Zatrudnienie u dwóch pracodawców a urlop wypoczynkowy

Czy można pracować u dwóch pracodawców jednocześnie?

Co do zasady pracownik może pozostawać jednocześnie w dwóch albo większej liczbie stosunków pracy. Sam fakt, że u jednego pracodawcy korzysta z urlopu wypoczynkowego, nie wyklucza rozpoczęcia pracy u drugiego pracodawcy, o ile nie narusza to konkretnych obowiązków pracowniczych, np. zakazu konkurencji, obowiązku lojalności albo przepisów dotyczących odpoczynku, jeżeli w danej sytuacji mają zastosowanie.

Dla urlopu wypoczynkowego istotne jest to, że każdy stosunek pracy jest rozliczany odrębnie. Oznacza to, że pracownik może mieć prawo do urlopu u pierwszego pracodawcy i równocześnie nabywać urlop u drugiego pracodawcy. Nie jest to jedna wspólna pula urlopowa prowadzona przez wszystkich pracodawców.

Przy równoległym zatrudnieniu warto więc sprawdzić nie tylko rozliczenie urlopu, lecz także zasady dotyczące pracy u dwóch pracodawców, zwłaszcza gdy działalność obu firm jest zbliżona albo pracownik ma dostęp do poufnych informacji.

Jak ustala się wymiar urlopu wypoczynkowego?

Podstawowy roczny wymiar urlopu wynosi 20 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, albo 26 dni, jeżeli jest zatrudniony co najmniej 10 lat. Do stażu urlopowego wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, a także okresy nauki w granicach określonych w Kodeksie pracy.

Przy jednoczesnym pozostawaniu w dwĂłch lub większej liczbie stosunkĂłw pracy stosuje się art. 154¹ § 2 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, Ĺźe do okresu zatrudnienia, od ktĂłrego zaleĹźy prawo do urlopu i jego wymiar, wlicza się takĹźe okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia, ale tylko w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego albo kolejnego stosunku pracy.

W praktyce oznacza to, że nowy pracodawca powinien ustalić staż urlopowy pracownika z uwzględnieniem wcześniejszej pracy, ale nie powinien traktować urlopu wykorzystanego u pierwszego pracodawcy tak, jakby automatycznie pomniejszał on odrębną pulę urlopu u drugiego pracodawcy. Inaczej wygląda zwykła zmiana pracy bez nakładania się umów, gdzie znaczenie ma urlop proporcjonalny u kolejnego pracodawcy i urlop już wykorzystany w tym samym roku.

Urlop proporcjonalny u nowego pracodawcy

Jeżeli zatrudnienie u nowego pracodawcy rozpoczyna się w trakcie roku kalendarzowego, urlop ustala się proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w tym roku. Przy obliczaniu urlopu proporcjonalnego kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 rocznego wymiaru urlopu, niepełny miesiąc zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przy zatrudnieniu na część etatu urlop ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Jeżeli więc pracownik pracuje np. na 1/4 etatu, nie otrzymuje automatycznie 20 albo 26 dni urlopu w takim samym sensie jak pełnoetatowiec; jego wymiar urlopu przelicza się według etatu, a następnie udziela w godzinach zgodnie z rozkładem czasu pracy. Więcej o takim rozliczeniu omawia przykład dotyczący tego, jak wygląda 1/4 etatu a wymiar urlopu.

W opisanej sprawie zakładamy, Ĺźe pracownik ma prawo do 26 dni urlopu i pracuje u nowego pracodawcy na pełny etat. Skoro nowy stosunek pracy rozpoczął się 19 kwietnia i ma trwać co najmniej do końca roku, okres od kwietnia do grudnia obejmuje 9 miesięcy. Obliczenie wygląda następująco: 26 dni × 9/12 = 19,5 dnia, po zaokrągleniu 20 dni.

Czy nowy pracodawca może odjąć urlop wykorzystany u poprzedniego?

Nie powinien tego robić automatycznie, jeżeli w rzeczywistości doszło do równoległego zatrudnienia, czyli nowa umowa rozpoczęła się przed zakończeniem poprzedniej. W takim przypadku urlop u każdego pracodawcy ustala się w ramach danego stosunku pracy. Wykorzystanie 9 dni urlopu u pierwszego pracodawcy za okres od stycznia do kwietnia nie oznacza samo przez się, że drugi pracodawca może obniżyć proporcjonalny urlop z 20 do 17 dni.

Inaczej mogłaby wyglądać sytuacja, gdyby umowy nie nakładały się na siebie, a pracownik po prostu zakończył jedną pracę i dopiero potem rozpoczął kolejną. Wtedy stosuje się zasady urlopu proporcjonalnego u kolejnego pracodawcy, a gdy pracownik u poprzedniego pracodawcy wykorzystał urlop w wymiarze wyższym niż przysługujący za okres przepracowany u tego pracodawcy, urlop u kolejnego pracodawcy może zostać odpowiednio obniżony.

W przedstawionym stanie faktycznym poprzedni stosunek pracy trwał do końca kwietnia, a nowy rozpoczął się 19 kwietnia. To przemawia za potraktowaniem sprawy jako zatrudnienia nakładającego się, a nie wyłącznie jako zwykłej zmiany pracy po zakończeniu poprzedniej umowy. W konsekwencji argument za przyznaniem 20 dni urlopu u nowego pracodawcy jest mocny, przy założeniu pełnego etatu i rocznego wymiaru 26 dni.

Jak obliczyć urlop w opisanej sytuacji?

Przy założeniu, że pracownik ma prawo do 26 dni urlopu, pracował u poprzedniego pracodawcy od stycznia do końca kwietnia, wykorzystał tam 9 dni urlopu, a u nowego pracodawcy rozpoczął pracę 19 kwietnia na pełny etat, rozliczenie można przedstawić następująco:

• u poprzedniego pracodawcy za styczeń-kwiecień proporcjonalny urlop wynosi 26 × 4/12 = 8,67 dnia, czyli po zaokrągleniu 9 dni;
• pracownik wykorzystał u poprzedniego pracodawcy 9 dni, czyli tyle, ile odpowiada okresowi zatrudnienia od stycznia do kwietnia;
• u nowego pracodawcy okres kwiecień-grudzień obejmuje 9 miesięcy, jeĹźeli uznajemy, Ĺźe kwiecień wchodzi do rozliczenia z uwagi na faktyczne rozpoczęcie pracy 19 kwietnia;
• 26 × 9/12 = 19,5 dnia, a po zaokrągleniu pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu.

Nie chodzi więc o przyznanie pracownikowi dwóch pełnych rocznych urlopów za ten sam rok, lecz o odrębne i proporcjonalne rozliczenie dwóch stosunków pracy, które przez część miesiąca istniały jednocześnie.

Co zrobić, gdy pracodawca zaniża wymiar urlopu?

Najpierw warto złożyć do pracodawcy albo działu kadr pisemny wniosek o ponowne przeliczenie urlopu. W piśmie należy wskazać daty zatrudnienia u obu pracodawców, wymiar etatu, roczny wymiar urlopu oraz liczbę dni wykorzystanych u poprzedniego pracodawcy. Dobrze jest dołączyć kopię świadectwa pracy i poprosić o wyjaśnienie, dlaczego pracodawca przyjął 17 zamiast 20 dni.

Jeżeli pracodawca podtrzymuje nieprawidłowe stanowisko, pracownik może zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy. Bezpodstawne obniżenie wymiaru urlopu albo nieudzielenie przysługującego urlopu może stanowić wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

W bardziej spornych przypadkach, zwłaszcza gdy pracodawca odmawia udzielenia urlopu albo zaniżony wymiar wpływa na ekwiwalent po ustaniu zatrudnienia, możliwe jest także dochodzenie roszczeń przed sądem pracy.

FAQ

Podsumowanie

Przy zatrudnieniu u dwóch pracodawców jednocześnie urlop wypoczynkowy należy analizować osobno dla każdego stosunku pracy. Jeżeli nowa umowa rozpoczęła się 19 kwietnia, a poprzednia trwała do końca kwietnia, wystąpił okres równoległego zatrudnienia. W takim układzie pracownik ma mocny argument, że nowy pracodawca powinien naliczyć urlop proporcjonalnie za okres od kwietnia do grudnia, a nie automatycznie odejmować urlop wykorzystany u poprzedniego pracodawcy.

Przy pełnym etacie i prawie do 26 dni urlopu wynik za 9 miesięcy zatrudnienia wynosi 20 dni. Jeżeli pracodawca przyjął 17 dni, warto zażądać pisemnego wyliczenia i wskazania podstawy prawnej, bo prawidłowa ocena zależy od dat zatrudnienia, wymiaru etatu, rocznego wymiaru urlopu i tego, czy umowy rzeczywiście się nakładały.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst aktu w ISAP, w szczegĂłlności art. 154, art. 154¹, art. 155¹, art. 155^2a, art. 155³ i art. 282 § 1 pkt 2.

2. Państwowa Inspekcja Pracy, informacje dotyczące urlopów pracowniczych - urlopy pracownicze.