Spóźnienie z wypłatą wynagrodzenia a rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia

Termin wypłaty wynagrodzenia - co wynika z Kodeksu pracy?

Terminowa wypłata wynagrodzenia jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy. Zgodnie z art. 85 § 1 K.p. wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.

Jeżeli ustalony dzień wypłaty przypada w dzień wolny od pracy, wynagrodzenie powinno zostać wypłacone w dniu poprzedzającym. Pracodawca ma też obowiązek wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy albo w innych przepisach prawa pracy. Co do zasady wypłata następuje na rachunek płatniczy wskazany przez pracownika, chyba że pracownik złożył wniosek o wypłatę do rąk własnych.

Opóźnienie wypłaty wynagrodzenia nie jest więc zwykłą niedogodnością organizacyjną. Może oznaczać naruszenie przepisów o ochronie wynagrodzenia, a w określonych przypadkach także wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

Czy spóźnienie z wypłatą pensji pozwala rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?

Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Taką podstawą może być w szczególności brak wypłaty wynagrodzenia, wypłata tylko części pensji albo powtarzające się wypłacanie wynagrodzenia po terminie.

Nie każde jednodniowe czy incydentalne opóźnienie automatycznie uzasadnia natychmiastowe odejście z pracy. Znaczenie mają okoliczności sprawy: długość opóźnienia, jego powtarzalność, wysokość niewypłaconej kwoty, wpływ na sytuację pracownika oraz to, czy pracodawcy można przypisać winę umyślną lub rażące niedbalstwo.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że pracodawca, który świadomie nie wypłaca w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek, nawet jeżeli powołuje się na brak środków finansowych. Obowiązkiem pracodawcy jest bowiem terminowe wypłacanie wynagrodzeń, a nie tylko staranie się o pieniądze na wypłaty.

Jeżeli problem dotyczy szerszej sytuacji w zakładzie pracy, warto także sprawdzić zasady dotyczące trybu art. 55 K.p. i praktyczne skutki, jakie wywołuje rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.

Jednorazowe opóźnienie a powtarzające się opóźnienia

Najbezpieczniej oceniać sprawę przez pryzmat całego przebiegu zatrudnienia, a nie tylko jednej wypłaty. Jeżeli pensja spóźniła się jeden raz z przyczyn rzeczywiście niezależnych od pracodawcy, np. z powodu awarii systemu bankowego, a opóźnienie było krótkie i szybko naprawione, ryzyko uznania rozwiązania umowy za nieuzasadnione jest większe.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracodawca regularnie przesuwa wypłatę, wypłaca wynagrodzenie częściami, nie wskazuje realnego terminu zapłaty albo ignoruje wezwania pracownika. W takich okolicznościach łatwiej wykazać, że naruszenie nie było przypadkowe i miało charakter ciężki.

Problemy z płatnościami bywają powiązane także z innymi naruszeniami, np. zaległościami publicznoprawnymi. Jeżeli podejrzewasz, że pracodawca nie odprowadza składek, warto osobno zweryfikować stan konta w ZUS i podjąć działania niezależne od samego rozwiązania umowy.

Jak napisać oświadczenie o rozwiązaniu umowy z winy pracodawcy?

Oświadczenie pracownika powinno zostać sporządzone na piśmie i doręczone pracodawcy w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia. Można złożyć je osobiście za potwierdzeniem odbioru, wysłać listem poleconym albo doręczyć w inny sposób, który pozwoli później wykazać, kiedy pracodawca mógł zapoznać się z jego treścią.

W piśmie trzeba wskazać przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. W sprawach dotyczących wynagrodzenia warto podać konkrety: miesiące, daty wymagalności pensji, daty faktycznych przelewów, wysokość zaległości oraz informację, czy opóźnienia powtarzały się mimo wcześniejszych próśb lub wezwań.

Przykładowa przyczyna może brzmieć: "rozwiązuję umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 1¹ K.p. z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracodawcy polegającego na powtarzającym się nieterminowym wypłacaniu wynagrodzenia za pracę, w szczególności za miesiące luty, marzec i kwiecień". Treść trzeba jednak dostosować do rzeczywistego stanu faktycznego.

Miesięczny termin na rozwiązanie umowy

Do rozwiązania umowy przez pracownika na podstawie art. 55 § 1¹ K.p. stosuje się odpowiednio art. 52 § 2 K.p. Oznacza to, że pracownik powinien złożyć oświadczenie przed upływem 1 miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.

Przy nieterminowej wypłacie wynagrodzenia w praktyce najważniejsze jest ostatnie naruszenie, czyli ostatni przypadek niewypłacenia pensji w terminie albo wypłacenia jej po terminie. Jeżeli opóźnienia się powtarzają, każde kolejne naruszenie może otwierać nowy miesięczny termin, ale nie warto zwlekać z decyzją ani opierać się wyłącznie na dawnych zdarzeniach.

Jeżeli pensja za dany miesiąc nie została wypłacona w ogóle, stan naruszenia może trwać dalej. Mimo to dla bezpieczeństwa należy działać możliwie szybko i jasno wskazać, którego wynagrodzenia oraz którego terminu dotyczy oświadczenie.

Jakie dowody warto zebrać?

Przed złożeniem oświadczenia warto zabezpieczyć dokumenty, które pokazują termin wymagalności i faktyczny termin wypłaty. Przydatne mogą być: umowa o pracę, regulamin pracy, informacja o warunkach zatrudnienia, paski płacowe, potwierdzenia przelewów, historia rachunku bankowego, korespondencja z pracodawcą, wezwania do zapłaty oraz odpowiedzi przełożonych lub działu kadr.

Jeżeli wynagrodzenie było wypłacane w ratach, należy zachować dowody każdej częściowej płatności. Jeżeli wynagrodzenie nie wpłynęło wcale, warto sporządzić pisemne wezwanie do zapłaty i zachować potwierdzenie jego wysłania lub odbioru.

Jakie roszczenia przysługują pracownikowi?

Przy skutecznym rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę pracownik może domagać się odszkodowania. Co do zasady odszkodowanie odpowiada wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia. Przy umowie na czas określony odszkodowanie przysługuje za czas, do którego umowa miała trwać, ale nie więcej niż za okres wypowiedzenia.

Niezależnie od odszkodowania pracownik może dochodzić zaległego wynagrodzenia, odsetek za opóźnienie oraz innych świadczeń ze stosunku pracy. Może także zawiadomić Państwową Inspekcję Pracy o niewypłacaniu wynagrodzenia w terminie.

Trzeba pamiętać, że jeżeli pracodawca uzna rozwiązanie umowy za nieuzasadnione, może dochodzić od pracownika odszkodowania przed sądem pracy. Dlatego decyzję o natychmiastowym rozwiązaniu umowy warto poprzedzić analizą dowodów i skali naruszenia.

FAQ

Czy jedno spóźnienie z wypłatą pozwala odejść bez wypowiedzenia?

Nie zawsze. Jednorazowe, krótkie i usprawiedliwione opóźnienie może nie wystarczyć do zastosowania art. 55 § 1¹ K.p. Im dłuższe opóźnienie, większa zaległość i poważniejszy wpływ na sytuację pracownika, tym silniejsze argumenty za ciężkim naruszeniem obowiązków pracodawcy.

Czy w oświadczeniu trzeba podać przyczynę rozwiązania umowy?

Tak. Art. 55 § 2 K.p. wymaga, aby oświadczenie pracownika było złożone na piśmie i zawierało przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Przyczynę należy wskazać konkretnie, najlepiej przez podanie dat, miesięcy i rodzaju naruszenia.

Od kiedy liczyć miesięczny termin?

Termin należy liczyć od chwili, gdy pracownik uzyskał wiadomość o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Przy opóźnieniach w pensji zwykle będzie to ostatni przypadek braku wypłaty w terminie albo dzień, w którym pracownik dowiedział się, że wynagrodzenie nie zostało wypłacone zgodnie z ustalonym terminem.

Czy problemy finansowe pracodawcy usprawiedliwiają brak wypłaty?

Co do zasady nie. Ryzyko prowadzenia działalności ponosi pracodawca. Brak środków na wynagrodzenia nie zwalnia go z obowiązku terminowej wypłaty pensji, choć każdą sprawę trzeba ocenić z uwzględnieniem konkretnych okoliczności.

Czy po rozwiązaniu umowy mogę żądać odszkodowania?

Tak, jeżeli rozwiązanie było uzasadnione ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków przez pracodawcę. Odszkodowanie przysługuje zasadniczo w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a przy umowie na czas określony - maksymalnie za okres wypowiedzenia.

Czy pracodawca może pozwać pracownika po takim rozwiązaniu umowy?

Tak. Jeżeli pracodawca uważa, że rozwiązanie umowy było nieuzasadnione, może wystąpić do sądu pracy o odszkodowanie. Dlatego pracownik powinien zadbać o dowody potwierdzające nieterminowe wypłaty i ich znaczenie dla jego sytuacji.

Podsumowanie

Opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia może być podstawą rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy, ale nie każda sytuacja daje taką samą ochronę. Najmocniejsze argumenty istnieją wtedy, gdy naruszenie jest powtarzalne, poważne, zawinione albo gdy pracodawca w ogóle nie wypłaca pensji i nie reaguje na wezwania.

Pracownik powinien działać w miesięcznym terminie, wskazać w piśmie konkretną przyczynę i zgromadzić dowody. W razie sporu to właśnie dokumenty - terminy wypłat, przelewy, wezwania i korespondencja - będą miały kluczowe znaczenie dla oceny, czy rozwiązanie umowy było uzasadnione.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 55, art. 85, art. 86, art. 282.

2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., sygn. I PKN 516/99, dotyczący nieterminowej wypłaty wynagrodzenia jako naruszenia podstawowego obowiązku pracodawcy.

3. Informacje Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące rozwiązania umowy bez wypowiedzenia przez pracownika w razie niewypłacania wynagrodzenia.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.