Staż, umowa-zlecenie a wymiar urlopu - 20 czy 26 dni?

Pan Grzegorz odbył w poprzednim roku krótki staż organizowany przez urząd pracy, który po dwóch tygodniach został przerwany. W tym samym roku przez miesiąc wykonywał pracę na podstawie umowy-zlecenia, a następnie podjął pierwszą w życiu pracę na podstawie umowy o pracę. Pyta, czy od razu przysługuje mu pełny urlop, czy też urlop nalicza się stopniowo, jak przy pierwszej pracy.

Staż, umowa-zlecenie i pierwsza praca a urlop wypoczynkowy

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi, czyli osobie zatrudnionej w ramach stosunku pracy. Zgodnie z art. 153 Kodeksu pracy pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 urlopu przysługującego po przepracowaniu roku.

Oznacza to, że wcześniejsza umowa-zlecenie nie daje sama w sobie prawa do urlopu wypoczynkowego, bo zleceniobiorca nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy. Po zmianach obowiązujących w 2026 r. zlecenie może jednak wpływać na staż pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym wymiar urlopu.

W praktyce trzeba więc rozróżnić dwie kwestie: nabycie prawa do urlopu oraz ustalenie jego wymiaru. Jeżeli pan Grzegorz pierwszy raz zawarł umowę o pracę, w pierwszym roku etatowej pracy urlop nabywa co miesiąc. Jednocześnie wcześniejsze udokumentowane okresy, takie jak zlecenie, mogą podwyższyć podstawę wymiaru urlopu, jeżeli spełniają warunki ustawowe.

Czy umowa-zlecenie wlicza się do stażu urlopowego po zmianach od 2026 r.?

Tak, ale pod warunkami określonymi w Kodeksie pracy. Nowy art. 302¹ Kodeksu pracy przewiduje, że do okresu zatrudnienia wlicza się między innymi okresy wykonywania umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, jeżeli osoba podlegała z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przepis obejmuje także określone przypadki, w których dana osoba nie podlegała tym ubezpieczeniom na podstawie odrębnych przepisów.

Zmiany mają znaczenie dla ustalenia stażu, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Dla pracodawców z sektora finansów publicznych obowiązują od 1 stycznia 2026 r., a dla pracodawców prywatnych od 1 maja 2026 r. Jeżeli pracownik był już zatrudniony w tych datach, powinien udokumentować wcześniejsze okresy w terminie 24 miesięcy. Po przekroczeniu tego terminu obecny pracodawca może nie doliczyć nieudokumentowanych okresów do stażu tego pracownika.

Okresy zlecenia potwierdza co do zasady zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wniosek o takie zaświadczenie składa osoba zainteresowana, elektronicznie przez profil informacyjny w systemie ZUS. Jeżeli okresy zlecenia nakładają się na etat lub inne okresy wliczane do stażu, do okresu zatrudnienia wlicza się wariant najkorzystniejszy dla osoby, której dotyczy ustalenie stażu.

Staż z urzędu pracy i stypendium stażowe a urlop

Staż organizowany przez urząd pracy nie jest zatrudnieniem pracowniczym. Osoba odbywająca taki staż nie nabywa więc urlopu wypoczynkowego tak jak pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Ma to znaczenie zwłaszcza przy ustalaniu, czy dana osoba podejmuje pierwszą pracę w rozumieniu art. 153 Kodeksu pracy.

Jednocześnie okres pobierania stypendium przyznanego na podstawie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz do okresów składkowych. Ta sama ustawa zastrzega jednak, że okresów pobierania zasiłku i stypendium nie wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego.

Wniosek jest następujący: staż z urzędu pracy ze stypendium może pomóc przy ustalaniu stażu urlopowego, ale nie powoduje, że stażysta nabył wcześniej urlop wypoczynkowy. Jeżeli po takim stażu osoba pierwszy raz podejmuje umowę o pracę, należy stosować zasady pierwszego urlopu.

20 czy 26 dni urlopu?

Podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, oraz 26 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat. Do tego okresu wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, okresy nauki wskazane w art. 155 Kodeksu pracy oraz inne okresy, które przepisy nakazują doliczyć do stażu.

Najczęściej duże znaczenie ma ukończona szkoła. Przykładowo z tytułu ukończenia szkoły wyższej do stażu urlopowego wlicza się 8 lat. Okresów nauki nie sumuje się ze sobą, lecz przyjmuje się jeden okres wynikający z najwyższego ukończonego poziomu edukacji. Jeżeli pracownik uczył się w czasie zatrudnienia, wlicza się albo okres zatrudnienia, albo okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze.

W sprawie pana Grzegorza samo miesięczne zlecenie i dwutygodniowy staż z PUP nie dają jeszcze 10-letniego stażu. Jeżeli nie ma on innych okresów, które należy doliczyć, podstawą będzie 20 dni urlopu. Ponieważ jest to jego pierwsza praca na etacie, w roku rozpoczęcia pracy będzie nabywał urlop z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 z 20 dni. Gdyby jednak po doliczeniu szkoły, zlecenia, stażu ze stypendium i innych okresów uzyskał co najmniej 10 lat stażu urlopowego, miesięczny urlop w pierwszym roku należałoby liczyć od podstawy 26 dni.

Urlop w pierwszym roku pracy

Pracownik, który podejmuje pierwszą pracę w życiu, nie otrzymuje z góry pełnego limitu urlopu za cały rok. Nabywa go stopniowo, po każdym miesiącu pracy, w wysokości 1/12 wymiaru przysługującego po przepracowaniu roku. Zasada ta dotyczy pierwszego roku kalendarzowego pracy na podstawie stosunku pracy.

Od następnego roku kalendarzowego pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu już z początkiem roku. Jeżeli więc pierwsza umowa o pracę rozpoczęła się w 2026 r., zasady miesięcznego nabywania urlopu stosuje się tylko w 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu według zasad ogólnych, z uwzględnieniem właściwego wymiaru 20 albo 26 dni.

Jak pracownik powinien udokumentować okresy zlecenia?

Pracownik powinien zebrać dokumenty potwierdzające okresy, które chce doliczyć do stażu pracy. W przypadku zlecenia podstawowym dokumentem jest zaświadczenie z ZUS, wydawane na wniosek zainteresowanej osoby. Pracodawca nie musi samodzielnie ustalać wszystkich dawnych zleceń pracownika, jeżeli pracownik ich nie wykaże.

Jeżeli pracownik dostarczy dokumenty, pracodawca powinien przeliczyć staż i ustalić, czy pracownikowi przysługuje 20 czy 26 dni urlopu. Jeżeli wskutek przeliczenia pracownik w trakcie roku uzyska prawo do wyższego wymiaru urlopu, może powstać prawo do urlopu uzupełniającego.

Co wynika z tego dla pana Grzegorza?

Jeżeli pan Grzegorz po raz pierwszy zawarł umowę o pracę, należy potraktować ją jako pierwszą pracę w rozumieniu art. 153 Kodeksu pracy. W pierwszym roku pracy nie otrzyma z góry pełnego urlopu, lecz będzie nabywał go po każdym miesiącu pracy. Wcześniejsze zlecenie może być doliczone do stażu urlopowego, jeżeli zostanie prawidłowo udokumentowane i spełni warunki z art. 302¹ Kodeksu pracy.

Dwutygodniowy staż z urzędu pracy również trzeba ocenić dokładnie. Jeżeli był związany z pobieraniem stypendium, okres ten może mieć znaczenie dla stażu urlopowego, ale nie oznacza wcześniejszego nabycia prawa do urlopu. Przy tak krótkich okresach, o ile pan Grzegorz nie ma ukończonej szkoły dającej odpowiedni staż albo innych doliczanych okresów, nadal pozostanie przy podstawowym wymiarze 20 dni.

FAQ

Czy umowa-zlecenie daje prawo do urlopu wypoczynkowego?

Nie. Prawo do urlopu wypoczynkowego wynika z zatrudnienia pracowniczego. Umowa-zlecenie nie daje urlopu sama w sobie, ale od 2026 r. może być wliczana do stażu pracy, który wpływa na uprawnienia pracownicze po podjęciu etatu.

Czy zlecenie sprzed wielu lat można doliczyć do stażu urlopowego?

Tak, jeżeli spełnia warunki ustawowe i zostanie udokumentowane. Przepisy obejmują również wcześniejsze okresy, ale pracownik powinien przedstawić właściwe dokumenty, w szczególności zaświadczenie z ZUS.

Czy wcześniejsze zlecenie wyłącza zasady pierwszego urlopu?

Co do zasady nie. Zlecenie nie jest stosunkiem pracy. Jeżeli dana osoba pierwszy raz zawiera umowę o pracę, w pierwszym roku kalendarzowym pracy nabywa urlop z upływem każdego miesiąca, nawet jeśli wcześniejsze zlecenie wpływa na wymiar tego urlopu.

Czy staż z PUP wlicza się do urlopu?

Okres pobierania stypendium stażowego może być doliczany do stażu urlopowego, ale nie jest zatrudnieniem pracowniczym i nie powoduje nabycia prawa do urlopu tak jak umowa o pracę.

Kiedy pracownik ma 26 dni urlopu?

Pracownik ma 26 dni urlopu, gdy jego staż urlopowy wynosi co najmniej 10 lat. Do tego stażu wlicza się między innymi poprzednie zatrudnienie, określone okresy nauki oraz inne okresy wskazane w przepisach, w tym po zmianach także niektóre okresy zlecenia.

Co zrobić, jeżeli pracodawca nie chce doliczyć zlecenia do stażu pracy?

Najpierw warto złożyć pracodawcy pisemny wniosek i dołączyć dokumenty potwierdzające okres zlecenia, zwłaszcza zaświadczenie z ZUS. Jeżeli odmowa nadal budzi wątpliwości, trzeba sprawdzić podstawę odmowy, datę obowiązywania przepisów u danego pracodawcy i kompletność dokumentów.

Podsumowanie

Po zmianach obowiązujących w 2026 r. odpowiedź na pytanie, czy staż i umowa-zlecenie wpływają na urlop, wymaga rozróżnienia kilku kwestii. Zlecenie nie daje samoistnego prawa do urlopu, ale może być doliczone do stażu pracy, który decyduje o wymiarze urlopu. Staż z urzędu pracy ze stypendium również może mieć znaczenie dla stażu urlopowego, ale nie zastępuje zatrudnienia pracowniczego przy nabywaniu prawa do urlopu.

W sprawie osoby, która pierwszy raz podejmuje pracę na etacie, urlop w pierwszym roku pracy jest co do zasady naliczany miesięcznie. Dopiero po ustaleniu pełnego stażu, z uwzględnieniem szkoły, wcześniejszych umów, stażu z PUP i dokumentów z ZUS, można przesądzić, czy podstawą obliczeń będzie 20 czy 26 dni.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277, w szczególności art. 153, art. 154, art. 154¹, art. 155 oraz art. 302¹ i art. 302² - tekst aktu.

2. Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1423 - tekst aktu.

3. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620, w szczególności art. 240 - tekst aktu.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.