• Autor: Dorota Kriger
Pracodawca chce mnie wysłać w delegację zagraniczną (Niemcy) na 3 miesiące. Gdy zawieraliśmy umowę, w ogóle o czymś takim nie było mowy. Mam określone miejsce pracy (ale to zdaje się nic nie oznacza) i chciałbym wiedzieć, czy istnieje możliwość odmówienia tak długiego wyjazdu. Na krótsze delegacje (maks. tydzień) już jeździłem.
.jpg)
Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy: Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Ponadto zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy pracownik ma obowiązek się podporządkować poleceniom pracodawcy, pod warunkiem że polecenia te dotyczą wykonywanej pracy – nie są sprzeczne z obowiązującym prawem i umową o pracę.
Należy zwrócić uwagę także na to, że pracownik ma dbać o dobro zakładu pracy (art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy).
Pracodawca ma prawo polecić pracownikowi wyjazd w tzw. delegację, wyznaczając termin, czas trwania i miejsce oddelegowania oraz zakres czynności do wykonania na miejscu oddelegowania. Jednocześnie pracodawca ma obowiązek zwrócić uwagę na to, czy jego polecenie służbowe, skierowane do danego pracownika, nie kłóci się z zasadami współżycia społecznego i czy może być przez tego pracownika zrealizowane.
Odmowa wykonania polecenia służbowego, takim jest np. polecenie wyjazdu służbowego, jest naruszeniem zobowiązań pracowniczych wynikających ze stosunku pracy.
Jedynie pracownice w ciąży i pracownice (pracownicy) opiekujący się dzieckiem do lat 4 mogą odmówić udania się w delegację (art. 178 § 1 i § 2 Kodeksu pracy).
Bezpodstawna odmowa wyjazdu służbowego może być powodem pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności porządkowej wobec pracodawcy (kara upomnienia lub nagany), wypowiedzenia umowy o pracę, a nawet rozwiązania jej bez wypowiedzenia z winy pracownika.
W Pana przypadku odmowa wykonania polecenia służbowego może mieć nieprzyjemne skutki, jeśli brak podstaw do takiego postępowania. Dezorganizacja życia prywatnego, rodzinnego czy zawodowego – jeśli jest świadczona praca także dla innych pracodawców – nie jest niestety usprawiedliwieniem, które pozwoli pracownikowi odmówić realizacji obowiązku nałożonego przez pracodawcę.
Określenie miejsca świadczenia pracy w umowie o pracę w tym przypadku będzie mieć znaczenie tylko w kwestii ponoszenia kosztów związanych z podróżą służbową.
Jeśli pracownik wykonuje pracę na polecenie pracodawcy poza stałym, czyli wskazanym w umowie o pracę, miejscem, to przysługują mu zgodnie z art. 775 § 1 Kodeksu pracy należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.
Tomasz pracował jako inżynier utrzymania ruchu w dużej firmie produkcyjnej. W umowie miał wskazane miejsce pracy: Katowice. Przez kilka lat zdarzało mu się wyjeżdżać na krótkie delegacje – głównie do oddziału w Czechach, maksymalnie na 2–3 dni. Nagle przełożony zlecił mu trzymiesięczną delegację do zakładu w Niemczech, by nadzorował wdrażanie nowej linii technologicznej. Tomasz odmówił, tłumacząc, że nie był na to gotowy – miał zobowiązania rodzinne i nigdy nie deklarował gotowości do tak długich wyjazdów. Pracodawca zagroził konsekwencjami dyscyplinarnymi. Ostatecznie udało się wypracować kompromis: Tomasz pojechał na 3 tygodnie, a potem wyjeżdżali na zmianę z innym inżynierem.
Karolina wróciła do pracy po urlopie macierzyńskim. Gdy jej córka miała niespełna 2 lata, otrzymała polecenie wyjazdu do centrali firmy we Francji na 6 tygodni. Odmówiła – jako osoba opiekująca się dzieckiem do lat 4 miała do tego prawo. Przełożony nie był zadowolony, ale nie mógł nic z tym zrobić. Firma musiała znaleźć inną osobę do wyjazdu. Karolina po wszystkim zgłosiła się do działu HR, by ustalić, jak wygląda jej sytuacja w kontekście przyszłych delegacji – zaproponowała, by na razie ograniczyć jej udział do spotkań zdalnych.
Andrzej pracował w firmie IT jako etatowy specjalista od infrastruktury, ale po godzinach realizował zlecenia jako freelancer. Gdy otrzymał polecenie wyjazdu na 2,5 miesiąca do Monachium, odmówił – tłumacząc, że nie może zostawić klientów z drugiej działalności. Pracodawca uznał to za nieuzasadnioną odmowę wykonania polecenia służbowego i wystosował pisemne upomnienie. Sprawa trafiła do sądu pracy – Andrzej przegrał, bo sąd uznał, że jego zobowiązania wobec innych klientów nie mogą kolidować z obowiązkami pracowniczymi wynikającymi z umowy o pracę.
Delegacja zagraniczna, nawet trwająca kilka miesięcy, co do zasady mieści się w granicach poleceń służbowych, którym pracownik ma obowiązek się podporządkować – o ile są one zgodne z przepisami prawa i postanowieniami umowy o pracę. Samo określenie miejsca pracy w umowie nie oznacza automatycznego zakazu delegowania, a odmowa wyjazdu bez podstawy prawnej może wiązać się z konsekwencjami dyscyplinarnymi. Wyjątki przewiduje Kodeks pracy jedynie dla pracownic w ciąży oraz osób opiekujących się dzieckiem do lat 4. W każdym przypadku warto jednak rozmawiać z pracodawcą, przedstawiając swoje argumenty i szukając rozwiązania, które będzie możliwe do pogodzenia z życiem prywatnym i obowiązkami zawodowymi.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące delegacji zagranicznej, swojej sytuacji zawodowej lub potrzebujesz pomocy w ocenie, czy polecenie pracodawcy jest zgodne z prawem, skorzystaj z naszej porady prawnej online. Szybko i bez wychodzenia z domu uzyskasz rzetelną opinię prawnika, dopasowaną do Twojej konkretnej sprawy. Wystarczy, że opiszesz swój problem, a my przygotujemy odpowiedź w ciągu 24 godzin.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Dorota Kriger
Absolwentka kierunku bankowość w Studium Finansów pod patronatem WSB w Poznaniu, licencjat Wydziału Ekonomicznego Akademii Ekonomicznej w Poznaniu w specjalności ekonomika pracy i zarządzanie kadrami. Od 1999 r. zatrudniona na stanowisku specjalisty do spraw administracji i zamówień publicznych, zajmuje się m.in. sprawami pracowniczymi.
Współpracuje przy pozyskiwaniu funduszy unijnych na realizację inwestycji i rozwój przedsiębiorczości (ukończone studia podyplomowe na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego w zakresie „Rozwój regionalny i fundusze strukturalne Unii Europejskiej. Kierowanie projektami”).
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy