chorobowe od 28 lutego do 1 marca oraz kolejne zwolnienie od 3 czerwca. Gdyby oceniać taką sytuację według aktualnych przepisów, należałoby przyjąć, że między okresami świadczeń upłynął co najmniej jeden pełny miesiąc kalendarzowy. W konsekwencji podstawę wymiaru zasiłku trzeba byłoby zasadniczo ustalić na nowo.

Jeżeli jednak chodzi o rozliczenie historyczne z 2011 r., należy uwzględnić brzmienie przepisów obowiązujące w tamtym czasie. Dawniej art. 43 ustawy zasiłkowej posługiwał się regułą 3 miesięcy kalendarzowych. Przy takich datach, przy założeniu braku wyjątków, w 2011 r. mogło to prowadzić do pozostawienia poprzednio ustalonej podstawy.

Dla bieżących spraw kadrowo-płacowych kluczowy wniosek jest więc inny niż w starszym tekście: obecnie nie stosuje się progu 3 miesięcy. Trzeba badać przerwę krótszą niż 1 miesiąc kalendarzowy oraz ewentualne wyjątki wynikające z przepisów o podstawie wymiaru świadczeń.

Podsumowanie

Podstawę zasiłku chorobowego dla pracownika ustala się zasadniczo z wynagrodzenia wypłaconego za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli między kolejnymi świadczeniami nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 1 miesiąc kalendarzowy, podstawy zwykle nie ustala się ponownie.

Jeżeli jednak przerwa obejmuje co najmniej pełny miesiąc kalendarzowy, podstawę trzeba co do zasady przeliczyć. Niezależnie od długości przerwy należy dodatkowo sprawdzić zmianę etatu, utratę prawa do składników wynagrodzenia oraz zasady pomniejszania premii i dodatków za okres choroby.

FAQ

Czy nadal obowiązuje zasada 3 miesięcy przerwy?

Nie w bieżących rozliczeniach. Aktualnie art. 43 ustawy zasiłkowej odnosi się do przerwy krótszej niż 1 miesiąc kalendarzowy. Starsza zasada 3 miesięcy może mieć znaczenie tylko przy ocenie rozliczeń z okresu, w którym rzeczywiście obowiązywała.

Czy miesiąc kalendarzowy to zawsze 30 dni?

Nie. Miesiąc kalendarzowy oznacza miesiąc w rozumieniu kalendarza, na przykład cały luty albo cały kwiecień. Dlatego przy analizie przerwy trzeba sprawdzić, czy między świadczeniami wystąpił pełny miesiąc kalendarzowy.

Czy przy kolejnym zwolnieniu zawsze liczy się podstawę z ostatnich 12 miesięcy?

Nie zawsze. Jeżeli między świadczeniami nie było przerwy albo była ona krótsza niż 1 miesiąc kalendarzowy, podstawy zwykle nie ustala się na nowo. Jeżeli przerwa była dłuższa lub równa pełnemu miesiącowi kalendarzowemu, zasadniczo wraca się do wyliczenia z właściwego okresu poprzedzającego nową chorobę.

Czy zmiana etatu wpływa na podstawę zasiłku?

Tak, może wpływać. Zmiana wymiaru czasu pracy jest jedną z najważniejszych okoliczności, które trzeba sprawdzić niezależnie od długości przerwy między zwolnieniami. W praktyce często powoduje konieczność ustalenia podstawy według wynagrodzenia po zmianie etatu.

Czy premie i dodatki zawsze wchodzą do podstawy?

Nie. Zależy to od zasad ich wypłaty i pomniejszania za okres choroby. Trzeba sprawdzić umowę, regulamin wynagradzania, regulamin premiowania albo inne przepisy płacowe obowiązujące u pracodawcy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 ze zm.