Praca na stażu w soboty - czy stażysta może odmówić?

Czy stażysta z urzędu pracy może pracować w sobotę?

Tak, stażysta skierowany przez powiatowy urząd pracy może odbywać staż w sobotę, jeżeli sobota została prawidłowo ujęta w organizacji stażu i rozkładzie czasu jego realizacji. Obowiązujące przepisy nie zawierają zakazu odbywania stażu w soboty.

Trzeba jednak pamiętać, że staż z urzędu pracy nie jest zwykłą umową o pracę. Jest formą aktywizacji zawodowej realizowaną bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Mimo to organizator stażu musi stosować ustawowe zasady dotyczące czasu realizacji programu, bezpieczeństwa, odpoczynku, równego traktowania i ochrony przed mobbingiem.

Jeżeli więc zakład, sklep, punkt usługowy albo inna placówka działa również w soboty, urząd pracy może zaakceptować taki rozkład stażu. Nie oznacza to jednak, że organizator może dowolnie zwiększać liczbę dni stażu albo traktować każdą sobotę jako dodatkowy dzień ponad tygodniowy wymiar.

Aktualne limity czasu stażu

Od 1 czerwca 2025 r. podstawowe zasady dotyczące staży dla bezrobotnych wynikają z ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zgodnie z art. 118 tej ustawy czas realizacji programu stażu przez bezrobotnego nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 3 miesiące.

W przypadku bezrobotnego będącego osobą niepełnosprawną zaliczoną do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności limit wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Czas realizacji programu stażu nie może być też krótszy niż 20 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, również w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy.

Najważniejsze w praktyce jest to, że sobota może pojawić się w grafiku, ale cały rozkład musi nadal odpowiadać zasadzie przeciętnie pięciodniowego tygodnia. Jeżeli stażysta ma przyjść w sobotę, organizator powinien tak ułożyć grafik, aby w przyjętym okresie rozliczeniowym nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm. W typowej sytuacji oznacza to wyznaczenie innego dnia wolnego.

Sobota a dzień wolny w tygodniu

Jeżeli staż odbywa się od poniedziałku do piątku, a organizator dodatkowo poleca przyjście w sobotę, należy sprawdzić, czy stażysta otrzyma inny dzień wolny i czy nie zostaną przekroczone limity godzin. Samo polecenie odbycia stażu w sobotę nie jest automatycznie niezgodne z prawem, ale niedopuszczalne byłoby obchodzenie limitów czasu stażu przez regularne dokładanie szóstego dnia bez wyrównania w grafiku.

W praktyce problemy najczęściej pojawiają się wtedy, gdy organizator traktuje stażystę tak jak pracownika dyspozycyjnego na każde wezwanie, nie przekazuje mu jasnego grafiku albo zmienia dni stażu z dnia na dzień. W takiej sytuacji warto poprosić o rozkład na piśmie i porównać go z programem stażu oraz umową zawartą między organizatorem a starostą.

Czy stażysta może odmówić przyjścia w sobotę?

Jeżeli sobota została prawidłowo zaplanowana, mieści się w programie stażu, nie powoduje przekroczenia limitów i organizator zapewnia zachowanie przeciętnie pięciodniowego tygodnia, sama niewygoda albo brak chęci pracy w sobotę zwykle nie uzasadnia odmowy. Bezrobotny odbywający staż ma obowiązek przestrzegać ustalonego przez organizatora rozkładu czasu pracy, sumiennie wykonywać zadania objęte programem oraz stosować się do poleceń organizatora i opiekuna stażysty, o ile nie są sprzeczne z prawem.

Odmowa może być natomiast uzasadniona albo wymagać pilnej interwencji urzędu pracy, jeżeli polecenie narusza przepisy, program stażu lub warunki ustalone przez urząd. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy organizator planuje nadgodziny, nie zapewnia dnia wolnego przy regularnej pracy przez 6 dni w tygodniu, kieruje stażystę do zadań spoza programu albo wymaga pracy w niedzielę, święto, nocy lub systemie zmianowym bez wymaganej zgody starosty.

Niedziele, święta, pora nocna i praca zmianowa

Przepisy odróżniają sobotę od niedzieli i świąt. Co do zasady bezrobotny nie może odbywać stażu w niedziele i święta, w porze nocnej, w systemie pracy zmianowej ani w godzinach nadliczbowych.

Starosta może jednak wyrazić zgodę na realizację stażu w niedzielę i święta, w porze nocnej albo w systemie pracy zmianowej, jeżeli charakter pracy w danym zawodzie wymaga takiego rozkładu. Taka zgoda nie obejmuje godzin nadliczbowych, bo staż w nadgodzinach jest wyłączony przez ustawę.

Jeżeli więc staż odbywa się np. w hotelu, gastronomii, placówce opiekuńczej albo zakładzie działającym zmianowo, trzeba sprawdzić, czy zgoda starosty rzeczywiście została udzielona i czy odpowiednie postanowienia wynikają z dokumentów stażowych. Stażysta nie powinien opierać się wyłącznie na ustnym zapewnieniu organizatora.

Dni wolne w czasie stażu

Niezależnie od dni wolnych wynikających z grafiku, bezrobotnemu odbywającemu staż przysługuje szczególne uprawnienie do dni wolnych. Na wniosek stażysty organizator udziela 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Za te dni przysługuje stypendium.

Za ostatni miesiąc odbywania stażu organizator powinien udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia stażu. Jeżeli miesiąc odbywania stażu jest niepełny, wymiar dni wolnych oblicza się proporcjonalnie i zaokrągla w górę do pełnych dni.

Te dni wolne nie zawsze są tym samym co dzień wolny wynikający z ułożenia grafiku po sobocie. Dlatego w razie sporu warto odróżnić dwie sprawy: zachowanie przeciętnie pięciodniowego tygodnia realizacji programu oraz ustawowe 2 dni wolne za każde 30 dni kalendarzowych stażu.

Co sprawdzić przed odmową pracy w sobotę?

Zanim stażysta odmówi stawienia się w sobotę, powinien sprawdzić trzy dokumenty: program stażu, skierowanie albo informację z urzędu pracy oraz ustalony rozkład czasu realizacji stażu u organizatora. Warto też zweryfikować regulamin organizacji staży obowiązujący w danym powiatowym urzędzie pracy, ponieważ może on doprecyzowywać sposób zgłaszania wątpliwości i kontaktu z opiekunem po stronie urzędu.

Jeżeli z dokumentów wynika, że staż ma być realizowany także w soboty, a rozkład nie narusza limitów, odmowa może zostać potraktowana jako nieusprawiedliwiona nieobecność. Jeżeli jednak organizator zmienia zasady bez uzgodnienia z urzędem albo wymaga obecności w sposób sprzeczny z ustawą, stażysta powinien możliwie szybko zgłosić sprawę do powiatowego urzędu pracy, najlepiej mailowo lub pisemnie.

Konsekwencje nieusprawiedliwionej odmowy

Starosta może pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu między innymi w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności podczas więcej niż jednego dnia stażu, naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy albo usprawiedliwionej nieobecności uniemożliwiającej zrealizowanie programu stażu.

Jeżeli osoba z własnej winy nie podejmie albo przerwie realizację stażu, może zostać zobowiązana do zwrotu określonych kosztów poniesionych przez urząd pracy, np. kosztów badań, przejazdu lub zakwaterowania, o ile takie koszty zostały poniesione. Inaczej ocenia się sytuację, gdy przerwanie wynika z podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej albo działalności gospodarczej trwającej co najmniej miesiąc.

Nie warto więc odmawiać stawienia się w sobotę bez wcześniejszego ustalenia, czy polecenie rzeczywiście jest niezgodne z prawem. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest szybki kontakt z urzędem pracy, opisanie problemu i poproszenie o potwierdzenie, czy dany grafik jest prawidłowy.

FAQ

Czy stażysta może mieć staż w każdą sobotę?

Może, jeżeli wynika to z prawidłowo ustalonego rozkładu i nie prowadzi do naruszenia przeciętnie pięciodniowego tygodnia realizacji programu ani limitów godzin. W praktyce przy sobocie w grafiku powinien pojawić się inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym.

Czy za pracę w sobotę na stażu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie?

Stażysta nie otrzymuje wynagrodzenia jak pracownik, lecz stypendium wypłacane na zasadach określonych w ustawie. Przepisy o dodatkach za nadgodziny nie mają tu typowego zastosowania, a same nadgodziny na stażu są niedopuszczalne.

Czy stażysta może pracować w niedzielę?

Co do zasady nie. Staż w niedzielę lub święto jest możliwy tylko za zgodą starosty i tylko wtedy, gdy charakter pracy w danym zawodzie wymaga takiego rozkładu. Nie wolno natomiast planować stażu w godzinach nadliczbowych.

Co zrobić, gdy organizator każe przyjść w sobotę bez dnia wolnego?

Najpierw warto poprosić o pisemny grafik i sprawdzić program stażu. Jeżeli z rozkładu wynika przekroczenie limitów albo staż ma faktycznie trwać 6 dni w każdym tygodniu bez wyrównania, należy zgłosić sprawę do powiatowego urzędu pracy.

Czy można odmówić pracy w sobotę z powodu studiów albo spraw rodzinnych?

To zależy od dokumentów stażowych i ustaleń z urzędem pracy. Sama kolizja z prywatnymi planami nie zawsze usprawiedliwia odmowę, ale warto niezwłocznie zgłosić problem organizatorowi i urzędowi pracy oraz poprosić o zmianę grafiku.

Czy za staż w sobotę przysługuje dzień wolny?

Jeżeli sobota powodowałaby pracę przez 6 dni w tygodniu, grafik powinien być ułożony tak, aby zachować przeciętnie pięciodniowy tydzień realizacji programu. Odrębnie stażysta może wnioskować o 2 dni wolne za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu.

Podsumowanie

Stażysta z urzędu pracy może odbywać staż w sobotę, jeżeli przewiduje to prawidłowo ustalony program lub rozkład, a organizator przestrzega limitów czasu stażu. Sobota nie jest dniem zakazanym, ale nie może służyć do obchodzenia przeciętnie pięciodniowego tygodnia ani do tworzenia nadgodzin. W razie wątpliwości najbezpieczniej zwrócić się do powiatowego urzędu pracy, który nadzoruje odbywanie stażu.

Jeżeli polecenie przyjścia w sobotę jest zgodne z dokumentami i przepisami, bezpodstawna odmowa może mieć negatywne konsekwencje. Jeżeli jednak grafik narusza ustawowe ograniczenia, stażysta powinien działać ostrożnie: zebrać dokumenty, poprosić o wyjaśnienie na piśmie i zgłosić sprawę do urzędu pracy przed eskalacją sporu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w szczególności art. 114-124 oraz art. 235 - Dz.U. 2025 poz. 620
2. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 października 2025 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu organizowania stażu dla bezrobotnych - Dz.U. 2025 poz. 1536
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.