Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela a błędnie obliczony staż pracy

Kiedy nauczyciel ma prawo do urlopu dla poratowania zdrowia?

Zasady udzielania urlopu dla poratowania zdrowia określa art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Aktualnie nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, dyrektor szkoły udziela urlopu dla poratowania zdrowia:

• w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej,
• w celu leczenia choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę,
• na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową.

Urlop może trwać jednorazowo maksymalnie rok. Kolejny urlop można otrzymać nie wcześniej niż po upływie roku od zakończenia poprzedniego urlopu, a łączny wymiar urlopów dla poratowania zdrowia w całym zatrudnieniu nie może przekroczyć 3 lat.

Warunek siedmioletniej pracy dotyczy pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia. Jeżeli nauczyciel korzystał już z takiego urlopu, przy kolejnym urlopie trzeba badać przede wszystkim przerwę między urlopami, łączny limit 3 lat, podstawę medyczną oraz pozostałe warunki z art. 73 Karty Nauczyciela.

Jak liczyć 7 lat pracy w szkole?

Do siedmioletniego okresu pracy w szkole bierze się pod uwagę zatrudnienie w szkole w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Przepis wymaga też nieprzerwanego okresu pracy, ale za nieprzerwany uważa się również taki okres, w którym nauczyciel podjął zatrudnienie w szkole nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu poprzedniego stosunku pracy w tej samej albo innej szkole.

W praktyce oznacza to, że przerwa między szkołami krótsza niż 3 miesiące nie przekreśla ciągłości wymaganej do urlopu zdrowotnego. Nie wystarczy jednak samo ogólne zatrudnienie w oświacie, jeżeli w danym okresie nauczyciel nie pracował w wymaganym minimalnym wymiarze albo nie wykonywał pracy w jednostce objętej Kartą Nauczyciela.

Bardzo ważna jest zmiana obowiązująca od 1 września 2025 r. W art. 73 ust. 4 Karty Nauczyciela pozostała zasada, że wymóg siedmioletniego okresu pracy w szkole dotyczy pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia. Usunięto natomiast wcześniejsze zdanie, zgodnie z którym okres siedmioletniej pracy miał przypadać bezpośrednio przed datą rozpoczęcia urlopu. Dlatego aktualnie nie powinno się automatycznie odmawiać urlopu tylko dlatego, że kadry liczą wyłącznie ostatnie 7 lat poprzedzające planowaną datę rozpoczęcia urlopu.

Choroba, urlop macierzyński i inne nieobecności a staż do urlopu zdrowotnego

Do okresu siedmioletniej pracy w szkole wlicza się okresy czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby oraz urlopu innego niż wypoczynkowy, ale tylko wtedy, gdy trwają łącznie nie dłużej niż 6 miesięcy. Jeżeli łączny okres takich nieobecności przekracza 6 miesięcy, wymagany okres pracy przedłuża się odpowiednio.

Nieobecności, które najczęściej trzeba sprawdzić przy wyliczaniu stażu, to zwolnienia lekarskie, urlopy dla poratowania zdrowia, urlopy bezpłatne, urlopy rodzicielskie i wychowawcze oraz inne urlopy niebędące urlopem wypoczynkowym. Każdą sprawę należy policzyć na podstawie rzeczywistych dat i dokumentacji kadrowej, bo znaczenie ma łączny czas nieobecności w okresach istotnych dla ustalenia prawa do urlopu.

Jeżeli z dokumentacji wynika przykładowo 650 dni nieobecności z powodu choroby i urlopów innych niż wypoczynkowy, nie można poprzestać na ogólnym stwierdzeniu, że nauczyciel pracuje od ponad 7 lat. Trzeba ustalić, jaka część tych nieobecności przekracza dopuszczalne 6 miesięcy i o ile przesuwa to moment spełnienia warunku stażowego. Przy roboczym przeliczeniu 6 miesięcy jako 180 dni nadwyżka wyniosłaby około 470 dni, ale ostateczne wyliczenie powinno wynikać z konkretnych dat w aktach osobowych i ewidencji nieobecności.

Co zrobić, gdy kadry błędnie obliczyły staż?

Jeżeli pracownik kadr najpierw potwierdził możliwość skorzystania z urlopu, a następnie zmienił stanowisko, nauczyciel powinien poprosić o pisemne wyliczenie. Dobrze, aby zestawienie pokazywało:

• wszystkie okresy zatrudnienia w szkołach uwzględnione do stażu,
• wymiar zatrudnienia w każdym okresie,
• daty zwolnień lekarskich i urlopów innych niż wypoczynkowy,
• łączny czas nieobecności wliczanych do limitu 6 miesięcy,
• datę, od której według szkoły nauczyciel spełnia warunek stażowy,
• podstawę prawną odmowy albo przesunięcia terminu urlopu.

Po otrzymaniu takiego wyliczenia należy porównać je z umowami o pracę, świadectwami pracy, zaświadczeniami z poprzednich szkół, ewidencją czasu pracy, kartoteką zasiłkową i dokumentacją nieobecności. Błąd może polegać np. na nieuwzględnieniu wcześniejszej szkoły, błędnym przyjęciu przerwy między szkołami, podwójnym policzeniu tej samej nieobecności albo zastosowaniu nieaktualnego wymogu, że 7 lat pracy musi przypadać bezpośrednio przed urlopem.

Jeżeli z dokumentów wynika, że warunki są spełnione, warto skierować do dyrektora szkoły pisemny wniosek o ponowne przeliczenie stażu i wskazać aktualne brzmienie art. 73 Karty Nauczyciela. To dyrektor, jako pracodawca, udziela urlopu dla poratowania zdrowia i powinien oprzeć decyzję na prawidłowej dokumentacji, a nie wyłącznie na nieformalnej informacji z kadr.

Procedura udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia

Urlop dla poratowania zdrowia nie jest udzielany wyłącznie na podstawie samego oświadczenia nauczyciela. Nauczyciel składa pisemny wniosek o udzielenie urlopu, a dyrektor szkoły w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku wydaje skierowanie na badanie lekarskie przeprowadzane przez uprawnionego lekarza.

Uprawniony lekarz ocenia potrzebę udzielenia urlopu na podstawie badania, wyników badań dodatkowych lub konsultacji specjalistycznych, jeżeli są potrzebne, oraz dokumentacji medycznej z dotychczasowego leczenia. Orzeczenie lekarskie określa czas potrzebny na przeprowadzenie zaleconego leczenia.

Od orzeczenia lekarskiego nauczyciel i dyrektor szkoły mogą się odwołać. Odwołanie wnosi się na piśmie, z uzasadnieniem, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie. Lekarz przekazuje odwołanie wraz z kopią dokumentacji badań w terminie 7 dni, a właściwy podmiot rozpatrujący odwołanie wydaje orzeczenie w terminie 30 dni. Orzeczenie wydane w tym trybie jest ostateczne.

Jeżeli urlop ma być udzielony na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową, dyrektor udziela go na podstawie potwierdzonego skierowania w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na okres ustalony w tym skierowaniu.

Czy nauczyciel bliski emerytury może skorzystać z urlopu zdrowotnego?

Jeżeli nauczycielowi brakuje mniej niż rok do nabycia prawa do emerytury, urlop dla poratowania zdrowia udzielany w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia nie może być dłuższy niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne. Ograniczenie to wynika wprost z art. 73 ust. 2 Karty Nauczyciela.

Warto odróżnić tę sytuację od urlopu udzielanego na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową, który od 1 września 2025 r. został wyraźnie uregulowany jako odrębna podstawa w art. 73 ust. 1 pkt 2 i ust. 10j Karty Nauczyciela. W takich sprawach kluczowe znaczenie ma potwierdzone skierowanie i okres wskazany w skierowaniu.

Jak zastosować te zasady do opisanej sytuacji?

Jeżeli nauczycielka pracuje w tej samej szkole od września 2015 r., na pełny etat i na czas nieokreślony, to sam podstawowy okres 7 lat zatrudnienia upłynąłby zasadniczo we wrześniu 2022 r. Nie oznacza to jednak automatycznie prawa do urlopu, bo trzeba jeszcze sprawdzić nieobecności z powodu choroby i urlopów innych niż wypoczynkowy oraz ich wpływ na wymagany okres pracy.

Jeżeli kadry przyjęły 650 dni takich nieobecności, powinny pokazać dokładne daty i sposób liczenia. Nadwyżka ponad 6 miesięcy może przesunąć termin nabycia prawa do pierwszego urlopu. Jednocześnie po zmianie przepisów od 1 września 2025 r. nie powinno się już wymagać, aby całe 7 lat pracy przypadało bezpośrednio przed datą rozpoczęcia urlopu. To oznacza, że wcześniejsze wyliczenie oparte wyłącznie na ostatnim siedmioletnim okresie może wymagać ponownej weryfikacji.

Najbezpieczniejsze działanie to złożenie do dyrektora szkoły pisma o ponowne przeliczenie stażu, z prośbą o wskazanie wszystkich uwzględnionych okresów zatrudnienia i nieobecności. Jeżeli po korekcie okaże się, że warunki ustawowe są spełnione, dyrektor powinien przejść do procedury skierowania na badanie lekarskie, zamiast poprzestawać na ogólnej odmowie.

FAQ

Czy 7 lat pracy musi przypadać bezpośrednio przed urlopem zdrowotnym?

Nie. Od 1 września 2025 r. w art. 73 Karty Nauczyciela nie ma już wymogu, aby siedmioletni okres pracy w szkole przypadał bezpośrednio przed datą rozpoczęcia urlopu. Nadal trzeba jednak spełnić warunek 7 lat pracy oraz prawidłowo uwzględnić nieobecności.

Czy zwolnienie lekarskie wlicza się do 7 lat pracy?

Tak, ale tylko w granicach określonych w art. 73 ust. 3 Karty Nauczyciela. Choroba oraz urlopy inne niż wypoczynkowy wliczają się łącznie do 6 miesięcy. Jeżeli trwają dłużej, wymagany okres pracy ulega przedłużeniu.

Czy dyrektor może odmówić skierowania na badanie z powodu błędnego stażu?

Dyrektor może badać, czy nauczyciel spełnia warunki ustawowe, ale wyliczenie stażu powinno być konkretne i oparte na dokumentach. Jeżeli odmowa wynika z błędnego liczenia okresów zatrudnienia lub nieobecności, warto złożyć pisemny wniosek o ponowną weryfikację.

Ile czasu ma dyrektor na wydanie skierowania na badanie?

Po złożeniu pisemnego wniosku dyrektor powinien wydać skierowanie na badanie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych, o ile nauczyciel spełnia warunki do rozpoczęcia procedury urlopu dla poratowania zdrowia.

Czy można odwołać się od orzeczenia lekarza?

Tak. Nauczyciel i dyrektor szkoły mogą wnieść odwołanie od orzeczenia lekarskiego w terminie 14 dni od jego otrzymania. Odwołanie składa się za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie.

Czy podczas urlopu dla poratowania zdrowia można pracować?

Nie. W okresie urlopu nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej. Jeżeli dyrektor stwierdzi naruszenie tego zakazu, odwołuje nauczyciela z urlopu i wskazuje termin powrotu do pracy.

Podsumowanie

Przy pierwszym urlopie dla poratowania zdrowia nauczyciela najczęstszy problem dotyczy nie samego leczenia, lecz prawidłowego obliczenia stażu. Aktualne przepisy wymagają co najmniej 7 lat pracy w szkole, ale od 1 września 2025 r. nie wymagają już, aby siedmioletni okres przypadał bezpośrednio przed urlopem. Nadal trzeba natomiast sprawdzić, czy choroba i urlopy inne niż wypoczynkowy nie przekroczyły łącznie 6 miesięcy, bo nadwyżka może przesunąć datę nabycia prawa.

Jeżeli kadry zmieniają stanowisko albo odmawiają urlopu bez jasnego wyliczenia, nauczyciel powinien żądać pisemnego zestawienia okresów zatrudnienia i nieobecności. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy odmowa jest zgodna z art. 73 Karty Nauczyciela, czy wymaga korekty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 515, art. 73 - tekst jednolity.

2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - ISAP.

3. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy - w zakresie badań przeprowadzanych przez uprawnionego lekarza.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.