Czy można cofnąć urlop z powodu choroby dziecka?

Czy choroba dziecka przerywa rozpoczęty urlop wypoczynkowy?

Nie. Jeżeli pracownik rozpoczął już urlop wypoczynkowy, a następnie w czasie tego urlopu zachoruje jego dziecko, urlop nie przerywa się z mocy prawa. Samo wystawienie zwolnienia lekarskiego na opiekę nad dzieckiem nie działa tak samo jak zwolnienie lekarskie z powodu choroby pracownika.

W praktyce oznacza to, że pracodawca nie musi automatycznie wycofywać dni urlopu z ewidencji czasu pracy i zamieniać ich na nieobecność z tytułu opieki nad chorym dzieckiem. Za dni, które nadal są urlopem wypoczynkowym, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia urlopowego.

Warto odróżnić tę sytuację od klasycznego cofnięcia urlopu lub odwołania pracownika z urlopu przez pracodawcę. Odwołanie z urlopu następuje z inicjatywy pracodawcy i tylko wtedy, gdy obecności pracownika wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu.

Kiedy urlop przerywa się automatycznie?

Art. 166 Kodeksu pracy wskazuje sytuacje, w których część urlopu niewykorzystaną z określonych przyczyn pracodawca ma obowiązek udzielić w późniejszym terminie. Chodzi o:

1. czasową niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby,
2. odosobnienie w związku z chorobą zakaźną,
3. odbywanie ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy, pełnienie terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie albo pełnienie służby w aktywnej rezerwie - przez czas do 3 miesięcy,
4. urlop macierzyński.

W tym katalogu nie ma opieki nad chorym dzieckiem ani opieki nad innym chorym członkiem rodziny. Dlatego choroba dziecka nie powoduje automatycznego przerwania rozpoczętego urlopu wypoczynkowego.

Co może zrobić pracownik, gdy dziecko zachoruje podczas urlopu?

Pracownik powinien jak najszybciej poinformować pracodawcę o sytuacji i przekazać informację o wystawionym e-ZLA, jeżeli takie zwolnienie zostało wystawione. Następnie można ustalić z pracodawcą, czy urlop ma pozostać bez zmian, czy strony chcą zmienić sposób rozliczenia nieobecności na przyszłość.

Jeżeli pracodawca zgodzi się na przerwanie albo zmianę terminu urlopu, dalsze dni mogą zostać potraktowane jako nieobecność związana z opieką nad dzieckiem, o ile spełnione są warunki do takiej nieobecności i do zasiłku opiekuńczego. Bez zgody pracodawcy pracownik nie powinien samodzielnie zakładać, że dni urlopu automatycznie wrócą do jego puli urlopowej.

Co, jeżeli dziecko zachorowało przed rozpoczęciem urlopu?

Jeżeli konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem powstała jeszcze przed rozpoczęciem urlopu, sprawa może wyglądać inaczej. Art. 165 Kodeksu pracy dotyczy sytuacji, w których pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy. Przepis wymienia przykłady, ale jego katalog jest otwarty.

Dlatego jeżeli przed pierwszym dniem urlopu pracownik otrzymał e-ZLA na opiekę nad chorym dzieckiem i prawidłowo poinformował o tym pracodawcę, należy rozważyć przesunięcie terminu urlopu. Decydujące są konkretne daty: od kiedy był udzielony urlop, od kiedy wystawiono zwolnienie i czy pracownik rzeczywiście nie rozpoczął urlopu.

Czy za czas urlopu przysługuje zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu, który został zwolniony od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki. Jeżeli dany dzień jest rozliczony jako urlop wypoczynkowy, pracownik nie jest zwolniony od pracy z powodu opieki, lecz korzysta z urlopu i otrzymuje wynagrodzenie urlopowe.

Z tego powodu za dni pokrywające się z trwającym urlopem wypoczynkowym zasiłek opiekuńczy co do zasady nie powinien być wypłacany. Prawo do zasiłku może powstać za okres po zakończeniu urlopu albo za okres, w którym urlop został skutecznie przesunięty lub przerwany, jeżeli spełnione są pozostałe warunki.

Podstawowe warunki zasiłku opiekuńczego

Przy opiece nad chorym dzieckiem trzeba pamiętać o limitach i warunkach z ustawy zasiłkowej. Najczęściej stosowany limit wynosi 60 dni w roku kalendarzowym przy opiece nad chorym dzieckiem do ukończenia 14 lat. Przy opiece nad dzieckiem powyżej 14 lat albo innym chorym członkiem rodziny zasadniczy limit wynosi 14 dni w roku kalendarzowym. W określonych przypadkach dotyczących dzieci z niepełnosprawnością limit może wynosić 30 dni.

Łączny limit zasiłku opiekuńczego nie zależy od liczby dzieci ani liczby osób uprawnionych do zasiłku. Co do zasady zasiłek przysługuje tylko wtedy, gdy nie ma innego członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym, który może zapewnić opiekę. Ten warunek nie dotyczy opieki nad chorym dzieckiem do 2 lat.

Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. Pracownik składa zwykle wniosek Z-15A, a podstawą nieobecności jest e-ZLA wystawione z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem.

Jak powinien postąpić pracodawca?

Pracodawca powinien przede wszystkim ustalić, czy urlop już się rozpoczął. Jeżeli tak, choroba dziecka nie wymusza automatycznego cofnięcia urlopu. W ewidencji czasu pracy można pozostawić urlop, chyba że strony uzgodnią zmianę rozliczenia dalszych dni i istnieją ku temu podstawy.

Jeżeli pracownik przed rozpoczęciem urlopu zgłosił konieczność opieki nad chorym dzieckiem i dostarczył właściwe dokumenty, pracodawca powinien rozważyć przesunięcie urlopu na termin późniejszy. W razie wątpliwości warto zachować pisemną lub mailową informację o tym, od kiedy nieobecność ma być rozliczana jako opieka, a od kiedy jako urlop.

FAQ

Czy pracodawca musi cofnąć urlop, gdy dziecko pracownika zachoruje?

Nie, jeżeli urlop już się rozpoczął. Choroba dziecka nie jest jedną z przyczyn wymienionych w art. 166 Kodeksu pracy, które automatycznie przerywają rozpoczęty urlop wypoczynkowy.

Czy zwolnienie lekarskie na dziecko działa tak samo jak choroba pracownika?

Nie. Choroba samego pracownika przerywa urlop w zakresie niewykorzystanej części, natomiast zwolnienie na opiekę nad chorym dzieckiem co do zasady nie przerywa rozpoczętego urlopu.

Czy pracownik może poprosić o przerwanie urlopu?

Tak. Pracownik może zwrócić się do pracodawcy o zmianę terminu lub przerwanie urlopu, ale przy chorobie dziecka wymaga to zgody pracodawcy, jeżeli urlop już trwa.

Czy za dni urlopu można dostać zasiłek opiekuńczy?

Co do zasady nie za te same dni. Jeżeli dzień jest rozliczony jako urlop wypoczynkowy, pracownik korzysta z urlopu i otrzymuje wynagrodzenie urlopowe. Zasiłek opiekuńczy może dotyczyć okresu, w którym pracownik jest zwolniony od pracy z powodu osobistej opieki.

Co, jeżeli dziecko zachorowało przed urlopem?

Jeżeli konieczność opieki powstała przed rozpoczęciem urlopu i pracownik prawidłowo zgłosił tę okoliczność, urlop może zostać przesunięty. Trzeba jednak sprawdzić datę rozpoczęcia urlopu, datę e-ZLA i sposób poinformowania pracodawcy.

Jakie dokumenty są potrzebne do zasiłku opiekuńczego?

Zwykle potrzebne jest e-ZLA oraz wniosek Z-15A. Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, dokumenty można złożyć elektronicznie przez PUE/eZUS albo w inny dopuszczalny sposób.

Podsumowanie

Pracodawca nie powinien automatycznie cofać urlopu wypoczynkowego tylko dlatego, że w jego trakcie zachorowało dziecko pracownika. Rozpoczęty urlop przerywają tylko sytuacje wskazane w art. 166 Kodeksu pracy, a opieka nad chorym dzieckiem nie została wśród nich wymieniona.

Inaczej może być wtedy, gdy konieczność opieki powstała przed rozpoczęciem urlopu albo gdy pracodawca zgodzi się na zmianę rozliczenia dalszych dni. W razie sporu najważniejsze są daty, dokumenty i ustalenia między pracownikiem a pracodawcą.

Źródła

• Kodeks pracy, w szczególności art. 165-167 - aktualny tekst jednolity: Dziennik Ustaw 2025 poz. 277.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 32-35 - aktualny tekst jednolity: Dziennik Ustaw 2025 poz. 501.
• Informacje ZUS o prawie do zasiłku opiekuńczego i okresie jego przysługiwania: ZUS - zasiłek opiekuńczy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.