Przeniesienie nauczyciela a odprawa po likwidacji oddziału

Na czym polega przeniesienie nauczyciela mianowanego?

Zgodnie z art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może zostać przeniesiony na własną prośbę albo z urzędu, za jego zgodą, na inne stanowisko w tej samej lub innej szkole, w tej samej lub innej miejscowości. Może to być stanowisko takie samo albo inne, o ile nauczyciel ma kwalifikacje wymagane do jego zajmowania.

Najważniejszy skutek prawny jest taki, że przeniesienie nie powoduje rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy. Nauczyciel pozostaje zatrudniony na podstawie mianowania, a zmienia się stanowisko, miejsce wykonywania pracy albo zakres obowiązków. Dlatego przeniesienie do świetlicy w tej samej szkole nie jest tym samym, co zwolnienie z pracy.

Jeżeli nauczyciel wyraził zgodę na przeniesienie, dyrektor może wykazywać, że zapewnił dalsze zatrudnienie mimo likwidacji dotychczasowego oddziału. W takiej sytuacji trudno mówić o utracie pracy z przyczyn organizacyjnych, która uzasadniałaby wypłatę odprawy.

Co wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego?

W wyroku z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. I PK 195/06, Sąd Najwyższy podkreślił, że zamiar zmiany miejsca pracy przez nauczyciela mianowanego nie realizuje się przez zawarcie nowej umowy o pracę, lecz przez przeniesienie na podstawie Karty Nauczyciela. Po przeniesieniu stosunek pracy na nowym stanowisku jest kontynuacją poprzedniego stosunku pracy z mianowania.

W tym samym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał również, że przeniesienie nauczyciela mianowanego na inne stanowisko może wpływać na określenie wymiaru czasu pracy według art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela. Ma to znaczenie praktyczne, gdy nauczyciel przechodzi np. z oddziału przedszkolnego do świetlicy, biblioteki albo na inne stanowisko z odmiennym pensum.

Kiedy nauczyciel mianowany ma prawo do 6-miesięcznej odprawy?

W przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania podstawowe znaczenie ma art. 20 Karty Nauczyciela. Jeżeli z powodu całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych nie ma możliwości dalszego zatrudniania nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, może dojść do rozwiązania stosunku pracy albo do przeniesienia w stan nieczynny, jeżeli nauczyciel złoży odpowiedni wniosek i spełnione są ustawowe warunki.

6-miesięczna odprawa dotyczy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn organizacyjnych określonych w Karcie Nauczyciela. Warunkiem jest więc faktyczne ustanie zatrudnienia z przyczyn niedotyczących nauczyciela. Nie wystarczy sama likwidacja oddziału, jeżeli dyrektor skutecznie zapewnił dalszą pracę na innym stanowisku, a nauczyciel to przeniesienie przyjął.

Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników przewiduje odprawy m.in. przy zwolnieniach grupowych i indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracownika. Wynika to z art. 8 oraz art. 10 tej ustawy. W sprawach nauczycieli trzeba jednak zawsze najpierw ocenić przepisy szczególne Karty Nauczyciela.

Czy można było zamiast przeniesienia przejść na urlop dla poratowania zdrowia?

Urlop dla poratowania zdrowia nie jest narzędziem służącym do zachowania prawa do odprawy. Jest to uprawnienie zdrowotne, które przysługuje po spełnieniu warunków przewidzianych w Karcie Nauczyciela, w szczególności dotyczących zatrudnienia, stażu pracy i potrzeby leczenia potwierdzonej właściwym orzeczeniem lekarskim.

Jeżeli nauczyciel spełnia warunki, może wystąpić o urlop dla poratowania zdrowia. Dyrektor kieruje nauczyciela na badanie, a rozstrzygające znaczenie ma orzeczenie uprawnionego lekarza. Sam zamiar likwidacji oddziału nie oznacza automatycznie, że urlop musi zostać udzielony przed dokonaniem zmian organizacyjnych.

Trzeba też odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli przed przeniesieniem dyrektor nie miał dla nauczyciela dalszej pracy i rozwiązał stosunek pracy z przyczyn organizacyjnych, mogło powstać prawo do odprawy. Jeżeli natomiast nauczyciel przyjął przeniesienie, zatrudnienie trwa nadal, więc nie powstaje zdarzenie, z którym Karta Nauczyciela łączy odprawę.

Czy po podpisaniu przeniesienia i urlopie zdrowotnym odprawa nadal się należy?

Co do zasady nie. Po podpisaniu zgody na przeniesienie na inne stanowisko stosunek pracy jest kontynuowany. Jeżeli następnie nauczyciel skorzysta z urlopu dla poratowania zdrowia, to po jego zakończeniu wraca do trwającego stosunku pracy, a nie do sytuacji, w której automatycznie rozwiązuje się zatrudnienie z powodu wcześniejszej likwidacji oddziału.

Odprawa mogłaby pojawić się dopiero wtedy, gdy po powrocie z urlopu powstaną nowe albo nadal istniejące przyczyny organizacyjne i dyrektor rozwiąże stosunek pracy w trybie przewidzianym w Karcie Nauczyciela. Nie wynika ona jednak z samego faktu, że poprzednio nauczyciel pracował w zamkniętym oddziale.

Przyjęcie przeniesienia ma więc bardzo istotne skutki. W praktyce oznacza zgodę na dalsze zatrudnienie w innej formule. Jeżeli nauczyciel chciałby kwestionować skuteczność tej zgody, musi wykazać konkretne okoliczności, np. wadę oświadczenia woli, sprzeczność z przepisami albo brak realnego stanowiska pracy.

Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem zgody na przeniesienie?

Przed wyrażeniem zgody na przeniesienie warto ustalić, jakie dokładnie stanowisko ma objąć nauczyciel, jaki będzie wymiar pensum, czy posiada wymagane kwalifikacje i czy zmiana ma charakter trwały. Istotne jest także, czy dyrektor proponuje przeniesienie na podstawie art. 18 Karty Nauczyciela, czy podejmuje czynności z art. 20 tej ustawy w związku ze zmianami organizacyjnymi.

Jeżeli nauczyciel nie zgadza się na proponowaną zmianę, nie oznacza to automatycznie utraty każdego roszczenia. Skutek zależy od tego, czy propozycja dalszego zatrudnienia była realna, zgodna z kwalifikacjami i możliwa do przyjęcia w danych okolicznościach. W spornych sprawach kluczowe znaczenie mają dokumenty i terminy, a nie tylko ustne informacje przekazane przez dyrektora.

FAQ

Czy przeniesienie z oddziału zerowego do świetlicy oznacza zwolnienie?

Nie. Przeniesienie na podstawie art. 18 Karty Nauczyciela oznacza kontynuację zatrudnienia. Zmienia się stanowisko lub zakres pracy, ale stosunek pracy nie zostaje rozwiązany.

Czy po przeniesieniu można dostać 6-miesięczną odprawę?

Zasadniczo nie, ponieważ odprawa jest związana z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych. Jeżeli nauczyciel przyjął przeniesienie i nadal pracuje w szkole, nie dochodzi do zdarzenia uzasadniającego wypłatę odprawy.

Czy urlop dla poratowania zdrowia chroni przed zmianami organizacyjnymi?

Urlop dla poratowania zdrowia nie jest gwarancją zachowania stanowiska ani sposobem na automatyczne uzyskanie odprawy. Może zostać udzielony po spełnieniu warunków ustawowych, ale skutki zmian organizacyjnych trzeba oceniać odrębnie.

Czy można cofnąć zgodę na przeniesienie?

Nie zawsze. Zgoda na przeniesienie jest oświadczeniem woli i jej skutki zależą od okoliczności sprawy. Cofnięcie albo zakwestionowanie zgody może być możliwe tylko w szczególnych sytuacjach, np. gdy doszło do błędu, presji lub naruszenia przepisów.

Co zrobić przed podpisaniem dokumentów od dyrektora?

Warto poprosić o pisemne wskazanie podstawy prawnej, stanowiska, wymiaru zajęć i daty przeniesienia. Przed podpisaniem zgody dobrze jest porównać skutki przeniesienia ze skutkami rozwiązania stosunku pracy albo przeniesienia w stan nieczynny.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma podpisanie przeniesienia na inne stanowisko w tej samej szkole. Skoro nauczyciel mianowany wyraził zgodę na przeniesienie na podstawie art. 18 Karty Nauczyciela, jego stosunek pracy trwa nadal. W konsekwencji nie powstaje prawo do 6-miesięcznej odprawy tylko dlatego, że wcześniejszy oddział został zlikwidowany.

Urlop dla poratowania zdrowia nie zmienia tej oceny. Jeżeli zostanie udzielony po przeniesieniu, nauczyciel korzysta z niego jako osoba nadal zatrudniona. Odprawa może przysługiwać dopiero wtedy, gdy dojdzie do rozwiązania stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych na zasadach przewidzianych w Karcie Nauczyciela.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników - Dz.U. 2003 nr 90 poz. 844
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I PK 195/06, OSNP 2008/5-6, poz. 62

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.