Błędnie wpisane 26 dni urlopu w umowie o pracę

Wymiar urlopu wypoczynkowego według Kodeksu pracy

Podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego wynika z art. 154 Kodeksu pracy. Pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy przysługuje:

• 20 dni urlopu - jeżeli jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
• 26 dni urlopu - jeżeli jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Nie chodzi wyłącznie o staż u obecnego pracodawcy. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, bez względu na przerwy między nimi i sposób rozwiązania poprzednich umów. Wynika to z art. 154¹ § 1 Kodeksu pracy.

W przypadku zatrudnienia na część etatu urlop ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Dlatego pracownik zatrudniony na pół etatu i mający prawo do 26 dni urlopu nie korzysta z 26 pełnych dni roboczych w takim samym wymiarze jak pracownik pełnoetatowy - jego pula urlopowa jest odpowiednio przeliczana.

W praktyce najczęstszy spór dotyczy tego, czy pracownik osiągnął już 10-letni staż urlopowy. Warto sprawdzić świadectwa pracy, dyplomy ukończenia szkoły oraz dokumenty potwierdzające poprzednie zatrudnienie. Pomocny może być także artykuł wyjaśniający, od kiedy należy mi się 26 dni urlopu.

Co wlicza się do stażu urlopowego?

Do stażu urlopowego wlicza się przede wszystkim okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, czyli m.in. umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania albo spółdzielczej umowy o pracę. Pracownik powinien udokumentować te okresy, najczęściej świadectwami pracy.

Do stażu urlopowego dolicza się także okresy ukończonej nauki, ale w granicach wskazanych w art. 155 Kodeksu pracy. Przykładowo ukończenie szkoły wyższej daje 8 lat do stażu urlopowego. Okresów nauki nie sumuje się ze sobą - przyjmuje się okres najkorzystniejszy dla pracownika. Jeżeli pracownik jednocześnie pracował i uczył się, do stażu wlicza się albo okres zatrudnienia, albo okres nauki, zależnie od tego, co jest dla niego korzystniejsze.

Nie każde wykonywanie pracy zarobkowej zwiększa staż urlopowy. Zwykła umowa-zlecenie, umowa o dzieło albo działalność gospodarcza co do zasady nie są zatrudnieniem pracowniczym i nie zwiększają stażu urlopowego na podstawie art. 154¹ Kodeksu pracy. Inaczej może być tylko wtedy, gdy szczególny przepis nakazuje zaliczenie danego okresu albo gdy w rzeczywistości umowa cywilnoprawna spełniała cechy stosunku pracy i zostanie to skutecznie ustalone.

Czy korzystniejszy zapis w umowie może dawać więcej urlopu?

Przepisy Kodeksu pracy określają minimalne standardy ochrony pracownika. Zgodnie z art. 18 Kodeksu pracy postanowienia umowy mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne, a zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy. Nie działa to jednak w drugą stronę: pracodawca może przyznać pracownikowi warunki korzystniejsze niż ustawowe, w tym dodatkowe dni urlopu wypoczynkowego.

Dlatego zapis o 26 dniach urlopu u pracownika, który według ustawowego stażu miałby tylko 20 dni, trzeba oceniać ostrożnie. Jeżeli strony rzeczywiście uzgodniły korzystniejsze uprawnienie, taki zapis może być dla pracownika podstawą do żądania dłuższego urlopu. Jeżeli jednak z dokumentów i okoliczności wynika, że była to wyłącznie oczywista omyłka przy przepisywaniu informacji kadrowej, pracodawca może dążyć do jej sprostowania.

Znaczenie ma także to, gdzie znalazła się informacja o urlopie. Umowa o pracę musi określać strony, rodzaj umowy, datę zawarcia oraz warunki pracy i płacy, natomiast szczegółowa informacja o przysługującym urlopie może być przekazana pracownikowi w informacji o warunkach zatrudnienia. Jeżeli liczba dni urlopu została wpisana wprost do umowy jako element uzgodniony przez strony, argument pracownika jest silniejszy niż wtedy, gdy był to tylko błędny załącznik informacyjny powielający ustawowe zasady.

Błędny wymiar urlopu a aneks do umowy

Jeżeli pracodawca twierdzi, że wpisanie 26 dni urlopu było błędem, powinien wyjaśnić, na czym błąd polega, z jakich dokumentów wynika prawidłowy staż urlopowy i dlaczego nie uważa zapisu za korzystniejsze postanowienie umowne. Najbezpieczniejszą drogą jest pisemne uporządkowanie dokumentów: aneks, porozumienie zmieniające albo korekta informacji o warunkach zatrudnienia - zależnie od tego, gdzie znajduje się sporny zapis.

Pracownik nie ma obowiązku podpisywać aneksu, z którym się nie zgadza. Trzeba jednak pamiętać, że odmowa podpisania aneksu nie zawsze kończy sprawę. Jeżeli pracodawca uważa, że chodzi o zmianę warunków umowy, może próbować zastosować wypowiedzenie zmieniające. W takim przypadku pracownik może przyjąć nowe warunki, odmówić ich przyjęcia albo - jeżeli uważa działanie pracodawcy za nieuzasadnione lub wadliwe - dochodzić swoich praw przed sądem pracy.

Jeżeli natomiast błędna liczba dni urlopu była tylko informacją o uprawnieniu wynikającym z ustawy, a nie samodzielnym postanowieniem umownym, pracodawca może aktualizować informację o warunkach zatrudnienia bez tworzenia dodatkowego prawa do 26 dni urlopu. Każdorazowo trzeba więc ustalić, czy dokument zawierał oświadczenie woli przyznające dodatkowy urlop, czy jedynie nieprawidłową informację kadrową.

Czy można żądać 6 dodatkowych dni za poprzedni rok?

Jeżeli zapis o 26 dniach urlopu okaże się wiążącym, korzystniejszym postanowieniem umowy, pracownik może domagać się rozliczenia urlopu zgodnie z tym zapisem. Dotyczy to także urlopu zaległego, o ile roszczenie nie jest przedawnione. Zasadą jest, że urlop niewykorzystany w danym roku powinien być udzielony najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego, a roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

Jeżeli natomiast 26 dni było wyłącznie omyłką, a pracownik nie osiągnął 10-letniego stażu urlopowego i nie było skutecznego przyznania dodatkowych dni, samo powołanie się na błąd w dokumencie może nie wystarczyć do uzyskania 6 dodatkowych dni za poprzedni rok. Wtedy pracodawca będzie bronił stanowiska, że prawidłowy wymiar wynosił 20 dni.

Praktycznie warto zacząć od pisemnego wniosku do pracodawcy o wskazanie podstawy wyliczenia urlopu i o rozliczenie brakujących dni. Taki wniosek porządkuje spór i ułatwia późniejszą ocenę, czy sprawa dotyczy zwykłego błędu kadrowego, czy naruszenia wiążącego postanowienia umowy.

Czy pracodawca może grozić zwolnieniem?

Pracownik ma prawo pytać o podstawę obliczenia urlopu i powoływać się na treść podpisanej umowy. Samo zgłoszenie wątpliwości albo żądanie wyjaśnień nie powinno być traktowane jako naruszenie obowiązków pracowniczych.

Nie oznacza to jednak, że każda sytuacja jest wolna od ryzyka. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę albo złożyć wypowiedzenie zmieniające tylko z zachowaniem wymogów prawa. Przy umowie na czas nieokreślony przyczyna wypowiedzenia powinna być konkretna i rzeczywista, a pracownik może odwołać się do sądu pracy. Jeżeli rzeczywistym powodem działań pracodawcy byłoby wyłącznie to, że pracownik dochodzi swoich uprawnień urlopowych, taka sytuacja może wymagać reakcji prawnej.

W sporach urlopowych warto zachować korespondencję z kadrami, kopię umowy, informację o warunkach zatrudnienia, świadectwa pracy i dokumenty potwierdzające wykształcenie. Przy równoległym zatrudnieniu trzeba dodatkowo ustalić, jak urlop liczy każdy pracodawca, ponieważ zatrudnienie u dwóch pracodawców może rodzić odrębne rozliczenia urlopowe.

FAQ

Czy wpisane w umowie 26 dni urlopu zawsze oznacza prawo do 26 dni?

Nie zawsze. Jeżeli był to świadomie przyznany, korzystniejszy warunek zatrudnienia, może wiązać pracodawcę. Jeżeli jednak była to oczywista omyłka albo błędna informacja o ustawowym uprawnieniu, sprawa wymaga korekty i oceny dokumentów.

Czy Kodeks pracy jest ważniejszy od umowy?

Kodeks pracy wyznacza minimum ochrony pracownika. Umowa nie może dawać mniej niż przepisy, ale może dawać więcej. Dlatego wyższy urlop w umowie nie jest z góry nieważny tylko dlatego, że przekracza ustawowe 20 dni.

Czy muszę podpisać aneks zmniejszający urlop z 26 do 20 dni?

Nie musisz podpisywać aneksu, jeżeli się z nim nie zgadzasz. Odmowa może jednak spowodować dalsze działania pracodawcy, np. próbę wypowiedzenia zmieniającego, jeżeli pracodawca uzna, że trzeba formalnie zmienić warunki umowy.

Czy umowa-zlecenie wlicza się do stażu urlopowego?

Co do zasady nie. Do stażu urlopowego wlicza się okresy zatrudnienia pracowniczego oraz określone okresy ukończonej nauki. Umowa-zlecenie może mieć znaczenie wyjątkowo, np. gdy w rzeczywistości wykonywano pracę jak w stosunku pracy i zostanie to ustalone.

Czy można odzyskać 6 dni urlopu za poprzedni rok?

Tak, jeżeli pracownik wykaże, że miał prawo do 26 dni urlopu, a pracodawca bezpodstawnie udzielił tylko 20 dni. Trzeba jednak uwzględnić zasady udzielania urlopu zaległego i przedawnienie roszczeń pracowniczych.

Czy pracodawca może zwolnić pracownika za powołanie się na zapis umowy?

Samo żądanie wyjaśnienia wymiaru urlopu lub powołanie się na podpisaną umowę nie powinno być podstawą zwolnienia. Jeżeli pracodawca podejmuje działania odwetowe, warto zachować dokumenty i rozważyć odwołanie do sądu pracy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 18, art. 29, art. 154, art. 154¹, art. 155, art. 168 i art. 291.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 84 i art. 88 dotyczące błędu jako wady oświadczenia woli.

3. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Zmiana treści stosunku pracy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.