Urlop dla poratowania zdrowia przed emeryturą nauczycielską

Emerytura nauczycielska z art. 88a Karty Nauczyciela

Nowa emerytura nauczycielska z art. 88a Karty Nauczyciela nie jest klasyczną emeryturą powszechną, ale nadal jest uprawnieniem emerytalnym w rozumieniu przepisów o urlopie dla poratowania zdrowia. Dlatego przy planowaniu urlopu zdrowotnego trzeba brać pod uwagę nie tylko stan zdrowia i orzeczenie lekarskie, lecz także datę, od której nauczyciel może przejść na emeryturę.

Z art. 88a Karty Nauczyciela wynika, że z nowej emerytury nauczycielskiej mogą skorzystać nauczyciele, którzy spełniają łącznie warunki ustawowe, w szczególności rozpoczęli faktyczne wykonywanie pracy nauczycielskiej przed 1 stycznia 1999 r., mają odpowiedni okres składkowy oraz wymagany okres faktycznego wykonywania pracy nauczycielskiej, nie mają prawa do emerytury bez względu na wiek na podstawie art. 88 ust. 2a KN i rozwiązali stosunek pracy na swój wniosek.

Przepis przejściowy art. 93c KN wprowadza terminy, od których poszczególne roczniki mogą przechodzić na tę emeryturę. Nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1966 r. i przed 1 września 1969 r. mogą przechodzić na emeryturę od 1 września 2025 r. Oznacza to, że osoba urodzona w październiku 1968 r. mieści się w tej grupie rocznikowej.

Czy prawo do emerytury skraca urlop dla poratowania zdrowia?

Tak, jeżeli do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok. Zgodnie z art. 73 ust. 2 Karty Nauczyciela nauczycielowi, któremu do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, urlop dla poratowania zdrowia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 pkt 1 KN, nie może być udzielony na okres dłuższy niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne.

Przepis ten nie mówi o rozpoczęciu pobierania emerytury, lecz o nabyciu uprawnień emerytalnych. To ważna różnica. Jeżeli nauczyciel spełnia warunki ustawowe i może przejść na emeryturę od konkretnej daty, dyrektor powinien uwzględnić tę datę przy ustalaniu końca urlopu zdrowotnego.

W opisanej sytuacji, przy założeniu że nauczycielka spełnia warunki emerytury z art. 88a KN i warunki urlopu z art. 73 KN, urlop rozpoczęty w marcu 2025 r. nie powinien zostać udzielony na pełny rok. Powinien zakończyć się najpóźniej 31 sierpnia 2025 r., ponieważ wrzesień 2025 r. jest miesiącem nabycia uprawnień emerytalnych.

Warunki skorzystania z urlopu zdrowotnego przez nauczyciela

Urlop dla poratowania zdrowia nie przysługuje automatycznie każdemu nauczycielowi. Zasadniczo wymaga zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, przepracowania w szkole co najmniej 7 lat oraz istnienia podstawy zdrowotnej przewidzianej w art. 73 KN.

Po nowelizacjach przepisów szczególnie istotne jest poprawne liczenie siedmioletniego okresu pracy w szkole. Do tego okresu wlicza się m.in. okresy czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby oraz urlopu innego niż wypoczynkowy, ale przepisy przewidują szczególne zasady, gdy takie okresy przekraczają łącznie 6 miesięcy. W konkretnej sprawie trzeba więc sprawdzić przebieg zatrudnienia i nieobecności.

Urlop dla poratowania zdrowia może być udzielony jednorazowo najwyżej na rok, a łączny wymiar wszystkich takich urlopów w całym okresie zatrudnienia nauczyciela nie może przekroczyć 3 lat. Kolejny urlop można otrzymać nie wcześniej niż po upływie roku od zakończenia poprzedniego urlopu zdrowotnego.

Procedura: wniosek, badanie i orzeczenie lekarskie

W praktyce nauczyciel składa do dyrektora pisemny wniosek. Jeżeli spełnia formalne warunki, dyrektor kieruje go na badanie do lekarza uprawnionego do wykonywania badań profilaktycznych. O potrzebie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w celu leczenia choroby określonej w art. 73 KN orzeka lekarz medycyny pracy.

Od orzeczenia lekarskiego nauczycielowi i dyrektorowi przysługuje odwołanie. Co do zasady wnosi się je na piśmie, z uzasadnieniem, w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie. Orzeczenie wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne.

Jeżeli urlop ma być udzielony na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową, podstawą są odrębne dokumenty związane ze skierowaniem i potwierdzeniem leczenia. W każdej wersji trzeba jednak pamiętać, że planowana emerytura nauczycielska z art. 88 KN albo z art. 88a KN może wpływać na maksymalną datę końcową urlopu.

Jak ustalić koniec urlopu przed emeryturą?

Najprościej ustalić miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne, a następnie wskazać ostatni dzień miesiąca poprzedzającego. Jeżeli uprawnienie powstaje 1 września, urlop zdrowotny może trwać najdalej do 31 sierpnia. Jeżeli uprawnienie powstaje w październiku, końcową datą będzie 30 września.

Nie ma znaczenia, że lekarz medycyny pracy wskazałby w orzeczeniu dłuższy okres leczenia. Orzeczenie lekarskie potwierdza potrzebę urlopu i jego medyczny wymiar, ale dyrektor musi stosować ustawowe ograniczenie z art. 73 ust. 2 KN. Dlatego data rozpoczęcia urlopu dla poratowania zdrowia powinna być zaplanowana tak, aby nie kolidowała z terminem nabycia uprawnień emerytalnych.

W przypadku osoby urodzonej w październiku 1968 r., która spełnia pozostałe przesłanki z art. 88a KN, datą istotną będzie 1 września 2025 r. Urlop zdrowotny rozpoczęty w marcu 2025 r. może więc objąć tylko okres od wskazanej daty rozpoczęcia do 31 sierpnia 2025 r.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sprawie wniosek, że urlop dla poratowania zdrowia nie może trwać pełnego roku, jest co do zasady prawidłowy. Jeżeli nauczycielka urodzona w październiku 1968 r. spełnia wszystkie warunki nowej emerytury nauczycielskiej i nabywa uprawnienia 1 września 2025 r., urlop zdrowotny może zostać udzielony najdalej do 31 sierpnia 2025 r.

Ostateczna ocena wymaga jednak sprawdzenia dwóch grup warunków: po pierwsze, czy rzeczywiście powstaje prawo do emerytury z art. 88a KN od 1 września 2025 r.; po drugie, czy nauczyciel spełnia wszystkie przesłanki urlopu dla poratowania zdrowia. Dopiero połączenie tych informacji pozwala prawidłowo ustalić datę rozpoczęcia i końca urlopu.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 515, w szczególności art. 73, art. 88a i art. 93c - ELI/Dziennik Ustaw.
• Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2025 r. poz. 1160 - ELI/Dziennik Ustaw.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2005 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2003 r., I PK 72/03, oraz wyrok Sądu Najwyższego z 26 marca 2007 r., I PK 262/06 - dotyczące wpływu nabycia uprawnień emerytalnych na urlop dla poratowania zdrowia.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.