Prawo do urlopu nauczyciela akademickiego

Prawo do urlopu wypoczynkowego nauczyciela akademickiego regulowane jest przez przepisy szczególne w stosunku do Kodeksu pracy. Zagadnienia te precyzuje art. 133 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Uprawnienia urlopowe nauczycieli akademickich, określone we wskazanym przepisie szczególnym, powodują, że w sprawach nieuregulowanych w Prawie o szkolnictwie wyższym stosuje się ogólne przepisy Kodeksu pracy, zgodnie z art. 5 K.p.

W myśl art. 133 Prawa o szkolnictwie wyższym nauczycielowi akademickiemu przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze trzydziestu sześciu dni roboczych w ciągu roku, przy czym urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w okresie wolnym od zajęć dydaktycznych.

Ustawodawca posługuje się w powołanym przepisie pojęciem dni roboczych, podczas gdy w Kodeksie pracy jest mowa o dniach urlopu. Nie oznacza to jednak jakiegoś zróżnicowania pojęciowego. W obu przypadkach ustawodawca ma na myśli dni, w które pracownik ma pracę wykonywać zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Prawo do pierwszego urlopu nauczyciel akademicki uzyskuje w ostatnim dniu poprzedzającym letnią przerwę w zajęciach dydaktycznych, a prawo do drugiego i dalszych urlopów – z początkiem każdego następnego roku kalendarzowego.

Nabycie prawa do pierwszego urlopu przez nauczyciela akademickiego oznacza pierwszy urlop pracownika w ogóle zatrudnionego, czyli dotyczyć będzie pracownika, który wykonuje pierwszą pracę w życiu w charakterze nauczyciela akademickiego.

Jeżeli dany pracownik wcześniej był zatrudniony w innym charakterze niż nauczyciel akademicki, wówczas z chwilą podjęcia pracy w charakterze nauczyciela akademickiego prawo do urlopu wypoczynkowego nabędzie z dniem 1 stycznia danego roku, jeżeli w tym terminie zostanie zatrudniony w takim charakterze.

Nauczyciel akademicki ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w razie podjęcia pracy w ciągu roku kalendarzowego, w przypadku ustania stosunku pracy w ciągu roku kalendarzowego oraz w razie podjęcia pracy po powrocie z urlopu bezpłatnego, wychowawczego a także urlopu dla poratowania zdrowia.

Zajmując się problematyką nabywania i wykorzystywania urlopu wypoczynkowego przez nauczyciela akademickiego, trzeba także zwrócić uwagę na podział tej grupy zawodowej z punktu widzenia organizacji ich pracy.

Typowy nauczyciel akademicki, zaczynając od asystenta a kończąc na profesorze zwyczajnym, będzie objęty wprost opisanymi zasadami nabywania i udzielania urlopu wypoczynkowego. Drugi rodzaj nauczycieli akademickich stanowią dyplomowani bibliotekarze oraz dyplomowani pracownicy dokumentacji i informacji naukowej, o których mowa w art. 108 pkt 4 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Do tej grupy pracowników przepisy dotyczące wykorzystywania urlopów wypoczynkowych nie mogą być stosowane wprost, lecz w sposób odpowiedni, ponieważ czas pracy tych pracowników nie obejmuje zakresu ich obowiązków dydaktycznych, naukowych i organizacyjnych (art. 130 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym). Tej grupy nauczycieli akademickich dotyczy bowiem w zakresie czasu pracy 36-godzinna norma tygodniowa czasu pracy, zgodnie z art. 130 ust. 7 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Do grupy bibliotekarzy wskazanych w art. 113 Prawa o szkolnictwie wyższym przepisy dotyczące wykorzystywania urlopu nie mogą być stosowane wprost, ponieważ ta grupa pracowników objęta jest normą tygodniową czasu pracy.

W konsekwencji, w stosunku do tych pracowników nie można stosować wprost zasady, zgodnie z którą urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w okresie wolnym od zajęć dydaktycznych (art. 133 ust. 1 zdanie 2 Prawa o szkolnictwie wyższym).

Odpowiednie stosowanie tego przepisu może polegać na tym, że okresem wykorzystywania urlopu wypoczynkowego przez tę grupę bibliotekarzy nie powinien być okres, w którym prowadzą oni zajęcia dydaktyczne, gdyż takie zadania w pewnym zakresie też ich dotyczą.

Wzmożone zadania prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami realizowane są głównie na początku roku akademickiego, czyli w październiku i w listopadzie, jednakże nawet i ten cały okres nie powinien być wykluczony z możliwości wykorzystania urlopu, gdyż zajęcia dydaktyczne nie stanowią dla danego pracownika jakiegoś systematycznego cyklu czasowego, lecz mają charakter harmonogramowo wybiórczy.

Nauczyciele akademiccy, o których mowa w art. 113 Prawa o szkolnictwie wyższym stanowią też grupę pracowniczą, która w nietypowy sposób nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego w korzystniejszym wymiarze, niż przewidują to powszechne przepisy Kodeksu pracy.

Otóż, bibliotekarz niedyplomowany zwykle posiada już maksymalny staż pracy dla celów prawa do urlopu w wymiarze 26 dni, czyli w wymiarze maksymalnym przewidzianym w kodeksie, a następnie wskutek podniesienia swoich kwalifikacji uzyskuje status nauczyciela akademickiego, o którym mowa w art. 113 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Uzyskanie tego statusu nie pokrywa się zawsze z początkiem roku akademickiego, czy też z początkiem następnego roku kalendarzowego, lecz może mieć miejsce np. z dniem 1 listopada danego roku.

W takim przypadku zachodzi pytanie o prawo nauczyciela akademickiego do urlopu za rok, w którym taki status zawodowy uzyskał. De lege lata (łac. w świetle prawa obowiązującego) ustawodawca przewiduje w art. 133 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym instytucję urlopu proporcjonalnego, odnosząc go m.in. do przypadku podjęcia zatrudnienia przez nauczyciela akademickiego w ciągu roku kalendarzowego.

Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nauczyciel akademicki, podejmujący pracę np. z dniem 1 listopada danego roku, będzie miał prawo do urlopu proporcjonalnego za rok podjęcia pracy.

W sytuacji bibliotekarza zatrudnionego na uczelni od wielu lat, który pozyskał status nauczyciela akademickiego z dniem 1 listopada danego roku, jego sytuacja prawna w zakresie prawa do urlopu będzie identyczna.

Oznacza to, że taki bibliotekarz będzie miał prawo do urlopu proporcjonalnego za rok podjęcia pracy, czyli do 2/12 z 36 dni roboczych urlopu, czyli do 6 dni urlopu, niezależnie od należnego urlopu z podstawy wymiaru 26 dni x 10/12.

W sumie więc pracownik będzie miał prawo do 10/12 z 26 dni = 22 dni oraz 2/12 z 36 dni = 6 dni, czyli w sumie do 28 dni urlopu wypoczynkowego należnego za rok, w którym został nauczycielem akademickim z dniem 1 listopada. W następnym roku kalendarzowym ten nauczyciel akademicki nabędzie prawo do kolejnego urlopu już w pełnym wymiarze 36 dni roboczych.

Nauczyciele akademiccy nabywają prawo do urlopu na szczególnych zasadach, które wyłączają ogólne przepisy kodeksu, ale w warunkach opisywanego stanu faktycznego, ze względu na wyraźne zapisy art. 133 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, będziemy mieli do czynienia de facto z prawem do urlopu uzupełniającego.

Wskazany kierunek wykładni mieści się systemowo w regulacji szczególnej, która przewiduje nabycie prawa do urlopu proporcjonalnego w razie zatrudnienia nauczyciela akademickiego w czasie roku kalendarzowego.

W konsekwencji, w podanym stanie faktycznym mamy do czynienia z analogiczną sytuacją, gdyż bibliotekarz zostaje zatrudniony w charakterze nauczyciela akademickiego właśnie w czasie roku kalendarzowego.

Tym samym ma prawo do urlopu proporcjonalnego, co w sumie z uprawnieniem do urlopu nabytym na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy da mu wymiar urlopu łączny, który będzie odpowiadał instytucji urlopu uzupełniającego przewidzianej w art. 158 K.p.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>