Urlop w okresie świątecznym, czy pracodawca może go narzucić?

Prawo do urlopu

Oczywiście, że pracodawca nie może nakazać pracownikom wykorzystania urlopu z 2025 r., ponieważ zgodnie z prawem nawet go jeszcze nie nabyli. Artykuł 153 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że „pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku”. Zgodnie z § 2 „Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym”. Prawo do kolejnego urlopu pracownik nabywa na dany rok kalendarzowy „z góry” w dniu 1 stycznia, o ile w tym dniu pozostaje w zatrudnieniu.

Zgodnie z art. 152 § 1 Kodeksu pracy pracownikowi przysługuje coroczny, nieprzerwany, płatny urlop wypoczynkowy, którego pracownik nie może się zrzec. Oznacza to, że prawo do urlopu jest ściśle związane z danym rokiem kalendarzowym, w którym pracownik nabywa to prawo. Pracodawca nie może zmusić pracownika do wykorzystania urlopu z puli, do której nie ma on jeszcze prawa (np. z następnego roku).

Planowanie urlopu

Planowanie urlopu powinno być zgodne z planem urlopów (jeśli taki jest w firmie) albo ustalane za porozumieniem pracownika i pracodawcy. Nie można zmusić pracownika do urlopu w terminie, który nie został uzgodniony, chyba że są to przypadki szczególne (np. przestoje w pracy wynikające z przyczyn ekonomicznych). Wyjątkiem od tej zasady może być sytuacja, w której obie strony wyrażają zgodę na wcześniejsze wykorzystanie części urlopu z przyszłego roku. Pracodawca nie może jednak nakazać pracownikowi wykorzystania urlopu z puli 2025, jeśli pracownik się na to nie zgadza.

Art. 163 Kodeksu pracy:

„§ 1. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 167².

§ 1¹. Pracodawca nie ustala planu urlopów, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę; dotyczy to także pracodawcy, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa. W takich przypadkach pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. Przepis § 1 zdanie drugie i trzecie stosuje się odpowiednio.

§ 2. Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

§ 3. Na wniosek pracownicy udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim; dotyczy to także pracownika – ojca wychowującego dziecko lub pracownika – innego członka najbliższej rodziny, o którym mowa w art. 175¹ pkt 3, który korzysta z urlopu macierzyńskiego”.

Jeśli pracodawca próbuje wymusić wykorzystanie urlopu z przyszłego roku wbrew woli pracownika, działanie takie może być uznane za naruszenie przepisów Kodeksu pracy. Pracownik ma prawo zgłosić taki przypadek do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP).

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.