Koniec chorobowego a decyzja ZUS

Co zrobić po zakończeniu zasiłku chorobowego?

Jeżeli pracownik wykorzystał okres zasiłkowy, a nadal nie odzyskał zdolności do pracy, powinien przede wszystkim dopilnować sprawy w ZUS. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie, która po wyczerpaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolna do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Może ono być przyznane maksymalnie na okres 12 miesięcy.

W praktyce ZUS wymaga wniosku o świadczenie rehabilitacyjne oraz dokumentacji medycznej, w tym zaświadczenia o stanie zdrowia. Dawniej powszechnie używano nazwy druk N-9, obecnie w obiegu ZUS funkcjonuje m.in. formularz OL-9. Jeżeli dokument został wysłany za późno albo ZUS oczekuje na jego uzupełnienie, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem prowadzącym i placówką ZUS, aby potwierdzić, czego dokładnie brakuje.

Najlepiej złożyć dokumenty o świadczenie rehabilitacyjne z wyprzedzeniem, zwykle co najmniej kilka tygodni przed końcem okresu zasiłkowego. Złożenie dokumentów po terminie nie zawsze przekreśla możliwość uzyskania świadczenia, ale może spowodować przerwę w wypłacie pieniędzy i konieczność wyjaśniania nieobecności u pracodawcy.

Czy można wziąć urlop wypoczynkowy po chorobowym?

Jeżeli pracownik nadal jest niezdolny do pracy, urlop wypoczynkowy nie jest właściwym rozwiązaniem. Urlop służy wypoczynkowi osoby zdolnej do pracy, a nie usprawiedliwianiu dalszej choroby. Rozpoczęcie urlopu może też sugerować, że ustała przyczyna nieobecności, czyli niezdolność do pracy.

Ma to znaczenie zwłaszcza po długiej chorobie. Zgodnie z art. 229 § 2 Kodeksu pracy, jeżeli niezdolność do pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni, pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Pracodawca nie powinien dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy.

Jeżeli lekarz medycyny pracy stwierdzi zdolność do pracy, sytuacja się zmienia. Wtedy pracownik może wrócić do pracy, a następnie uzgadniać urlop wypoczynkowy z pracodawcą na zwykłych zasadach. Jeżeli jednak pracownik jednocześnie twierdzi, że nadal jest niezdolny do pracy i występuje o świadczenie rehabilitacyjne, urlop wypoczynkowy może być sprzeczny z takim stanowiskiem.

Zobacz również: badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim dłuższym niż 30 dni

Jak usprawiedliwić nieobecność w pracy?

Pracownik powinien niezwłocznie poinformować pracodawcę, że po wykorzystaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolny do pracy i oczekuje na decyzję ZUS w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego. Warto przekazać pracodawcy potwierdzenie złożenia wniosku do ZUS, informację o brakujących dokumentach lub inną korespondencję z ZUS. Jeżeli lekarz wystawi kolejne zaświadczenie lekarskie, może ono potwierdzać niezdolność do pracy, choć po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nie oznacza automatycznie prawa do dalszego zasiłku chorobowego.

Okres od dnia następującego po wyczerpaniu okresu zasiłkowego do dnia decyzji ZUS jest w praktyce traktowany jako nieobecność usprawiedliwiona niepłatna, o ile pracownik wykaże, dlaczego nie stawia się do pracy. Nie należy po prostu milczeć i czekać na decyzję, ponieważ brak kontaktu z pracodawcą może zostać potraktowany jako naruszenie obowiązków pracowniczych.

Jeżeli ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne, zwykle obejmuje ono okres po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, o ile spełnione są ustawowe warunki. Jeżeli ZUS odmówi świadczenia, trzeba ocenić dalszą sytuację: czy pracownik odzyskał zdolność do pracy, czy może powinien odwołać się od decyzji, czy też istnieją podstawy do ubiegania się o inne świadczenie.

Czy pracodawca może rozwiązać umowę?

Przepisy Kodeksu pracy przewidują szczególną ochronę pracownika w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, ale ochrona ta nie jest nieograniczona. Art. 53 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy w określonych sytuacjach rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. Zakres ochrony zależy m.in. od stażu pracy u danego pracodawcy, przyczyny niezdolności do pracy oraz tego, czy pracownik pobiera już świadczenie rehabilitacyjne.

Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, pracodawca co do zasady może skorzystać z art. 53 dopiero po wyczerpaniu okresu pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz po pierwszych 3 miesiącach pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jeżeli ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne wstecznie, może to mieć istotne znaczenie dla oceny, czy rozwiązanie umowy było dopuszczalne.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślano, że pracodawca nie powinien pochopnie rozwiązywać umowy, gdy pracownik korzysta z ochrony związanej z chorobą lub świadczeniami z ubezpieczenia społecznego. W wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. akt II PK 319/04, Sąd Najwyższy odnosił się do problemu rozwiązania umowy w czasie, gdy pracownikowi przysługiwało świadczenie chorobowe. Każdy przypadek wymaga jednak sprawdzenia dat, decyzji ZUS i dokumentów przekazanych pracodawcy.

Zobacz również: renta po świadczeniu rehabilitacyjnym a urlop wypoczynkowy

Co przekazać pracodawcy?

Najbezpieczniej przekazać pracodawcy krótką pisemną informację, że okres zasiłkowy został wyczerpany, pracownik nadal nie odzyskał zdolności do pracy, a w ZUS toczy się postępowanie o świadczenie rehabilitacyjne. Do informacji można dołączyć potwierdzenie złożenia wniosku, wezwanie ZUS do uzupełnienia dokumentów albo potwierdzenie przesłania formularza przez lekarza.

Nie trzeba składać wniosku o urlop tylko po to, aby "nie było nieobecności". Jeżeli pracownik nadal choruje, właściwe jest wyjaśnienie przyczyny absencji i udokumentowanie kontaktu z ZUS. Jeżeli pracownik odzyskał zdolność do pracy, powinien zgłosić gotowość powrotu, a pracodawca powinien skierować go na badania kontrolne, jeżeli nieobecność chorobowa trwała dłużej niż 30 dni.

FAQ

Czy po 182 dniach chorobowego trzeba brać urlop?

Nie, jeżeli pracownik nadal jest niezdolny do pracy. Urlop wypoczynkowy nie powinien być wykorzystywany jako sposób na usprawiedliwienie dalszej choroby. Należy wyjaśnić pracodawcy sytuację i udokumentować postępowanie w ZUS.

Czy kolejne zwolnienie lekarskie po wyczerpaniu zasiłku coś daje?

Może potwierdzać dalszą niezdolność do pracy, ale po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nie oznacza automatycznie prawa do dalszego zasiłku chorobowego. O dalszym świadczeniu decyduje ZUS w ramach postępowania o świadczenie rehabilitacyjne.

Czy opóźnienie formularza OL-9 lub N-9 przekreśla świadczenie rehabilitacyjne?

Samo opóźnienie nie musi przekreślać świadczenia, ale może wydłużyć postępowanie i spowodować przerwę w wypłacie pieniędzy. Trzeba jak najszybciej uzupełnić dokumenty i zachować potwierdzenia kontaktu z ZUS.

Czy pracodawca może dopuścić pracownika do pracy bez badań kontrolnych?

Nie, jeżeli nieobecność chorobowa trwała dłużej niż 30 dni. Przed powrotem do pracy konieczne są badania kontrolne i orzeczenie lekarza medycyny pracy potwierdzające zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Co zrobić, jeśli ZUS odmówi świadczenia rehabilitacyjnego?

Należy sprawdzić uzasadnienie decyzji i terminy na odwołanie. Równolegle trzeba ustalić z lekarzem oraz pracodawcą, czy możliwy jest powrót do pracy po badaniach kontrolnych, czy dalsza nieobecność ma podstawy medyczne.

Podsumowanie

Po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik, który nadal jest niezdolny do pracy, nie powinien zastępować dalszej choroby urlopem wypoczynkowym. Najważniejsze jest uzupełnienie dokumentów w ZUS, poinformowanie pracodawcy o przyczynie nieobecności i zachowanie potwierdzeń. Jeżeli pracownik chce wrócić do pracy po chorobie trwającej ponad 30 dni, musi przejść badania kontrolne. Jeżeli ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne, jego decyzja może mieć znaczenie także dla ochrony zatrudnienia i oceny działań pracodawcy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., sygn. akt I PKN 565/99
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. akt II PK 319/04

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.