• Stan prawny na: 2026-06-05
Jeżeli zwolnienie lekarskie kończy się przed pierwszym dniem zatwierdzonego urlopu wypoczynkowego, pracownik może rozpocząć urlop zgodnie z ustalonym terminem. Nie trzeba składać nowego wniosku, o ile wcześniejszy urlop został prawidłowo udzielony przez pracodawcę.
Inaczej będzie, gdy choroba przypada na pierwszy dzień urlopu albo w trakcie urlopu - wtedy termin urlopu lub jego niewykorzystana część powinny zostać przesunięte na później.
Tak. Jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje okres poprzedzający urlop, ale kończy się przed pierwszym dniem urlopu, pracownik może rozpocząć urlop wypoczynkowy zgodnie z wcześniejszym ustaleniem. W opisanej sytuacji, gdy L4 trwa od 4 do 11 stycznia, a urlop został zaakceptowany od 12 do 25 stycznia, pracownik może od 12 stycznia korzystać z urlopu.
Nie trzeba wtedy składać nowego wniosku urlopowego ani ponownie uzyskiwać zgody pracodawcy, jeżeli pierwotny wniosek został już zatwierdzony zgodnie z procedurą obowiązującą u pracodawcy. Zwolnienie lekarskie nie anuluje automatycznie urlopu, który ma rozpocząć się dopiero po zakończeniu niezdolności do pracy.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której L4 zostałoby przedłużone także na pierwszy dzień planowanego urlopu. Wtedy pracownik nie może rozpocząć urlopu, bo z powodu choroby nie jest zdolny do korzystania z wypoczynku. Termin urlopu powinien zostać przesunięty.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Zgodnie z art. 163 Kodeksu pracy urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się urlopu na żądanie.
Jeżeli u pracodawcy nie ustala się planu urlopów, termin urlopu ustala się po porozumieniu z pracownikiem. W praktyce oznacza to najczęściej złożenie wniosku urlopowego i jego zaakceptowanie przez osobę uprawnioną. Warto trzymać się zasad obowiązujących w zakładzie pracy - formularza, systemu kadrowego, terminu składania wniosków i sposobu potwierdzania zgody.
Pracownik może wnioskować o podział urlopu na części, ale co najmniej jedna część wypoczynku powinna obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Wyjątkiem jest urlop na żądanie, którego nie ujmuje się w planie urlopów.
Nie. Samo złożenie wniosku o urlop wypoczynkowy nie daje jeszcze pracownikowi prawa do nieobecności w pracy. Urlop musi zostać udzielony przez pracodawcę albo wynikać z planu urlopów. Jeżeli pracownik nie stawi się do pracy tylko dlatego, że złożył wniosek, ale nie otrzymał zgody, pracodawca może potraktować taką nieobecność jako naruszenie obowiązków pracowniczych.
Takie stanowisko wynika również z orzecznictwa Sądu Najwyższego. W sprawach dotyczących samowolnego rozpoczęcia urlopu wskazywano, że nieobecność pracownika bez udzielonego urlopu może uzasadniać konsekwencje pracownicze, w tym wypowiedzenie umowy, a w szczególnych sytuacjach nawet ocenę pod kątem ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
Jeżeli pracodawca odmawia urlopu, powinien mieć ku temu realne podstawy, zwłaszcza związane z organizacją pracy. W praktyce sporne bywają sytuacje, gdy pracownik uważa urlop za uzgodniony, a pracodawca twierdzi, że zgody nie było. W takim przypadku znaczenie mają dowody: zaakceptowany wniosek, wiadomość e-mail, wpis w systemie kadrowym, plan urlopów albo utrwalona praktyka zakładowa.
Najważniejsze jest ustalenie, czy niezdolność do pracy kończy się przed planowanym urlopem, czy obejmuje także jego pierwszy dzień. Jeżeli L4 kończy się dzień wcześniej, urlop rozpoczyna się normalnie. Jeżeli jednak choroba trwa nadal w dniu, w którym urlop miał się rozpocząć, pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na późniejszy termin.
Podstawą jest art. 165 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca przesuwa urlop, jeżeli pracownik nie może rozpocząć go w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, w szczególności z powodu czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby.
Jeżeli natomiast pracownik rozpocznie urlop, a następnie zachoruje w jego trakcie, zastosowanie ma art. 166 Kodeksu pracy. Niewykorzystana część urlopu powinna zostać udzielona w terminie późniejszym. Pracownik powinien zadbać o prawidłowe potwierdzenie niezdolności do pracy i uzgodnić z pracodawcą nowy termin wykorzystania pozostałego urlopu.
Warto pamiętać, że choroba dziecka pracownika co do zasady nie przerywa urlopu wypoczynkowego w rozumieniu art. 166 Kodeksu pracy. W takiej sytuacji mogą wchodzić w grę inne uprawnienia, ale wymaga to odrębnej oceny konkretnego stanu faktycznego.
Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego, ale działa według szczególnej procedury. Pracownik może wykorzystać maksymalnie 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym, a żądanie powinien zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.
Nie oznacza to jednak pełnej dowolności po stronie pracownika. Także urlopu na żądanie udziela pracodawca. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2006 r., I PK 128/06, wskazał, że wniosek o urlop na żądanie powinien zostać zgłoszony najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, co do zasady przed godziną, o której pracownik powinien rozpocząć pracę, chyba że regulamin pracy albo przyjęta praktyka zakładowa przewidują rozwiązanie korzystniejsze dla pracownika.
W wyjątkowych przypadkach pracodawca może odmówić urlopu na żądanie, jeżeli jego udzielenie prowadziłoby do szczególnie poważnych problemów organizacyjnych albo nadużycia prawa. Każdą taką sytuację trzeba jednak oceniać indywidualnie.
Poniższe przykłady pokazują, jak odróżnić sytuację, w której pracownik może normalnie rozpocząć urlop po L4, od sytuacji wymagającej przesunięcia urlopu albo ponownego uzgodnienia terminu.
Anna miała zatwierdzony urlop od poniedziałku. Od poprzedniego wtorku do niedzieli przebywała na zwolnieniu lekarskim. Lekarz nie przedłużył L4, a Anna była zdolna do pracy od poniedziałku. W takiej sytuacji może rozpocząć urlop w zaplanowanym terminie, ponieważ przeszkoda w postaci choroby ustała przed pierwszym dniem urlopu.
Michał miał rozpocząć urlop 10 czerwca, ale jego zwolnienie lekarskie zostało przedłużone do 14 czerwca. Pracodawca nie powinien traktować dni od 10 do 14 czerwca jako urlopu wypoczynkowego. Termin urlopu w tej części powinien zostać przesunięty, a po zakończeniu L4 strony powinny ustalić nowy termin wykorzystania urlopu.
Karolina rozpoczęła dwutygodniowy urlop, ale po kilku dniach zachorowała i otrzymała zwolnienie lekarskie. Dni objęte L4 nie powinny pomniejszać jej urlopu wypoczynkowego. Niewykorzystaną część urlopu pracodawca powinien udzielić jej w późniejszym terminie, po uzgodnieniu konkretnej daty.
Nie, jeżeli urlop był już zatwierdzony, a zwolnienie lekarskie zakończyło się przed pierwszym dniem urlopu. Nowy wniosek będzie potrzebny wtedy, gdy choroba objęła termin urlopu i trzeba ustalić nową datę jego wykorzystania.
Samo wcześniejsze L4 nie jest podstawą do cofnięcia zatwierdzonego urlopu. Pracodawca może ingerować w termin urlopu tylko w granicach przewidzianych prawem, np. z powodu szczególnych potrzeb zakładu pracy, gdy nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.
Wtedy urlop nie powinien rozpocząć się w zaplanowanym terminie. Pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na później, ponieważ choroba jest przyczyną usprawiedliwiającą nieobecność w pracy i uniemożliwiającą rozpoczęcie urlopu.
Tak, czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby powoduje, że część urlopu niewykorzystana z tego powodu powinna zostać udzielona w terminie późniejszym. Pracownik powinien mieć prawidłowe zwolnienie lekarskie.
Nie. Pracownik powinien mieć urlop udzielony przez pracodawcę albo ustalony w planie urlopów. Samowolne rozpoczęcie urlopu może zostać potraktowane jako nieusprawiedliwiona nieobecność.
Urlopu na żądanie również udziela pracodawca, choć co do zasady ma obowiązek to zrobić w granicach 4 dni w roku. Pracownik powinien zgłosić żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, najlepiej przed godziną rozpoczęcia pracy.
Zwolnienie lekarskie przypadające bezpośrednio przed zatwierdzonym urlopem wypoczynkowym nie blokuje rozpoczęcia urlopu, jeżeli kończy się przed jego pierwszym dniem. Pracownik może wtedy korzystać z urlopu zgodnie z ustalonym terminem. Kluczowe jest jednak to, aby urlop był rzeczywiście udzielony przez pracodawcę, a nie tylko objęty niezatwierdzonym wnioskiem.
Jeżeli choroba obejmuje pierwszy dzień urlopu albo pojawia się już w trakcie wypoczynku, zastosowanie mają przepisy o przesunięciu urlopu lub udzieleniu niewykorzystanej części w późniejszym terminie. W razie sporu największe znaczenie mają dokumenty i sposób komunikacji z pracodawcą.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm.
2. Państwowa Inspekcja Pracy, Urlop wypoczynkowy i inne zwolnienia od pracy
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1980 r., I PRN 136/80; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1998 r., I PKN 99/98
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2006 r., I PK 128/06
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Izabela Nowacka-Marzeion
Magister prawa, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Doświadczenie zdobyła w ogólnopolskiej sieci kancelarii prawniczych, po czym podjęła samodzielną praktykę. Specjalizuje się w prawie cywilnym ,...
>> więcej informacji