Urlop nauczyciela zerówki po przeniesieniu ze szkoły

Urlop nauczyciela w szkole feryjnej i w zerówce

Karta Nauczyciela rozróżnia dwie podstawowe sytuacje. Nauczyciel zatrudniony w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, korzysta z urlopu wypoczynkowego w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania. Dotyczy to typowo nauczyciela szkoły podstawowej uczącego klasy I-III. Dyrektor może zobowiązać takiego nauczyciela do określonych czynności w ferie, na przykład prac związanych z zakończeniem roku szkolnego i przygotowaniem nowego roku, ale łącznie nie mogą one zająć więcej niż 7 dni.

Inaczej wygląda sytuacja nauczyciela zatrudnionego w szkole lub placówce, w której nie przewidziano ferii szkolnych. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela przysługuje mu 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w czasie ustalonym w planie urlopów. Do tej grupy zalicza się nauczycieli przedszkoli oraz, w praktyce, nauczycieli oddziałów przedszkolnych, nawet jeśli oddział przedszkolny funkcjonuje przy szkole podstawowej.

Dlatego nauczyciel, który od 1 września nie uczy już w klasach I-III, lecz prowadzi zerówkę jako oddział przedszkolny, nie powinien być traktowany tak, jakby cały jego urlop na nowym stanowisku został automatycznie skonsumowany przez wcześniejsze wakacje szkolne. Trzeba ustalić, czy doszło do nowego stosunku pracy, zmiany warunków zatrudnienia, czy jednoczesnego wykonywania obowiązków w części feryjnej i nieferyjnej. Szerszy kontekst tej kwestii omawiamy także w artykule: Urlop bezpłatny nauczyciela.

Ile urlopu przysługuje od 1 września?

Jeżeli nauczyciel od 1 września rozpoczyna pracę w oddziale przedszkolnym, a zatrudnienie ma trwać co najmniej do końca roku kalendarzowego, urlop ustala się proporcjonalnie do okresu przepracowanego w tym roku w placówce nieferyjnej. Podstawą jest roczny wymiar 35 dni roboczych. Dla pełniejszego obrazu warto porównać także temat: Urlop pracownika medycznego.

Dla okresu od 1 września do 31 grudnia są to 4 miesiące pracy. Obliczenie wygląda następująco: 35 dni × 4/12 = 11,66 dnia. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia, dlatego przy pełnym etacie daje to 12 dni roboczych urlopu. Jeżeli nauczyciel wykorzystał po 1 września 1 dzień urlopu, powinno pozostać co do zasady 11 dni, o ile nie występują dodatkowe okoliczności wpływające na rozliczenie.

Nie jest prawidłowe przyjmowanie, że nauczyciel zerówki ma tylko 20 albo 26 dni urlopu na zasadach ogólnych z Kodeksu pracy. Nauczyciel zatrudniony na podstawie Karty Nauczyciela w placówce nieferyjnej korzysta ze szczególnego wymiaru 35 dni roboczych, a przepisy Kodeksu pracy stosuje się pomocniczo w zakresie nieuregulowanym w Karcie Nauczyciela.

Czy wakacje wykorzystane w szkole podstawowej kasują urlop w zerówce?

Sam fakt, że nauczyciel w poprzednim roku szkolnym korzystał z przerwy wakacyjnej jako nauczyciel szkoły feryjnej, nie oznacza automatycznie, że od 1 września nie ma żadnego urlopu w oddziale przedszkolnym. Urlop feryjny dotyczył okresu i rodzaju zatrudnienia w szkole, w której przewidziano ferie. Po przejściu do oddziału przedszkolnego trzeba ustalić urlop według zasad właściwych dla placówki nieferyjnej.

Jeżeli poprzednia umowa kończyła się 30 sierpnia, a nowa umowa rozpoczęła się 1 września, mamy do czynienia z rozliczeniem poprzedniego stosunku pracy i ustaleniem uprawnień urlopowych w nowym okresie zatrudnienia. Jeżeli natomiast była to tylko zmiana warunków w ramach tego samego stosunku pracy, potrzebna jest analiza dokumentów kadrowych: umowy, aneksu, arkusza organizacyjnego oraz faktycznego przydziału godzin.

W razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy nauczycielowi może przysługiwać ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, ale Karta Nauczyciela wprowadza własne limity: dla nauczycieli feryjnych zasadniczo nie więcej niż za 8 tygodni, a dla nauczycieli nieferyjnych nie więcej niż za 35 dni roboczych.

Gdy nauczyciel pracuje jednocześnie w części feryjnej i nieferyjnej

W praktyce zdarza się, że nauczyciel w ramach jednego stosunku pracy ma przydzielone godziny zarówno w szkole podstawowej, jak i w oddziale przedszkolnym. W takiej sytuacji trzeba zastosować art. 64 ust. 3a Karty Nauczyciela. Przepis ten wskazuje, że nauczycielowi przysługuje urlop określony dla tego typu szkoły lub placówki, w której realizuje większą liczbę godzin zajęć. Jeżeli liczba godzin jest równa, stosuje się zasady urlopu przewidziane dla szkoły feryjnej.

To oznacza, że nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że nauczyciel pracuje w tej samej szkole. Decydujące są konkretne obowiązki, przydział godzin i organizacja pracy. Jeżeli od 1 września wszystkie albo przeważające godziny dotyczą zerówki działającej jako jednostka nieferyjna, argument za urlopem 35-dniowym jest bardzo silny.

Czy dyrektor może nakazać urlop na Wigilię lub Sylwestra?

Aktualnie 24 grudnia, czyli Wigilia Bożego Narodzenia, jest ustawowo dniem wolnym od pracy. Co do zasady nie powinno się więc potrącać za ten dzień urlopu wypoczynkowego nauczyciela. Inaczej jest z 31 grudnia: Sylwester nie jest ustawowo dniem wolnym od pracy, chyba że w danym roku przypada w dzień wolny wynikający z rozkładu czasu pracy albo z odrębnej organizacji pracy u pracodawcy.

W placówce nieferyjnej urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Nie oznacza to jednak dowolności dyrektora. Pracodawca nie powinien po prostu nakazać pracownikowi wypisania wniosku urlopowego, zwłaszcza z dnia na dzień, jeżeli termin nie wynika z planu urlopów ani z prawidłowo uzgodnionej organizacji pracy.

Jeszcze bardziej jednoznaczna jest sprawa urlopu bezpłatnego. Zgodnie z art. 174 § 1 Kodeksu pracy urlopu bezpłatnego udziela się na pisemny wniosek pracownika. Pracodawca nie może zmusić pracownika do złożenia takiego wniosku ani traktować zamknięcia placówki jako podstawy do jednostronnego wysłania pracownika na bezpłatne wolne.

Co powinna zrobić nauczycielka w opisanej sytuacji?

W opisanym stanie faktycznym kluczowe jest sprawdzenie dokumentów zatrudnienia. Jeżeli poprzednia umowa faktycznie zakończyła się 30 sierpnia, a od 1 września zawarto nową umowę na pracę w zerówce, należy przyjąć, że od 1 września powstało prawo do urlopu proporcjonalnego za okres od września do grudnia. Przy pełnym etacie będzie to zwykle 12 dni roboczych, pomniejszone o urlop już wykorzystany po 1 września.

Warto złożyć do dyrektora krótki pisemny wniosek o wskazanie podstawy prawnej rozliczenia urlopu oraz o przedstawienie salda urlopu po 1 września. W piśmie można powołać się na art. 64 ust. 3 i 5a Karty Nauczyciela, a jeżeli nauczyciel realizuje także godziny w części feryjnej, również na art. 64 ust. 3a. W przypadku urlopu bezpłatnego należy wyraźnie wskazać, że nauczyciel nie składa wniosku o taki urlop, jeżeli nie chce z niego korzystać.

FAQ

Czy nauczyciel zerówki ma 20 albo 26 dni urlopu?

Nie, jeżeli jest nauczycielem zatrudnionym na podstawie Karty Nauczyciela w placówce nieferyjnej. Wtedy podstawowy wymiar urlopu wynosi 35 dni roboczych. Wymiar 20 albo 26 dni dotyczy zasad ogólnych z Kodeksu pracy i nie jest właściwy dla nauczyciela objętego tym szczególnym przepisem.

Czy nauczyciel po przejściu do zerówki od 1 września dostaje cały urlop 35 dni?

Nie za ten rok kalendarzowy. Jeżeli praca w placówce nieferyjnej zaczyna się 1 września, urlop ustala się proporcjonalnie do okresu pracy od września do grudnia. Przy pełnym etacie będzie to zwykle 12 dni roboczych.

Czy wakacje w szkole podstawowej oznaczają wykorzystanie urlopu za zerówkę?

Nie automatycznie. Wakacje szkolne były urlopem wynikającym z pracy w szkole feryjnej. Po przejściu do oddziału przedszkolnego trzeba ustalić urlop według zasad właściwych dla placówki nieferyjnej albo według reguł dla pracy mieszanej, jeżeli nauczyciel ma godziny w obu częściach.

Czy dyrektor może sam ustalić termin urlopu nauczyciela zerówki?

Dyrektor ustala plan urlopów, ale powinien brać pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnej pracy placówki. Nie powinien pozornie wymuszać wniosku urlopowego ani zmuszać nauczyciela do wpisania urlopu tylko dlatego, że placówka została zamknięta.

Czy 24 grudnia trzeba brać urlop?

Nie co do zasady, ponieważ od 2025 r. 24 grudnia, czyli Wigilia Bożego Narodzenia, jest ustawowo dniem wolnym od pracy. Jeżeli w danej placówce pojawia się inne rozliczenie, należy sprawdzić podstawę prawną i organizację czasu pracy.

Czy dyrektor może wysłać nauczyciela na urlop bezpłatny?

Nie. Urlop bezpłatny jest udzielany na pisemny wniosek pracownika. Pracodawca nie może jednostronnie skierować pracownika na urlop bezpłatny ani wymagać podpisania takiego wniosku pod presją.

Podsumowanie

Nauczyciel przeniesiony z klas I-III do zerówki nie traci automatycznie prawa do urlopu tylko dlatego, że w wakacje korzystał z urlopu feryjnego. Jeżeli od 1 września pracuje w oddziale przedszkolnym jako jednostce nieferyjnej, jego urlop powinien być liczony z puli 35 dni roboczych, proporcjonalnie do okresu pracy w danym roku kalendarzowym. Przy pełnym etacie od września do grudnia daje to zwykle 12 dni roboczych.

Dyrektor może organizować pracę placówki i ustalać plan urlopów, ale nie powinien wymuszać wniosku o urlop wypoczynkowy ani tym bardziej o urlop bezpłatny. W razie sporu najlepszym pierwszym krokiem jest pisemne żądanie przedstawienia salda urlopu i podstawy prawnej przyjętego rozliczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 515 - ELI/Dziennik Ustaw
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 277 - ELI/Dziennik Ustaw
3. Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 296 - ELI/Dziennik Ustaw
4. Orzeczenie Sądu Rejonowego we Wrocławiu z 9 września 2013 r., sygn. akt X P 625/12
5. Wyrok Sądu Rejonowego w Ostrołęce z 27 lutego 2014 r., sygn. akt IV P-upr 454/13