• Stan prawny na: 2026-06-05
Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 lat co do zasady nie może być bez swojej zgody delegowany poza stałe miejsce pracy. Dotyczy to także ojca, jeżeli spełnione są warunki z Kodeksu pracy i wyjazd rzeczywiście oznacza delegowanie poza ustalone miejsce pracy.
W artykule wyjaśniamy, kiedy można odmówić wyjazdu na montaż lub inną delegację, jakie znaczenie ma zapis miejsca pracy w umowie oraz jak sformułować oświadczenie dla pracodawcy.
.jpg)
Tak, jeżeli jest pracownikiem wychowującym dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia, a pracodawca chce delegować go poza stałe miejsce pracy. Podstawą jest art. 178 § 2 Kodeksu pracy, zgodnie z którym takiego pracownika nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie przerywanego czasu pracy oraz delegować poza stałe miejsce pracy.
Ochrona ma charakter względny. Oznacza to, że pracownik może wyrazić zgodę na delegację, ale nie musi. Pracodawca nie może zastąpić tej zgody własną oceną, że drugi rodzic, dziadkowie, żłobek albo przedszkole zapewnią dziecku opiekę. To pracownik decyduje, czy jego sytuacja rodzinna pozwala mu na taki wyjazd. Dla pełniejszego obrazu można zestawić to z zagadnieniem: Monitoring i podsłuch w pracy.
Szerszy kontekst opisujemy również w artykule delegacja zagraniczna bez terminu powrotu.
W opisanej sytuacji pracownik ma dziecko roczne i trzyletnie, więc spełnia kryterium wieku dziecka. Sama okoliczność, że żona korzysta z urlopu macierzyńskiego albo wychowawczego, nie oznacza automatycznie, że ojciec traci ochronę. Trzeba jednak pamiętać o art. 1891 Kodeksu pracy: jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, z uprawnień z art. 178 § 2 może korzystać jedno z nich.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Delegowanie poza stałe miejsce pracy trzeba odróżnić od zwykłego wykonywania pracy w miejscu ustalonym w umowie. W praktyce najpierw trzeba sprawdzić, jak w umowie o pracę określono miejsce pracy. Może to być konkretny adres, miejscowość, kilka lokalizacji albo szerszy obszar, na przykład teren województwa.
Jeżeli w umowie wskazano konkretny zakład, warsztat, siedzibę pracodawcy albo jedną miejscowość, wyjazd na montaż do innej miejscowości co do zasady będzie delegowaniem poza stałe miejsce pracy. Wtedy pracownik wychowujący dziecko do 8 lat może odmówić takiego wyjazdu, jeżeli nie wyraża zgody. Warto sprawdzić także omówienie: Odmowa wyjazdu na delegację a małe dziecko.
Jeżeli jednak w umowie jako miejsce pracy wskazano szeroki obszar, na przykład kilka województw albo teren całej Polski, wykonywanie zadań w różnych punktach tego obszaru może być normalnym wykonywaniem pracy, a nie delegacją. W takiej sytuacji sama ochrona z art. 178 § 2 Kodeksu pracy może nie wystarczyć do odmowy każdego wyjazdu. Ocena zależy od dokładnego brzmienia umowy, charakteru pracy i sposobu, w jaki strony od początku rozumiały obowiązki pracownika.
Podróż służbowa w rozumieniu art. 775 § 1 Kodeksu pracy polega na wykonywaniu na polecenie pracodawcy zadania służbowego poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy. Z takim wyjazdem mogą wiązać się należności na pokrycie kosztów podróży służbowej, ale w przypadku rodzica dziecka do 8 lat najważniejsze jest to, czy wyjazd wymaga jego zgody.
Kodeks pracy wymaga zgody pracownika, ale nie wskazuje jednej szczególnej formy. Dla bezpieczeństwa dowodowego najlepiej, aby zgoda albo odmowa były złożone na piśmie lub w wiadomości elektronicznej, na przykład e-mailem. Pozwala to uniknąć późniejszego sporu, czy pracownik rzeczywiście zgodził się na wyjazd.
Zgoda może dotyczyć jednego konkretnego wyjazdu albo szerszego zakresu wyjazdów. Pracownik nie powinien jednak podpisywać ogólnego blankietowego oświadczenia, jeżeli nie wie, jak częste, długie i uciążliwe będą wyjazdy. Potrzeby związane z opieką nad dzieckiem mogą się zmieniać, dlatego w praktyce najbezpieczniejsze są zgody udzielane na konkretne wyjazdy albo na jasno opisany okres.
Jeżeli pracownik wcześniej zgodził się na delegacje, a później jego sytuacja rodzinna się zmieniła, może poinformować pracodawcę, że nie wyraża zgody na dalsze delegowanie poza stałe miejsce pracy. Oświadczenie powinno działać na przyszłość.
Odmowa powinna być spokojna, konkretna i oparta na przepisie. Nie trzeba szczegółowo opisywać sytuacji rodzinnej ani tłumaczyć, kto i kiedy zajmuje się dzieckiem. Wystarczy wskazać, że pracownik wychowuje dziecko do 8 lat i nie wyraża zgody na delegowanie poza stałe miejsce pracy.
Przykładowa treść oświadczenia może brzmieć:
Oświadczenie pracownika
Na podstawie art. 178 § 2 Kodeksu pracy, jako pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia, nie wyrażam zgody na delegowanie mnie poza stałe miejsce pracy. Oświadczenie obejmuje również brak zgody na zatrudnianie mnie bez mojej zgody w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej oraz w systemie przerywanego czasu pracy, o którym mowa w art. 139 Kodeksu pracy.
Proszę o uwzględnienie powyższego przy planowaniu pracy i poleceń wyjazdowych.
Jeżeli pracownik chce odmówić tylko delegacji, a nie chce odnosić się do nadgodzin czy pracy nocnej, może ograniczyć oświadczenie wyłącznie do delegowania poza stałe miejsce pracy. Warto zachować kopię pisma albo potwierdzenie wysłania e-maila.
Jeżeli pracownik korzysta z uprawnienia wynikającego z art. 178 § 2 Kodeksu pracy, odmowa delegacji poza stałe miejsce pracy nie powinna być traktowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych. Pracodawca nie może wymagać, aby rodzic dziecka do 8 lat wyjechał wbrew swojej zgodzie, jeśli rzeczywiście chodzi o delegowanie poza stałe miejsce pracy.
Naruszenie przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem może stanowić wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Zgodnie z art. 281 § 1 pkt 5 Kodeksu pracy pracodawca albo osoba działająca w jego imieniu może podlegać grzywnie od 1000 zł do 30 000 zł.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której wyjazd mieści się w normalnym miejscu pracy określonym w umowie. Wtedy polecenie wyjazdu może być zwykłym poleceniem służbowym, a odmowa wymaga ostrożnej analizy. Dlatego w sporach o delegacje najważniejszy jest nie tylko wiek dziecka, ale także treść umowy o pracę.
Poniższe przykłady pokazują, jak zasady dotyczące delegacji rodzica dziecka do 8 lat mogą działać w praktyce.
Pan Michał jest stolarzem meblowym. W umowie ma wpisane jako miejsce pracy siedzibę firmy w Krakowie. Pracodawca polecił mu trzydniowy wyjazd na montaż do Warszawy. Pan Michał wychowuje dwoje dzieci: roczne i trzyletnie. Ponieważ wyjazd oznacza delegowanie poza stałe miejsce pracy, może odmówić wyjazdu, powołując się na art. 178 § 2 Kodeksu pracy.
Pani Anna pracuje jako serwisantka. W umowie ma określone miejsce pracy jako teren województwa mazowieckiego. Pracodawca kieruje ją do klientów w różnych miejscowościach tego województwa. Jeżeli takie wyjazdy mieszczą się w umówionym miejscu pracy, nie muszą być delegacją poza stałe miejsce pracy. Pani Anna może natomiast odmówić wyjazdu poza ten obszar, jeżeli wychowuje dziecko do 8 lat i nie wyraża zgody.
Pan Tomasz wcześniej zgadzał się na krótkie delegacje, bo miał zapewnioną opiekę nad dzieckiem. Po zmianie sytuacji rodzinnej poinformował pracodawcę, że jako rodzic dziecka do 8 lat nie wyraża już zgody na delegowanie poza stałe miejsce pracy. Taka informacja powinna być złożona na przyszłość, najlepiej w formie pisemnej albo elektronicznej.
Tak. Przepis dotyczy pracownika wychowującego dziecko do 8 lat, niezależnie od płci. Ojciec może więc skorzystać z ochrony, jeżeli spełnia warunki ustawowe.
Nie automatycznie. Trzeba jednak uwzględnić zasadę, że jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są pracownikami, z uprawnienia z art. 178 § 2 Kodeksu pracy może korzystać jedno z nich.
Nie trzeba szczegółowo uzasadniać odmowy. Wystarczy wskazać, że wychowuje się dziecko do 8 lat i nie wyraża zgody na delegowanie poza stałe miejsce pracy.
Pracodawca może pytać o zgodę, ale pracownik nie powinien podpisywać ogólnej zgody bez świadomości jej skutków. Zgoda powinna być dobrowolna i najlepiej odnosić się do konkretnych zasad albo konkretnego wyjazdu.
Nie. Jeżeli praca u klientów w różnych miejscach mieści się w miejscu pracy określonym w umowie, wyjazd może być normalnym wykonywaniem pracy. Delegacją będzie przede wszystkim wyjazd poza stałe lub umówione miejsce pracy.
Jeżeli mamy do czynienia z podróżą służbową w rozumieniu art. 775 Kodeksu pracy, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej. Zasady ich wypłaty mogą wynikać z przepisów, regulaminu, układu zbiorowego albo umowy o pracę.
Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 lat może odmówić delegacji poza stałe miejsce pracy, jeżeli nie wyraża na nią zgody. Uprawnienie to obejmuje zarówno matkę, jak i ojca, ale przy dwojgu zatrudnionych rodzicach z ochrony z art. 178 § 2 Kodeksu pracy może korzystać jedno z nich.
Najważniejsze jest sprawdzenie umowy o pracę. Jeżeli miejscem pracy jest konkretny adres albo miejscowość, wyjazd do innego miasta może wymagać zgody pracownika-rodzica. Jeżeli natomiast miejsce pracy określono jako szeroki obszar, wyjazdy w jego granicach mogą być elementem zwykłych obowiązków pracowniczych.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277 - ISAP Sejm.
2. Informacja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: podróż służbowa - gov.pl.
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
Członek Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu. Absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz studiów podyplomowych – Prawo medyczne i bioetyka na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Prawa i Administracji w Krakowie. Radca...
>> więcej informacji