Choroba w trakcie urlopu po wypowiedzeniu, jakie masz prawa?

Choroba w czasie zaplanowanego urlopu

Jeżeli pracownik zachoruje przed rozpoczęciem urlopu albo w jego trakcie i otrzyma zwolnienie lekarskie, urlop wypoczynkowy w zakresie pokrywającym się z niezdolnością do pracy nie powinien być uznany za wykorzystany. Wynika to z art. 165 i art. 166 Kodeksu pracy. Pierwszy z tych przepisów dotyczy sytuacji, gdy pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie, a drugi sytuacji, gdy nie wykorzysta części urlopu już po jego rozpoczęciu.

W praktyce oznacza to, że dni urlopu przypadające na okres zwolnienia lekarskiego trzeba rozliczyć jako chorobę, a urlop przesunąć na późniejszy termin. Pracownik nie musi składać wniosku o anulowanie tych dni urlopu, ale powinien upewnić się, że pracodawca otrzymał informację o e-ZLA i prawidłowo skorygował ewidencję czasu pracy.

Szerszy kontekst opisujemy również w artykule: Anulowanie zwolnienia lekarskiego.

Inaczej należy traktować zwykłą niedyspozycję bez zwolnienia lekarskiego. Jeżeli pracownik źle się czuje, ale nie ma zaświadczenia lekarskiego obejmującego dni urlopu, pracodawca nie ma podstaw do automatycznego przerwania urlopu.

Urlop w okresie wypowiedzenia a rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Warto odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli umowa o pracę została wypowiedziana, stosuje się art. 167¹ Kodeksu pracy. Pracownik ma wtedy obowiązek wykorzystać urlop w okresie wypowiedzenia, jeżeli pracodawca mu go udzieli. Pracodawca nie musi uzyskiwać odrębnej zgody pracownika na urlop w tym okresie, ale nadal obowiązują zasady dotyczące choroby i przesunięcia urlopu.

Jeżeli natomiast strony rozwiązały umowę za porozumieniem stron, formalnie nie ma okresu wypowiedzenia, chyba że strony w porozumieniu uregulowały okres pozostawania w zatrudnieniu do określonego dnia. W takim porozumieniu można ustalić wykorzystanie urlopu przed datą rozwiązania umowy, ale takie postanowienie nie może pozbawić pracownika ochrony wynikającej z Kodeksu pracy. Zwolnienie lekarskie nadal przerywa albo uniemożliwia wykorzystanie urlopu.

Jeżeli interesuje Cię podobny problem przy kończącej się umowie i innych uprawnieniach rodzicielskich, zobacz omówienie: urlop macierzyński i wypoczynkowy.

Co z wynagrodzeniem za dni objęte L4?

Za dni, w których pracownik jest niezdolny do pracy z powodu choroby, nie przysługuje wynagrodzenie urlopowe. Zamiast tego pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę albo zasiłek chorobowy, zależnie od wykorzystanego w danym roku limitu i statusu płatnika zasiłku.

Co do zasady pracownik zachowuje prawo do 80% podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego. Wynagrodzenie chorobowe przysługuje za łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, za łącznie 14 dni. Po tym okresie przysługuje zasiłek chorobowy. Wyższa, 100-procentowa podstawa może mieć zastosowanie m.in. przy chorobie w okresie ciąży, wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo przy niezdolności związanej z badaniami lub zabiegiem dawcy komórek, tkanek i narządów.

Jeżeli zwolnienie lekarskie przypada na końcówkę zatrudnienia, trzeba osobno ustalić, kto wypłaca świadczenie: pracodawca jako płatnik zasiłku albo ZUS. Sam fakt, że wcześniej zaplanowano urlop, nie zmienia chorobowego charakteru tej nieobecności.

Czy urlop trzeba przesunąć, jeżeli umowa niedługo się kończy?

Pracodawca powinien przesunąć niewykorzystany urlop na późniejszy termin, jeżeli stosunek pracy nadal trwa i jest realna możliwość udzielenia urlopu po zakończeniu choroby. Gdy do końca zatrudnienia nie ma już czasu na wykorzystanie urlopu, urlop nie przepada. W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 171 Kodeksu pracy, czyli ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop.

Ekwiwalent należy się zarówno za urlop zaległy, jak i za urlop bieżący należny proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku ustania stosunku pracy. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy bezpośrednio po zakończeniu jednej umowy strony zawierają kolejną umowę o pracę z tym samym pracodawcą i postanowią, że urlop zostanie wykorzystany w czasie tej kolejnej umowy.

Praktyczne omówienie rozliczenia urlopu przy końcu zatrudnienia znajdziesz także w artykule: okres wypowiedzenia a urlop.

Termin wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop

Roszczenie o ekwiwalent powstaje w dniu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. W praktyce ekwiwalent powinien zostać wypłacony najpóźniej w ostatnim dniu zatrudnienia, razem z końcowym rozliczeniem, chyba że szczególna organizacja wypłat w firmie powoduje wypłatę w najbliższym terminie płatności wynagrodzenia, ale nie może to prowadzić do nieuzasadnionego opóźniania należności.

Jeżeli pracodawca nie wypłaci ekwiwalentu, pracownik może wezwać go do zapłaty, a następnie dochodzić należności przed sądem pracy. Przy opóźnieniu można żądać także odsetek ustawowych za opóźnienie.

Zobacz również: termin wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia

Jeżeli niezdolność do pracy trwa po rozwiązaniu umowy, pracownik może mieć prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Ustawa zasiłkowa przewiduje jednak dodatkowe warunki. Niezdolność do pracy powinna trwać bez przerwy co najmniej 30 dni i powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego. Dłuższy, 3-miesięczny termin dotyczy choroby zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo innej choroby, której objawy ujawniają się po czasie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Po ustaniu tytułu ubezpieczenia zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady nie dłużej niż przez 91 dni. Limit ten nie dotyczy m.in. niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, występującej w trakcie ciąży oraz niektórych przypadków dotyczących dawców komórek, tkanek i narządów. Trzeba też pamiętać o wyłączeniach, np. zasiłek po ustaniu ubezpieczenia nie przysługuje osobie, która kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego, ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych albo ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

Jak postąpić praktycznie?

Pracownik powinien przede wszystkim upewnić się, że zwolnienie lekarskie obejmuje właściwe daty i zostało przekazane elektronicznie do systemu ZUS. Dobrą praktyką jest również poinformowanie pracodawcy, że zwolnienie przypada na wcześniej zaplanowany urlop, oraz poproszenie o korektę ewidencji urlopowej.

Po zakończeniu zatrudnienia warto sprawdzić świadectwo pracy, liczbę wykorzystanych dni urlopu i końcowe rozliczenie wynagrodzenia. Jeżeli w świadectwie pracy albo na pasku wynagrodzeń urlop został rozliczony nieprawidłowo, należy złożyć pisemne żądanie korekty i wypłaty brakującego ekwiwalentu.

Więcej o skutkach choroby przypadającej na urlop przeczytasz tutaj: skutki przerwania urlopu wypoczynkowego.

FAQ

Czy L4 przerywa urlop wypoczynkowy?

Tak. Jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje dni zaplanowanego urlopu, ta część urlopu nie jest wykorzystana. Pracodawca powinien udzielić jej później albo wypłacić ekwiwalent, gdy umowa kończy się przed wykorzystaniem urlopu.

Czy pracodawca może kazać wykorzystać urlop w okresie wypowiedzenia?

Tak, w okresie wypowiedzenia pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, jeżeli pracodawca go udzieli. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może zaliczyć na urlop dni objęte zwolnieniem lekarskim.

Czy te same zasady obowiązują przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron?

Tak w zakresie skutków choroby dla urlopu. Porozumienie stron może przewidywać wykorzystanie urlopu przed końcem zatrudnienia, ale choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim uniemożliwia rozliczenie tych dni jako urlopu.

Co dostanę za dni choroby przypadające na urlop?

Za dni choroby przysługuje wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy, a nie wynagrodzenie urlopowe. Standardowo jest to 80% podstawy wymiaru, chyba że przepisy przewidują 100%.

Kiedy pracodawca musi wypłacić ekwiwalent za urlop?

Ekwiwalent przysługuje, gdy w dniu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy pozostaje niewykorzystany urlop. Co do zasady powinien zostać rozliczony najpóźniej przy końcowym rozliczeniu zatrudnienia.

Czy zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia zawsze trwa 91 dni?

Nie. 91 dni to maksymalny okres w typowych przypadkach po ustaniu ubezpieczenia. Prawo do zasiłku zależy od spełnienia warunków ustawowych, a niektóre sytuacje, np. ciąża albo gruźlica, są traktowane odmiennie.

Podsumowanie

Choroba w czasie zaplanowanego urlopu nie powoduje utraty urlopu. Dni objęte zwolnieniem lekarskim należy rozliczyć jako niezdolność do pracy, a urlop przesunąć na później. Jeżeli do rozwiązania umowy nie da się już udzielić urlopu, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Przy końcu zatrudnienia trzeba osobno sprawdzić prawo do wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego i zasiłku po ustaniu ubezpieczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 92, art. 165, art. 166, art. 167¹, art. 168, art. 171 i art. 172 - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 13, art. 17 i art. 18 - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.