Nagroda jubileuszowa, emerytura i L4

Nagroda jubileuszowa w uczelni publicznej

Zasady przyznawania nagrody jubileuszowej pracownikom uczelni wynikają przede wszystkim z art. 141 i 142 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepisy te przewidują nagrody za kolejne okresy zatrudnienia, w tym za bardzo długi staż pracy, np. 45 lat pracy.

Do okresu uprawniającego do nagrody wlicza się co do zasady zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, które na podstawie odrębnych przepisów podlegają zaliczeniu do stażu pracy. W praktyce trzeba więc sprawdzić nie tylko aktualną umowę o pracę, ale także wcześniejsze świadectwa pracy, okresy zaliczalne oraz dokumenty potwierdzające zatrudnienie.

Wysokość nagrody i sposób jej obliczenia zależą od właściwych przepisów oraz regulacji obowiązujących u danego pracodawcy. Przy ustalaniu prawa do świadczenia kluczowa jest data nabycia uprawnienia albo data rozwiązania stosunku pracy, jeżeli zastosowanie ma szczególna reguła związana z przejściem na emeryturę lub rentę.

Gdy do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy

W opisanej sytuacji najważniejsza jest reguła dotycząca rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Jeżeli pracownikowi brakuje do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej mniej niż 12 miesięcy, a stosunek pracy ustaje właśnie z tego powodu, nagroda powinna zostać wypłacona, mimo że pracownik nie przepracował jeszcze brakujących miesięcy.

Nie wystarczy jednak samo osiągnięcie wieku emerytalnego. Powinien istnieć związek między rozwiązaniem umowy o pracę a przejściem na emeryturę. Taki związek może wynikać z treści wypowiedzenia, porozumienia stron, wniosku pracownika, dokumentów z ZUS lub całokształtu okoliczności sprawy.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. I PKN 373/00, podkreślił, że dla nabycia świadczenia związanego z odejściem na rentę lub emeryturę znaczenie ma rzeczywisty związek przyczynowy między ustaniem zatrudnienia a przejściem na to świadczenie. Dlatego przy rozwiązaniu umowy warto zadbać o jasne sformułowanie przyczyny odejścia.

Czy można być na L4, pobierając rentę?

Pobieranie renty z tytułu choroby zawodowej nie oznacza automatycznie, że pracownik nie może korzystać ze zwolnienia lekarskiego w czasie trwania zatrudnienia. Jeżeli pracownik pozostaje w stosunku pracy i podlega odpowiednim ubezpieczeniom, zwolnienie lekarskie może uzasadniać wypłatę wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego na ogólnych zasadach.

Trzeba jednak wyraźnie odróżnić legalne zwolnienie lekarskie od planowania L4 wyłącznie po to, aby "dopracować" brakujące miesiące do stażu. Lekarz może wystawić e-ZLA tylko wtedy, gdy stwierdzi niezdolność do pracy. Pracodawca i ZUS mogą kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia oraz zasadność wypłaty świadczeń. Powiązany problem omawiamy osobno: Zwolnienie lekarskie do ZUS.

Jeżeli niezdolność do pracy rzeczywiście występuje, okres pozostawania w zatrudnieniu podczas zwolnienia lekarskiego co do zasady nadal jest okresem trwania stosunku pracy. Może więc mieć znaczenie dla osiągnięcia stażu wymaganego do nagrody, o ile umowa nie zostanie wcześniej rozwiązana.

Od kiedy może obowiązywać zwolnienie lekarskie?

Zwolnienie lekarskie obowiązuje w okresie wskazanym w e-ZLA. Co do zasady lekarz wystawia je od dnia badania albo od dnia, w którym według oceny medycznej rozpoczęła się niezdolność do pracy. Wystawienie zwolnienia wstecz jest ograniczone i zależy od oceny lekarza oraz przepisów dotyczących dokumentowania niezdolności do pracy.

Pracownik nie powinien sam zakładać, że zwolnienie będzie obejmowało dowolny przyszły okres. O tym, czy i na jaki czas pracownik jest niezdolny do pracy, decyduje lekarz. Jeżeli celem jest zabezpieczenie prawa do nagrody jubileuszowej, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest prawidłowe ustalenie daty rozwiązania stosunku pracy i podstawy wypłaty nagrody, a nie opieranie całego planu na przewidywanym L4.

Badania okresowe a dalsze zatrudnienie

Brak aktualnych badań okresowych nie powoduje sam z siebie wygaśnięcia umowy o pracę. Oznacza jednak, że pracodawca nie może dopuścić pracownika do wykonywania pracy bez ważnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku.

Jeżeli termin badań przypada w okresie choroby, pracownik zwykle nie wykonuje pracy, a po zakończeniu niezdolności do pracy powinien zostać skierowany na właściwe badania. Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni znaczenie mogą mieć także badania kontrolne, wymagane przed ponownym dopuszczeniem pracownika do pracy.

Dla nagrody jubileuszowej istotne jest przede wszystkim to, czy stosunek pracy nadal trwa oraz czy spełniono warunki nabycia nagrody albo szczególne warunki wypłaty przy odejściu na emeryturę. Sam brak aktualnych badań okresowych nie odbiera prawa do nagrody, jeżeli pozostałe przesłanki są spełnione.

Co zrobić praktycznie przed odejściem na emeryturę?

Przed rozwiązaniem umowy warto pisemnie zwrócić się do pracodawcy o ustalenie stażu pracy uwzględnianego do nagrody jubileuszowej. Dobrze jest dołączyć kopie świadectw pracy i innych dokumentów potwierdzających okresy zaliczalne, jeżeli nie znajdują się jeszcze w aktach osobowych.

Jeżeli do nagrody brakuje czterech miesięcy, możliwe są zasadniczo dwa kierunki działania. Pierwszy to kontynuowanie zatrudnienia do dnia osiągnięcia pełnego stażu. Drugi to rozwiązanie stosunku pracy wcześniej, ale w taki sposób, aby wykazać związek z przejściem na emeryturę i zastosować regułę dotyczącą brakujących mniej niż 12 miesięcy.

W porozumieniu rozwiązującym umowę albo w piśmie pracownika warto wskazać, że rozwiązanie stosunku pracy następuje w związku z przejściem na emeryturę. Pozwala to ograniczyć ryzyko sporu o to, czy pracodawca powinien wypłacić nagrodę jubileuszową w dniu ustania zatrudnienia.

Podsumowanie

Jeżeli jest Pani pracownikiem objętym przepisami o nagrodzie jubileuszowej w szkolnictwie wyższym, a do nagrody brakuje jedynie czterech miesięcy, przejście na emeryturę może nie pozbawiać Pani prawa do świadczenia. Przy brakującym okresie krótszym niż 12 miesięcy decydujące jest to, czy stosunek pracy rozwiązuje się w związku z przejściem na emeryturę lub rentę.

Zwolnienie lekarskie może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy wynika z rzeczywistej niezdolności do pracy i przypada w czasie trwania zatrudnienia. Nie powinno być traktowane jako narzędzie do sztucznego wydłużania stażu. Badania okresowe nie wygaszają umowy, ale wpływają na możliwość dopuszczenia pracownika do pracy po powrocie.

FAQ

Czy muszę przepracować brakujące 4 miesiące, aby dostać nagrodę?

Niekoniecznie. Jeżeli do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy, a umowa rozwiązuje się w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, nagroda może być należna już przy zakończeniu zatrudnienia.

Czy L4 przed emeryturą jest dozwolone?

Tak, ale tylko wtedy, gdy lekarz stwierdzi rzeczywistą niezdolność do pracy. Zwolnienie lekarskie nie powinno być planowane wyłącznie jako sposób na wydłużenie zatrudnienia do daty nagrody.

Czy pobieranie renty z tytułu choroby zawodowej wyklucza zwolnienie lekarskie?

Samo pobieranie renty nie musi wykluczać L4 w czasie trwania zatrudnienia. Trzeba jednak sprawdzić podleganie ubezpieczeniom i zasady wypłaty świadczeń chorobowych w konkretnej sytuacji.

Czy brak badań okresowych odbiera prawo do nagrody jubileuszowej?

Nie. Brak aktualnych badań okresowych zasadniczo blokuje dopuszczenie do pracy, ale nie powoduje automatycznego ustania umowy ani utraty prawa do nagrody, jeżeli spełniono warunki jej wypłaty.

Jak udowodnić, że rozwiązanie umowy następuje w związku z emeryturą?

Najlepiej wskazać to w piśmie o rozwiązaniu umowy, porozumieniu stron albo w korespondencji z pracodawcą. Pomocne mogą być również dokumenty dotyczące emerytury oraz chronologia zdarzeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - Dz.U. 2018 poz. 1668
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
3. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. I PKN 373/00

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.