Czy obowiązkowe szkolenie pielęgniarki wlicza się do czasu pracy?

Szkolenie pielęgniarki a czas pracy

Podstawową zasadę zawiera art. 94¹³ Kodeksu pracy. Przepis ten dotyczy szkoleń pracowników niezbędnych do wykonywania określonego rodzaju pracy albo pracy na określonym stanowisku, jeżeli obowiązek ich przeprowadzenia wynika z przepisów prawa, układu zbiorowego, porozumienia zbiorowego, regulaminu, umowy o pracę albo z polecenia przełożonego.

Zgodnie z tym przepisem takie szkolenia odbywają się na koszt pracodawcy oraz, w miarę możliwości, w godzinach pracy pracownika. Najważniejsze jest ostatnie zdanie regulacji: czas szkolenia odbywanego poza normalnymi godzinami pracy pracownika wlicza się do czasu pracy.

Oznacza to, że jeżeli pielęgniarka została skierowana przez pracodawcę na obowiązkowe szkolenie, np. z obsługi sprzętu, procedur medycznych, bezpieczeństwa pacjenta, dokumentacji, standardów organizacyjnych albo wymagań niezbędnych do pracy na danym stanowisku, pracodawca nie powinien traktować tego czasu jako prywatnego czasu pracownika.

Czy szkolenie online też wlicza się do czasu pracy?

Tak, jeżeli spełnione są warunki z art. 94¹³ Kodeksu pracy. Przepisy nie uzależniają wliczenia szkolenia do czasu pracy od tego, czy szkolenie odbywa się w sali szkoleniowej, w szpitalu, w przychodni, w domu pracownika czy przez platformę internetową.

Decydujące znaczenie ma to, czy szkolenie jest obowiązkowe, niezbędne do wykonywania pracy albo odbywa się na polecenie przełożonego. Jeżeli pracodawca wyznacza termin szkolenia online i oczekuje udziału pracownika, czas takiego szkolenia należy rozliczyć jak czas pracy.

W praktyce warto zachować dowody udziału w szkoleniu: wiadomość od przełożonego, zaproszenie z platformy szkoleniowej, harmonogram, potwierdzenie obecności, certyfikat albo korespondencję dotyczącą obowiązkowego charakteru szkolenia.

Szkolenie po godzinach pracy lub w dniu wolnym

Jeżeli szkolenie odbywa się poza zaplanowanymi godzinami pracy, czas szkolenia nadal wlicza się do czasu pracy, o ile jest to szkolenie objęte art. 94¹³ Kodeksu pracy. Nie oznacza to automatycznie w każdym przypadku takiego samego sposobu rekompensaty, ponieważ zależy to od grafiku, systemu czasu pracy, okresu rozliczeniowego i tego, czy doszło do przekroczenia norm dobowych albo przeciętnych norm tygodniowych.

W typowej sytuacji pracodawca powinien ująć ten czas w ewidencji czasu pracy. Jeżeli przez szkolenie doszło do pracy ponad obowiązujące normy albo ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z grafiku, może powstać praca w godzinach nadliczbowych. Wówczas pracownikowi przysługuje normalne wynagrodzenie oraz odpowiednia rekompensata przewidziana w przepisach o czasie pracy.

Jeżeli szkolenie przypada w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, np. w wolną sobotę, pracodawca powinien rozliczyć ten czas zgodnie z zasadami dotyczącymi pracy w takim dniu. Co do zasady w pierwszej kolejności wchodzi w grę udzielenie innego dnia wolnego w okresie rozliczeniowym.

Szczególne normy czasu pracy pielęgniarek

W przypadku pielęgniarek zatrudnionych w podmiotach leczniczych trzeba pamiętać nie tylko o Kodeksie pracy, ale także o ustawie o działalności leczniczej. Zgodnie z art. 93 tej ustawy czas pracy pracowników zatrudnionych w podmiocie leczniczym, co do zasady, nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym.

W niektórych organizacjach pracy możliwe jest stosowanie równoważnego systemu czasu pracy, w którym dobowy wymiar pracy może być przedłużony, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy albo jej organizacja. To nie zmienia jednak zasady, że obowiązkowe szkolenie zlecone przez pracodawcę powinno być wliczone do czasu pracy i rozliczone razem z pozostałymi godzinami.

Dlatego w sprawach pielęgniarek szczególnie ważne jest sprawdzenie grafiku, okresu rozliczeniowego, rodzaju podmiotu zatrudniającego oraz tego, czy pracownik jest objęty normami z ustawy o działalności leczniczej.

Kiedy szkolenie nie musi być wliczone do czasu pracy?

Nie każde szkolenie, kurs albo studia automatycznie stają się czasem pracy. Jeżeli pracownik z własnej inicjatywy zapisuje się na szkolenie niezwiązane bezpośrednio z obowiązkami albo pracodawca jedynie wyraża zgodę na podnoszenie kwalifikacji, ale nie poleca udziału w konkretnym szkoleniu i nie jest ono niezbędne do wykonywania pracy, sytuacja wymaga osobnej oceny.

Inaczej należy oceniać obowiązkowe szkolenie wymagane przez przepisy, regulamin, umowę lub polecenie przełożonego, a inaczej dobrowolny kurs rozwojowy, studia podyplomowe albo szkolenie wybrane samodzielnie przez pracownika. Przy podnoszeniu kwalifikacji zawodowych mogą mieć zastosowanie przepisy art. 103¹-103⁶ Kodeksu pracy, w tym dotyczące urlopu szkoleniowego i zwolnień od pracy, ale nie zawsze oznacza to zaliczenie całego czasu nauki do czasu pracy.

Co zrobić, gdy pracodawca nie chce zaliczyć szkolenia do czasu pracy?

Najpierw warto ustalić, na jakiej podstawie odbywało się szkolenie. Pomocne będą odpowiedzi na kilka pytań: czy udział był obowiązkowy, kto wyznaczył termin, czy szkolenie było niezbędne do pracy, czy wynikało z procedur, regulaminu, przepisów albo polecenia przełożonego, oraz czy pracodawca prowadził listę obecności lub wymagał potwierdzenia ukończenia szkolenia.

Jeżeli szkolenie spełnia warunki z art. 94¹³ Kodeksu pracy, pracownik może zwrócić się do pracodawcy o korektę ewidencji czasu pracy i prawidłowe rozliczenie wynagrodzenia, czasu wolnego albo dodatków. W razie sporu znaczenie będą miały dokumenty, korespondencja, harmonogramy oraz realny przebieg szkolenia.

FAQ

Czy obowiązkowe szkolenie pielęgniarki zawsze wlicza się do czasu pracy?

Co do zasady tak, jeżeli szkolenie jest niezbędne do wykonywania pracy, wynika z przepisów, regulaminu, umowy albo odbywa się na polecenie przełożonego. Wtedy czas szkolenia poza normalnymi godzinami pracy również wlicza się do czasu pracy.

Czy pracodawca może kazać odbyć szkolenie online po dyżurze?

Może zorganizować szkolenie poza normalnymi godzinami pracy, ale jeżeli jest ono obowiązkowe albo zlecone przez przełożonego, czas szkolenia trzeba wliczyć do czasu pracy. Trzeba też zachować przepisy o odpoczynku dobowym i tygodniowym.

Czy za szkolenie po godzinach należą się nadgodziny?

To zależy od rozkładu czasu pracy i okresu rozliczeniowego. Jeżeli doliczenie szkolenia powoduje przekroczenie norm czasu pracy albo przedłużonego dobowego wymiaru z grafiku, może powstać praca nadliczbowa wymagająca odpowiedniej rekompensaty.

Czy pracodawca może żądać, aby pielęgniarka sama zapłaciła za obowiązkowe szkolenie?

Jeżeli szkolenie mieści się w art. 94¹³ Kodeksu pracy, powinno odbywać się na koszt pracodawcy. Dotyczy to zwłaszcza szkoleń niezbędnych do pracy albo odbywanych na polecenie przełożonego.

Czy dobrowolny kurs wybrany przez pracownika też jest czasem pracy?

Nie zawsze. Jeżeli pracownik sam wybiera kurs, a pracodawca jedynie akceptuje podnoszenie kwalifikacji, trzeba odróżnić tę sytuację od obowiązkowego szkolenia zleconego przez pracodawcę. Mogą wtedy działać przepisy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych, ale nie każdy czas nauki będzie czasem pracy.

Jak udowodnić, że szkolenie było obowiązkowe?

Najlepiej zachować wiadomości od przełożonego, harmonogram, regulamin szkolenia, listę obecności, potwierdzenie ukończenia, certyfikat lub inne dokumenty wskazujące, że pracodawca wymagał udziału albo że szkolenie było konieczne do wykonywania pracy.

Podsumowanie

Obowiązkowe szkolenie pielęgniarki, zarówno stacjonarne, jak i online, co do zasady wlicza się do czasu pracy, jeżeli jest niezbędne do wykonywania pracy albo odbywa się na polecenie przełożonego. Pracodawca powinien ponieść jego koszt, organizować je w miarę możliwości w godzinach pracy i prawidłowo rozliczyć także wtedy, gdy szkolenie przypada po zmianie albo w dniu wolnym. Przy podobnych stanach faktycznych pomocny może być tekst: Obowiązkowe zebranie po nocnej zmianie a odpoczynek dobowy.

Najwięcej wątpliwości pojawia się przy szkoleniach po dyżurze, szkoleniach weekendowych oraz kursach, które łączą interes pracodawcy z rozwojem zawodowym pracownika. W takich przypadkach trzeba sprawdzić konkretną podstawę skierowania na szkolenie, grafik, ewidencję czasu pracy oraz obowiązujące normy czasu pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 94¹³, art. 128, art. 129, art. 151 i nast. oraz art. 103¹-103⁶ - Internetowy System Aktów Prawnych

2. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, w szczególności art. 93-94 - Internetowy System Aktów Prawnych

3. Państwowa Inspekcja Pracy, informacje o czasie pracy i podnoszeniu kwalifikacji zawodowych - pip.gov.pl