Urlop rodzicielski a zmiana pracodawcy - ile urlopu i zasiłku?

Urlop rodzicielski po zmianie pracodawcy

Prawo do urlopu rodzicielskiego jest prawem pracownika będącego rodzicem dziecka, a nie uprawnieniem przypisanym wyłącznie do konkretnego pracodawcy. Jeżeli pracownik wykorzystał część urlopu u poprzedniego pracodawcy, a następnie podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, może złożyć wniosek o niewykorzystaną część urlopu u nowego pracodawcy.

Nowy pracodawca powinien jednak wiedzieć, ile urlopu zostało już wykorzystane. W praktyce znaczenie mają przede wszystkim świadectwo pracy od poprzedniego pracodawcy, ewentualne zaświadczenia, wcześniejsze wnioski urlopowe oraz informacje o wykorzystaniu urlopu przez drugiego rodzica. Jeżeli dokumenty są niepełne, warto je uzupełnić przed złożeniem wniosku, aby uniknąć sporu o wymiar pozostałego urlopu.

Zgodnie z aktualnym art. 182^1d Kodeksu pracy urlop rodzicielski jest udzielany na wniosek pracownika składany w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca jest obowiązany taki wniosek uwzględnić, jeżeli pracownik spełnia warunki ustawowe.

Ile wynosi urlop rodzicielski w 2026 roku?

Podstawowy wymiar urlopu rodzicielskiego po zmianach obowiązujących od 26 kwietnia 2023 r. wynosi:

• 41 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
• 43 tygodnie - w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Wyższy wymiar przysługuje rodzicom dziecka posiadającego zaświadczenie z ustawy "Za życiem": 65 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka albo 67 tygodni przy porodzie mnogim. Są to jednak sytuacje szczególne i wymagają odrębnej weryfikacji dokumentów.

Urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu pracownikom - rodzicom dziecka. Każdy z nich ma jednak wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu. Tej części nie można przenieść na drugiego rodzica. W praktyce oznacza to, że przy jednym dziecku jeden rodzic może wykorzystać co do zasady maksymalnie 32 tygodnie, a pozostałe 9 tygodni może wykorzystać wyłącznie drugi rodzic.

Jeżeli więc matka dziecka urodzonego przy jednym porodzie wykorzystała wcześniej 14 tygodni urlopu rodzicielskiego, to przy założeniu, że nie chodzi o dziecko objęte szczególnym wymiarem z ustawy "Za życiem", pozostaje jej zwykle 18 tygodni urlopu do wykorzystania: 32 tygodnie możliwe do wykorzystania przez jednego rodzica minus 14 tygodni już wykorzystane.

Osobne zasady praktyczne dotyczą sytuacji, gdy z urlopu chce skorzystać ojciec dziecka - szerzej omawia to artykuł: urlop rodzicielski dla ojca.

Do kiedy można wykorzystać urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski może być wykorzystany jednorazowo albo maksymalnie w 5 częściach. Trzeba go wykorzystać nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia.

To ograniczenie ma duże znaczenie przy starszych dzieciach. Jeżeli dziecko urodziło się w 2020 r., to co do zasady urlop rodzicielski trzeba wykorzystać najpóźniej do końca 2026 r. Konkretna ocena zależy jednak od daty urodzenia dziecka, dotychczas wykorzystanych części urlopu i sytuacji drugiego rodzica.

Przepisy przejściowe po zmianach z 2023 roku

Zmiany wprowadzone od 26 kwietnia 2023 r. wydłużyły podstawowy urlop rodzicielski z 32 do 41 tygodni przy jednym dziecku oraz z 34 do 43 tygodni przy porodzie mnogim. Przepisy przejściowe objęły także pracowników, którzy w okresie od 2 sierpnia 2022 r. do 26 kwietnia 2023 r. mieli prawo do urlopu rodzicielskiego albo jego części lub z takiego urlopu korzystali.

W opisanej sytuacji, w której pracownica urodziła dziecko w 2020 r. i wykorzystała 14 tygodni urlopu rodzicielskiego, kluczowe jest ustalenie, czy w okresie objętym przepisami przejściowymi nadal miała prawo do niewykorzystanej części urlopu. Jeżeli tak, może korzystać z wydłużonego wymiaru urlopu według aktualnych zasad, z uwzględnieniem nieprzenoszalnych 9 tygodni dla drugiego rodzica.

Nie oznacza to jednak, że matka zawsze może samodzielnie wykorzystać pełne 41 tygodni. Jeżeli drugi rodzic nie wykorzysta swojej 9-tygodniowej części, ta część co do zasady przepada i nie powiększa limitu urlopu możliwego do wykorzystania przez matkę.

Jak złożyć wniosek u nowego pracodawcy?

Wniosek o urlop rodzicielski powinien wskazywać okres, w którym pracownik chce korzystać z urlopu. Należy go złożyć co najmniej 21 dni przed planowanym początkiem urlopu. Wniosek może mieć postać papierową albo elektroniczną.

Przy zmianie pracodawcy warto dołączyć albo okazać dokumenty potwierdzające dotychczasowy sposób korzystania z urlopu. W praktyce będą to zwłaszcza informacje ze świadectwa pracy, a czasem także oświadczenie o części urlopu wykorzystanej przez drugiego rodzica. Zakres dokumentów zależy od konkretnego stanu faktycznego oraz od tego, czy urlop ma być wykorzystywany samodzielnie, jednocześnie przez oboje rodziców, czy w częściach.

Uzupełnieniem tego wątku jest omówienie: Sprzedaż części przedsiębiorstwa a prawa pracownika.

Jeżeli wniosek dotyczy samego urlopu rodzicielskiego i spełnia wymogi formalne, pracodawca nie może uznaniowo odmówić jego udzielenia. Inaczej wygląda sytuacja przy łączeniu urlopu rodzicielskiego z pracą u tego samego pracodawcy - wtedy pracodawca może odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.

Zasiłek za urlop rodzicielski po zmianie pracy

Za okres urlopu rodzicielskiego przysługuje zasiłek macierzyński. W aktualnym stanie prawnym zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego wynosi zasadniczo 70% podstawy wymiaru zasiłku.

Wariant 81,5% podstawy wymiaru dotyczy sytuacji, w której ubezpieczona złoży odpowiedni wniosek nie później niż 21 dni po porodzie albo po przyjęciu dziecka na wychowanie i obejmie nim zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Ten wariant nie obejmuje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi - za tę część zasiłek wynosi 70% podstawy wymiaru.

Jeżeli pracownik zmienił pracodawcę i korzysta z urlopu rodzicielskiego już w nowym zatrudnieniu, podstawę zasiłku ustala się z aktualnego tytułu ubezpieczenia. Co do zasady bierze się pod uwagę przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a jeżeli zatrudnienie trwa krócej - z pełnych miesięcy kalendarzowych tego ubezpieczenia. Dlatego wzrost wynagrodzenia po zmianie pracy może mieć znaczenie dla wysokości zasiłku.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony równolegle w kilku miejscach albo łączy urlop z pracą, rozliczenie zasiłku może wymagać dodatkowej analizy. Temat ten omawia szerzej artykuł: urlop rodzicielski przy pracy.

Łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą

Pracownik może łączyć urlop rodzicielski z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który udziela tego urlopu, w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy, a wymiar urlopu ulega proporcjonalnemu wydłużeniu.

Wniosek o łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą również składa się co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Pracodawca powinien go uwzględnić, chyba że nie pozwala na to organizacja pracy albo rodzaj pracy. O odmowie i jej przyczynie powinien poinformować pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej.

Ochrona pracownika korzystającego z urlopu rodzicielskiego

Złożenie wniosku o urlop rodzicielski i korzystanie z tego urlopu wiąże się z ochroną trwałości zatrudnienia. Ochrona nie działa jednak bez ograniczeń i nie oznacza całkowitej niemożności rozwiązania umowy w każdej sytuacji. Znaczenie mogą mieć m.in. upadłość albo likwidacja pracodawcy, przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika oraz szczególne przepisy dotyczące zwolnień.

Po zakończeniu urlopu pracownik powinien zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym lub innym odpowiadającym jego kwalifikacjom, z wynagrodzeniem nie niższym od tego, które przysługiwałoby, gdyby nie korzystał z urlopu.

FAQ

Czy zmiana pracodawcy powoduje utratę urlopu rodzicielskiego?

Nie. Sama zmiana pracodawcy nie powoduje utraty niewykorzystanej części urlopu rodzicielskiego. Trzeba jednak nadal mieścić się w ustawowym terminie oraz wykazać, ile urlopu zostało już wykorzystane.

Czy nowy pracodawca może odmówić urlopu rodzicielskiego?

Jeżeli pracownik składa prawidłowy wniosek o urlop rodzicielski i spełnia warunki ustawowe, pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek. Uznaniowa odmowa nie jest dopuszczalna.

Ile urlopu pozostaje po wykorzystaniu 14 tygodni przez matkę?

Przy jednym dziecku i zwykłym wymiarze urlopu matka może wykorzystać co do zasady maksymalnie 32 tygodnie, ponieważ 9 tygodni jest nieprzenoszalne dla drugiego rodzica. Jeżeli wykorzystała 14 tygodni, pozostaje jej zwykle 18 tygodni.

Czy matka może przejąć 9 tygodni niewykorzystanych przez ojca?

Nie. 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługuje wyłącznie każdemu z rodziców i nie może zostać przeniesione na drugiego rodzica. Jeżeli drugi rodzic nie skorzysta ze swojej części, nie powiększa to limitu urlopu dla pierwszego rodzica.

Do kiedy trzeba wykorzystać urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski trzeba wykorzystać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Można go wykorzystać jednorazowo albo maksymalnie w 5 częściach.

Czy zasiłek po zmianie pracy będzie liczony od nowego wynagrodzenia?

Co do zasady tak, ponieważ po zmianie pracodawcy podstawę zasiłku ustala się z aktualnego tytułu ubezpieczenia. Znaczenie ma przeciętne wynagrodzenie z okresu poprzedzającego miesiąc rozpoczęcia urlopu, a przy krótszym zatrudnieniu - z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia.

Czy za urlop rodzicielski przysługuje 70% czy 81,5% podstawy?

Standardowo zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70% podstawy wymiaru. Wariant 81,5% dotyczy szczególnej sytuacji, gdy odpowiedni wniosek zostanie złożony nie później niż 21 dni po porodzie i obejmuje zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Nie obejmuje on 9 tygodni zastrzeżonych dla drugiego rodzica.

Podsumowanie

Nowy pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu rodzicielskiego, jeżeli pracownik ma do niego prawo, zachował termin i złożył prawidłowy wniosek. Zmiana pracy nie przekreśla niewykorzystanej części urlopu, ale wymaga uporządkowania dokumentów potwierdzających wcześniejsze korzystanie z tego uprawnienia.

W typowej sytuacji po urodzeniu jednego dziecka matka może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, ponieważ 9 tygodni jest zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica. Jeżeli wykorzystała już 14 tygodni, pozostaje jej zwykle 18 tygodni. Za urlop rodzicielski przysługuje zasadniczo zasiłek w wysokości 70% podstawy wymiaru, ustalanej po zmianie pracodawcy z aktualnego zatrudnienia.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 182^1a-182^1f oraz przepisy o ochronie pracownika korzystającego z uprawnień rodzicielskich - ISAP.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - ISAP.
3. Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, w szczególności przepisy przejściowe dotyczące urlopu rodzicielskiego - ISAP.
4. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2025 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków - ISAP.
5. Informacje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące wysokości zasiłku macierzyńskiego - ZUS.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.