Cofnięcie urlopu wypoczynkowego z powodu choroby dziecka

Czy choroba dziecka przerywa urlop wypoczynkowy?

Nie, sama choroba dziecka nie przerywa urlopu wypoczynkowego pracownika z mocy prawa. To ważna różnica: czym innym jest choroba pracownika, a czym innym choroba członka rodziny, nawet jeśli wymaga ona natychmiastowego powrotu do domu i osobistej opieki.

Zgodnie z art. 166 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek udzielić w terminie późniejszym tej części urlopu, której pracownik nie wykorzystał z powodu:

1. czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,
2. odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
3. odbywania ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy, pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie albo pełnienia służby w aktywnej rezerwie przez czas do 3 miesięcy,
4. urlopu macierzyńskiego.

Ten katalog dotyczy sytuacji wskazanych w ustawie. Choroba dziecka nie została w nim wymieniona, dlatego nie powoduje automatycznego oddania pracownikowi dni urlopu, które formalnie przypadły na czas opieki nad dzieckiem.

Czy pracownik może poprosić o cofnięcie albo przerwanie urlopu?

Pracownik może złożyć do pracodawcy wniosek o wcześniejsze zakończenie urlopu i przesunięcie jego niewykorzystanej części. Taki wniosek warto złożyć pisemnie albo e-mailem, wskazując datę powrotu, przyczynę oraz proponowany termin wykorzystania pozostałych dni.

W opisanej sytuacji pracodawca nie ma jednak automatycznego obowiązku uwzględnienia wniosku, jeżeli urlop już się rozpoczął, a przyczyną jest choroba dziecka. Decyzja wymaga porozumienia stron i zależy m.in. od organizacji pracy, możliwości dopuszczenia pracownika do pracy oraz planu urlopów.

Nie należy zakładać, że samo stawienie się w pracy po powrocie z wyjazdu anuluje urlop. Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na zmianę, dni urlopu mogą nadal zostać rozliczone jako wykorzystane.

Kiedy pracodawca musi przesunąć urlop na późniejszy termin?

Przesunięcie urlopu przed jego rozpoczęciem może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami. Wynika to z art. 164 § 1 Kodeksu pracy. Ważną przyczyną mogą być okoliczności rodzinne, nagła sytuacja życiowa albo zdarzenie, które realnie uniemożliwia wypoczynek.

Osobno art. 165 Kodeksu pracy przewiduje obowiązek przesunięcia urlopu, jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy. Przepis wymienia w szczególności chorobę pracownika, odosobnienie w związku z chorobą zakaźną, określone obowiązki wojskowe oraz urlop macierzyński.

Jeżeli zatem problem powstał jeszcze przed rozpoczęciem urlopu, sytuacja pracownika jest silniejsza niż po rozpoczęciu wypoczynku. Przy chorobie dziecka znaczenie będą miały dokumenty, termin powstania przeszkody oraz to, czy nieobecność pracownika może być potraktowana jako usprawiedliwiona.

Choroba pracownika w trakcie urlopu a choroba dziecka

Jeżeli podczas urlopu zachoruje sam pracownik i powstanie czasowa niezdolność do pracy, urlop w tej części nie powinien być traktowany jako wykorzystany. Pracownik powinien poinformować pracodawcę o zwolnieniu lekarskim zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.

Inaczej jest przy chorobie dziecka. Nawet jeżeli pracownik faktycznie nie wypoczywa, ponieważ musi opiekować się dzieckiem, przepisy o automatycznym przerwaniu urlopu nie obejmują takiej sytuacji. Zaświadczenie lub dokumenty medyczne mogą jednak pomóc uzasadnić wniosek do pracodawcy o porozumienie w sprawie niewykorzystanej części urlopu.

Więcej o podobnych sytuacjach opisujemy w artykule: skutki przerwania urlopu wypoczynkowego.

Czy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu?

Tak, ale tylko w ściśle określonej sytuacji. Zgodnie z art. 167 Kodeksu pracy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu wyłącznie wtedy, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu.

Odwołanie z urlopu przez pracodawcę to inna sytuacja niż prośba pracownika o wcześniejszy powrót z urlopu z przyczyn rodzinnych. Jeżeli to pracodawca odwołuje pracownika, ma obowiązek pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem, np. bezzwrotne koszty wcześniejszego powrotu.

Czy można zachować 14 dni nieprzerwanego wypoczynku?

Pracownik, który dzieli urlop na części, powinien mieć co najmniej jedną część wypoczynku trwającą nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Wynika to z art. 162 Kodeksu pracy. Do tego okresu wlicza się nie tylko dni robocze, lecz także weekendy i święta przypadające w czasie wypoczynku.

Jeżeli pracownik rozpoczął zaplanowany 14-dniowy urlop, ale po kilku dniach wrócił z powodu choroby dziecka, zachowanie pełnych 14 kolejnych dni będzie zależeć od dalszych ustaleń z pracodawcą. Pracownik może wnioskować o nowy termin dłuższego wypoczynku, ale przyczyna rodzinna powstała w trakcie urlopu nie daje mu automatycznego prawa do jednostronnego przesunięcia pozostałych dni.

Jak napisać wniosek do pracodawcy?

Wniosek nie musi mieć skomplikowanej formy. Powinien jednak jasno wskazywać, czego pracownik oczekuje i z jakiego powodu. W praktyce warto zawrzeć w nim:

• datę rozpoczęcia urlopu i planowany okres wypoczynku,
• datę, od której pracownik chce wrócić do pracy,
• krótkie wyjaśnienie przyczyny, np. choroba dziecka i konieczność powrotu do domu,
• wniosek o niewliczanie pozostałych dni do wykorzystanego urlopu albo o ustalenie nowego terminu,
• propozycję terminu wykorzystania pozostałej części urlopu,
• informację o dokumentach potwierdzających sytuację, jeżeli pracownik je posiada.

Pracodawca może uwzględnić taki wniosek, ale powinno to zostać potwierdzone w sposób pozwalający później prawidłowo rozliczyć urlop w ewidencji czasu pracy.

FAQ

Czy choroba dziecka automatycznie przerywa urlop pracownika?

Nie. Choroba dziecka nie została wymieniona w art. 166 Kodeksu pracy jako przyczyna obowiązkowego udzielenia niewykorzystanej części urlopu w późniejszym terminie.

Czy pracodawca musi zgodzić się na powrót z urlopu z powodu choroby dziecka?

Co do zasady nie musi, jeżeli urlop już się rozpoczął. Może jednak zgodzić się na wcześniejszy powrót i ustalić z pracownikiem nowy termin pozostałej części urlopu.

Czy zwolnienie lekarskie pracownika przerywa urlop?

Tak. Jeżeli w trakcie urlopu pracownik stanie się czasowo niezdolny do pracy wskutek choroby, niewykorzystana część urlopu powinna zostać udzielona w terminie późniejszym.

Czy można przesunąć urlop przed jego rozpoczęciem?

Tak. Przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika uzasadniony ważnymi przyczynami. W niektórych sytuacjach, gdy pracownik nie może rozpocząć urlopu z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, pracodawca ma obowiązek przesunąć urlop.

Czy pracodawca może sam odwołać pracownika z urlopu?

Tak, ale tylko wtedy, gdy obecności pracownika wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. W takim przypadku pracodawca musi pokryć koszty bezpośrednio związane z odwołaniem z urlopu.

Czy pracownik musi wykorzystać 14 dni urlopu z rzędu?

Jeżeli urlop jest dzielony na części, co najmniej jedna część wypoczynku powinna obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Nie oznacza to jednak, że pracownik może samodzielnie przerwać rozpoczęty urlop i automatycznie żądać nowego 14-dniowego terminu.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że urlop już się rozpoczął, a przyczyną powrotu jest choroba dziecka, nie choroba samego pracownika. Dlatego urlop nie przerywa się automatycznie. Pracownik może poprosić o cofnięcie lub przerwanie urlopu i ustalenie nowego terminu, lecz potrzebuje zgody pracodawcy.

Jeżeli podobna przeszkoda pojawi się jeszcze przed rozpoczęciem urlopu, warto od razu złożyć wniosek o przesunięcie terminu. Im szybciej pracownik poinformuje pracodawcę i im lepiej udokumentuje sytuację, tym łatwiej prawidłowo rozliczyć urlop i uniknąć sporu.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 162, art. 164, art. 165, art. 166 i art. 167 - Internetowy System Aktów Prawnych.