W tej kategorii omawiamy prawo do urlopu, jego wymiar, planowanie i udzielanie, urlop proporcjonalny, zaległy oraz ekwiwalent za niewykorzystany wypoczynek. Porady pokazują także, co zrobić w razie odmowy urlopu lub sporu o sposób jego rozliczenia.
Jeżeli chcesz ustalić swoje uprawnienia w konkretnej sytuacji, możesz skorzystać z odpłatnej porady prawnej online. Prawnik przeanalizuje przebieg zatrudnienia i pomoże przygotować wniosek, wezwanie lub inne potrzebne pismo.
Pracodawca powinien udzielić zaległego urlopu najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Stałe odkładanie urlopu z powodu "gorącego okresu" w firmie może naruszać przepisy Kodeksu pracy. W artykule wyjaśniamy, jak bezpiecznie dochodzić udzielenia zaległego...
Nie ma bezwzględnego obowiązku wykorzystania 10 dni roboczych urlopu jednym ciągiem. Art. 162 Kodeksu pracy przewiduje, że przy podziale urlopu jedna część wypoczynku powinna trwać co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje jednak, że podział...
Rodzic dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności może skorzystać nie tylko ze zwykłego urlopu wychowawczego, ale także z dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, najpóźniej do ukończenia przez dziecko 18 lat. Wyjaśniamy, kiedy taki urlop przysługuje, ile...
Od 27 stycznia 2026 r. termin wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wynika wprost z art. 171 § 4 i 5 Kodeksu pracy. Co do zasady pracodawca wypłaca ekwiwalent w terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym zgodnie z art. 85 k.p. Jeżeli ten termin przypada przed dniem...
Jeżeli umowa na czas określony miałaby skończyć się po upływie 3. miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu. Po porodzie zatrudnienie może się zakończyć, ale pracownica zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego z ZUS za okres odpowiadający...
Urlop wychowawczy sam w sobie jest urlopem niepłatnym. Pracownik może jednak, po spełnieniu dodatkowych warunków, otrzymać zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Od 2026 r. przy ustalaniu wymaganych co najmniej 6...
Jeżeli pracodawca wyznaczył dzień wolny za święto przypadające w sobotę, z tego dnia korzystają pracownicy, dla których obniżony wymiar czasu pracy rzeczywiście ma znaczenie w danym okresie rozliczeniowym. Pracownik przebywający w tym dniu na urlopie macierzyńskim co do zasady nie...
Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może zamiast korzystać z tego urlopu złożyć wniosek o pracę w obniżonym wymiarze, np. na 3/4 etatu. Pracodawca co do zasady musi uwzględnić prawidłowy wniosek, jeżeli wymiar nie zostaje obniżony poniżej połowy pełnego etatu. ...
W nieformalnym związku rodzic może skorzystać ze zwolnienia na opiekę nad dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy, jeżeli jest pracownikiem i faktycznie wychowuje dziecko w wieku do 14 lat. Ślub rodziców nie ma tu znaczenia. W artykule wyjaśniamy, kiedy limit 2 dni albo 16 godzin...
Samo zapisanie dziecka do przedszkola nie oznacza automatycznie obowiązku powrotu z urlopu wychowawczego. Decydujące jest to, czy rodzic nadal sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, czy trwale z niej zrezygnował. Wyjaśniamy także, jak po reformie stażu pracy z 2026 r. ustala...
Po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim lub wychowawczym pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a gdy nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym i na warunkach nie mniej korzystnych niż te, które obowiązywałyby bez urlopu. ...
Jeżeli złożyłaś wniosek o urlop wychowawczy, a przed jego rozpoczęciem dowiedziałaś się, że jesteś w ciąży, możesz cofnąć ten wniosek najpóźniej 7 dni przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu. Oświadczenie składa się pracodawcy w postaci papierowej albo...
Przy pracy po 12 godzin urlopu nie rozlicza się według samej liczby kalendarzowych dni nieobecności, lecz w godzinach. Jeżeli w dniu urlopu pracownik miał zaplanowaną 12-godzinną zmianę, z puli urlopowej odejmuje się 12 godzin, mimo że kodeksowo jeden dzień urlopu odpowiada 8...
Sobota i niedziela nie wliczają się do urlopu wypoczynkowego, jeżeli zgodnie z grafikiem są dla pracownika dniami wolnymi od pracy. Urlopu udziela się tylko na dni pracy pracownika i rozlicza go w godzinach. Inaczej będzie wtedy, gdy weekend jest normalnym dniem pracy z grafiku,...
Rodzic korzystający z urlopu wychowawczego może zgłosić dziecko do swojego ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli sam podlega ubezpieczeniu z tego tytułu, a dziecko nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. Zgłoszenia dokonuje się zasadniczo przez płatnika składek, najczęściej...
Zaległy urlop może spełnić warunek 14 kolejnych dni kalendarzowych, jeżeli pracownik faktycznie korzysta w tym czasie z urlopu wypoczynkowego. Przepisy o świadczeniu urlopowym nie wymagają, aby ten 14-dniowy wypoczynek pochodził wyłącznie z urlopu bieżącego. Trzeba jednak...
Choroba dziecka w czasie urlopu wypoczynkowego nie przerywa urlopu automatycznie. Inaczej jest przy chorobie samego pracownika - wtedy niewykorzystaną część urlopu pracodawca musi udzielić w późniejszym terminie. Jeżeli pracownik podczas urlopu otrzyma e-ZLA z powodu...
Jeżeli pracownik wykorzystał więcej urlopu, niż wynika z jego aktualnego wymiaru, skutki zależą od przyczyny: zmiany pracodawcy w trakcie roku, błędu kadrowego albo wcześniejszego uzgodnienia urlopu udzielonego z góry. Co do zasady pracodawca nie powinien samowolnie...
Pracownik zatrudniony na 1/4 etatu ma prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu ustala się proporcjonalnie do etatu, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. W artykule wyjaśniamy, ile urlopu przysługuje przy 1/4 etatu, jak liczyć pierwszy...
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługuje pracownikowi wtedy, gdy z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy nie może już wykorzystać urlopu w naturze. Nie ma znaczenia, czy umowę zakończono za porozumieniem stron, za wypowiedzeniem, z upływem czasu czy w innym...
Osoba zatrudniona do prac interwencyjnych jest pracownikiem, dlatego przysługuje jej urlop wypoczynkowy na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Sam fakt skierowania z urzędu pracy nie obniża wymiaru urlopu. W 2026 r. przy ustalaniu 10-letniego stażu trzeba uwzględnić także nowe...
Podpisanie dokumentu przez pracownika, który przebywa na urlopie wypoczynkowym, nie jest automatycznie nieważne. Kluczowe jest to, czy ta osoba miała umocowanie do działania za pracodawcę i czy dokument został podpisany w wymaganej formie. W artykule wyjaśniamy, kiedy podpis...
Choroba dziecka w trakcie urlopu wypoczynkowego nie przerywa urlopu automatycznie. Przepisy Kodeksu pracy przewidują obowiązkowe udzielenie niewykorzystanej części urlopu w późniejszym terminie przede wszystkim wtedy, gdy zachoruje sam pracownik albo wystąpią inne ustawowo wskazane...
Ukończenie szkoły policealnej daje 6 lat stażu urlopowego, niezależnie od tego, czy nauka trwała 2 lata, 2,5 roku czy krócej. Tego okresu nie sumuje się jednak z liceum ani z inną ukończoną szkołą. Do progu 10 lat uprawniającego do 26 dni urlopu brakuje więc 4 lat okresów...
Jeżeli umowa o pracę kończy się już po porodzie, pracownica nie traci prawa do zasiłku macierzyńskiego. Po ustaniu zatrudnienia jego wypłatę co do zasady przejmuje ZUS, a pracodawca rozlicza należności ze stosunku pracy, w tym ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. ...
Przy pracy na pół etatu urlop wypoczynkowy liczy się proporcjonalnie do wymiaru etatu, ale udziela się go w godzinach zgodnie z rozkładem pracy. Dlatego osoba pracująca po 4 godziny dziennie może faktycznie mieć więcej dni nieobecności niż wynikałoby z kodeksowego wymiaru 10 albo...
Tak. Okres kształcenia w szkole doktorskiej albo odbywania dawnych studiów doktoranckich może zwiększyć staż urlopowy, jeżeli są spełnione warunki przepisów szczególnych, przede wszystkim dotyczące uzyskania stopnia doktora. Zaliczeniu podlega odpowiedni okres, nie dłuższy niż 4...
26 dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi, którego staż urlopowy wynosi co najmniej 10 lat. Do tego stażu wlicza się nie tylko okresy zatrudnienia, lecz także ukończoną szkołę oraz - po zmianach obowiązujących w 2026 r. - niektóre udokumentowane okresy pracy poza...
Pracodawca nie może co do zasady wysłać pracownika na urlop wypoczynkowy tylko dlatego, że w firmie wystąpił przestój, brak zamówień albo nie ma dla niego pracy. Jeżeli pracownik jest gotów do pracy, a przeszkoda leży po stronie pracodawcy, należy rozliczać wynagrodzenie za czas...
Pracownik zatrudniony na pół etatu ma urlop proporcjonalny do wymiaru etatu: przy podstawowym wymiarze 20 dni jest to 10 dni, czyli 80 godzin, a przy 26 dniach - 13 dni, czyli 104 godziny. Urlopu udziela się tylko w dniach pracy wynikających z grafiku i rozlicza w godzinach...
Nauczyciel zatrudniony w placówce nieferyjnej ma co do zasady 35 dni roboczych urlopu rocznie, a przy niepełnym etacie wymiar ten ustala się proporcjonalnie i zaokrągla w górę do pełnego dnia. W praktyce urlop trzeba następnie przeliczyć na godziny i udzielać go zgodnie z...
Zapytaj prawnika
.jpg)
