Czy ekwiwalent za urlop podwyższa zasiłek chorobowy?

Czy ekwiwalent za urlop wlicza się do podstawy zasiłku chorobowego?

W przedstawionej sytuacji ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wypłacony w maju razem z wynagrodzeniem za kwiecień nie powinien podwyższyć podstawy wymiaru zasiłku chorobowego pracownicy, jeżeli zasiłek będzie jej przysługiwał w czasie trwania zatrudnienia u tego samego pracodawcy.

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli zatrudnienie trwa krócej, przyjmuje się pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia. Ustawa zasiłkowa nakazuje też brać pod uwagę wynagrodzenie uzyskane u płatnika składek w okresie nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Ekwiwalent urlopowy ma inny charakter niż zwykłe wynagrodzenie za pracę albo składnik wynagrodzenia pomniejszany za czas choroby. Jest jednorazową rekompensatą za niewykorzystany urlop, należną w razie rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. Jego wysokość nie zależy od tego, czy pracownik później pobiera zasiłek chorobowy. Dlatego w praktyce nie ujmuje się go w podstawie świadczeń chorobowych przysługujących w czasie trwania ubezpieczenia.

Inaczej należy oceniać sytuację, gdy zasiłek przysługuje już za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. Wtedy ekwiwalent wypłacony po zakończeniu zatrudnienia może mieć znaczenie przy ustalaniu podstawy, a dodatkowo działa ustawowe ograniczenie podstawy zasiłku należnego po ustaniu zatrudnienia.

Kolejna umowa u tego samego pracodawcy a podstawa zasiłku

Jeżeli umowa o pracę kończy się z końcem kwietnia, a od początku maja zostaje zawarta następna umowa z tym samym pracodawcą, co do zasady mamy do czynienia z ciągłością ubezpieczenia chorobowego, o ile między umowami nie ma przerwy. W takim przypadku przy ustalaniu podstawy zasiłku bierze się pod uwagę wynagrodzenie z okresu nieprzerwanego ubezpieczenia u tego płatnika.

Nie oznacza to jednak, że każda wypłata dokonana w tym okresie automatycznie podwyższa zasiłek. Do podstawy wchodzą te składniki wynagrodzenia, które zgodnie z zasadami zasiłkowymi powinny być w niej uwzględnione. Ekwiwalent za urlop, jako świadczenie jednorazowe i niezależne od późniejszej choroby, nie powinien być doliczany do podstawy zasiłku chorobowego wypłacanego w czasie dalszego zatrudnienia.

Zobacz również: praktyczne omówienie, jak ustalić termin wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Czy pracodawca zawsze musi wypłacić ekwiwalent przy kolejnej umowie?

Nie zawsze. Zgodnie z Kodeksem pracy ekwiwalent pieniężny za urlop przysługuje wtedy, gdy pracownik nie wykorzystał urlopu w naturze z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. Pracodawca nie ma jednak obowiązku wypłaty ekwiwalentu, jeżeli strony postanowią, że urlop zostanie wykorzystany w czasie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej umowy.

Jeżeli więc pracodawca i pracownik uzgodnią przeniesienie niewykorzystanego urlopu do kolejnej umowy, urlop powinien zostać wykorzystany w naturze, a ekwiwalent nie powstaje. Jeżeli takiego uzgodnienia nie ma albo kolejna umowa nie następuje bezpośrednio, pracodawca powinien rozliczyć niewykorzystany urlop ekwiwalentem.

Wątpliwości przy końcu umowy często pojawiają się także wtedy, gdy nakładają się różne uprawnienia rodzicielskie i urlopowe, np. urlop macierzyński i wypoczynkowy oraz termin zakończenia zatrudnienia.

Termin wypłaty ekwiwalentu za urlop w 2026 r.

Aktualnie Kodeks pracy wyraźnie reguluje termin wypłaty ekwiwalentu. Co do zasady pracodawca dokonuje wypłaty ekwiwalentu w terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy. Jeżeli jednak ustalony termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy, ekwiwalent należy wypłacić w terminie 10 dni od dnia rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. Jeżeli ten termin przypada w dniu wolnym od pracy, wypłata powinna nastąpić w dniu poprzedzającym.

Sam termin wypłaty ekwiwalentu nie przesądza o jego wliczeniu do podstawy zasiłku. Nawet jeżeli ekwiwalent zostanie wypłacony razem z wynagrodzeniem za ostatni miesiąc poprzedniej umowy, nadal trzeba ocenić jego charakter na gruncie przepisów zasiłkowych.

Urlop rodzicielski i zasiłek macierzyński po kolejnej umowie

Jeżeli pracownica od października zamierza korzystać z urlopu rodzicielskiego, będzie pobierała zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego. Przy ustalaniu podstawy tego zasiłku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące podstawy zasiłku chorobowego, w tym zasady z art. 36-42 ustawy zasiłkowej.

Oznacza to, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy również nie powinien podwyższać podstawy zasiłku macierzyńskiego za urlop rodzicielski, jeżeli świadczenie przysługuje w czasie trwania zatrudnienia. Znaczenie mogą mieć natomiast inne składniki wynagrodzenia, np. premie lub dodatki, jeżeli są oskładkowane i zgodnie z regulaminem są pomniejszane za okresy absencji zasiłkowej.

Jeżeli w sprawie występują także inne urlopy po zakończeniu rodzicielstwa albo wcześniejsze świadczenia, warto porównać zasady dotyczące wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim.

Zmiana wymiaru etatu, przerwy w zasiłkach i inne wyjątki

Przy kolejnych umowach szczególnie ważne są trzy elementy: ciągłość ubezpieczenia chorobowego, ewentualna zmiana wymiaru czasu pracy oraz przerwy między okresami pobierania świadczeń. Jeżeli w miesiącu powstania niezdolności do pracy albo w miesiącach przyjmowanych do podstawy nastąpiła zmiana wymiaru etatu, podstawę zasiłku ustala się według wynagrodzenia przewidzianego dla nowego wymiaru czasu pracy.

Jeżeli pracownik pobierał już wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek, a następnie powstaje prawo do kolejnego świadczenia, podstawy nie ustala się od nowa, jeżeli między okresami pobierania świadczeń nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy. Ta zasada może mieć znaczenie np. przy przejściu ze zwolnienia lekarskiego na zasiłek macierzyński albo między różnymi zasiłkami.

Zobacz również: jeżeli problem dotyczy zmiany planów przy opiece nad dzieckiem i zwolnieniu lekarskim, pomocny może być materiał o tym, jak przerwać urlop wychowawczy.

Co powinien zrobić pracodawca w opisanej sytuacji?

Pracodawca powinien najpierw ustalić, czy przy kolejnej umowie zawartej bezpośrednio po poprzedniej strony uzgodniły wykorzystanie zaległego urlopu w naturze. Jeżeli tak, ekwiwalentu nie wypłaca się, a urlop przechodzi do wykorzystania w czasie kolejnego zatrudnienia. Jeżeli nie, trzeba wypłacić ekwiwalent zgodnie z zasadami prawa pracy.

Następnie, przy obliczaniu podstawy przyszłego zasiłku chorobowego albo macierzyńskiego, pracodawca powinien pominąć ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jako świadczenie, które nie jest pomniejszane za czas pobierania zasiłków i nie powinno zwiększać świadczenia przysługującego w trakcie trwania ubezpieczenia.

FAQ

Czy ekwiwalent za urlop podwyższa zasiłek chorobowy?

Co do zasady nie, jeżeli zasiłek chorobowy przysługuje pracownikowi w czasie trwania zatrudnienia. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop jest jednorazową rekompensatą za urlop, a nie składnikiem wynagrodzenia pomniejszanym za okres choroby.

Czy ekwiwalent wpływa na zasiłek macierzyński za urlop rodzicielski?

Zasadniczo nie. Przy ustalaniu podstawy zasiłku macierzyńskiego stosuje się odpowiednio przepisy o podstawie zasiłku chorobowego, więc ekwiwalent urlopowy nie powinien zwiększać podstawy zasiłku za urlop rodzicielski.

Czy przy kolejnej umowie trzeba wypłacić ekwiwalent za zaległy urlop?

Nie zawsze. Jeżeli kolejna umowa z tym samym pracodawcą jest zawarta bezpośrednio po poprzedniej i strony uzgodnią wykorzystanie urlopu podczas tej kolejnej umowy, pracodawca nie musi wypłacać ekwiwalentu.

Kiedy w 2026 r. wypłaca się ekwiwalent za urlop?

Co do zasady w terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym u pracodawcy. Jeżeli termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy, ekwiwalent wypłaca się w terminie 10 dni od zakończenia stosunku pracy.

Czy składki ZUS od ekwiwalentu oznaczają, że wchodzi on do podstawy zasiłku?

Nie automatycznie. To, że dane świadczenie jest przychodem ze stosunku pracy i podlega oskładkowaniu, nie przesądza jeszcze o tym, że powinno podwyższać podstawę zasiłku w konkretnym stanie faktycznym. Przy świadczeniach zasiłkowych liczy się także charakter składnika i zasady jego wypłaty.

Czy zmiana etatu wpływa na podstawę zasiłku?

Tak. Jeżeli zmiana wymiaru czasu pracy nastąpiła w miesiącu powstania niezdolności do pracy albo w miesiącach uwzględnianych w podstawie, podstawę zasiłku ustala się według wynagrodzenia przewidzianego dla nowego wymiaru etatu.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wypłacony razem z wynagrodzeniem za kwiecień nie powinien podwyższyć podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ani zasiłku macierzyńskiego za urlop rodzicielski, jeżeli pracownica pozostaje w zatrudnieniu u tego samego pracodawcy. Przy kolejnych umowach bez przerwy bierze się pod uwagę wynagrodzenie z okresu nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, ale ekwiwalent urlopowy jako jednorazowa rekompensata za niewykorzystany urlop nie jest składnikiem, który powinien zwiększać świadczenia zasiłkowe w czasie trwania ubezpieczenia.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 3, art. 36, art. 40-42 i art. 47 - ISAP.
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 171 i art. 85 - ISAP.
3. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, informacje o urlopach i ekwiwalencie pieniężnym za urlop wypoczynkowy - gov.pl.
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, komentarz do ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - ZUS.