Niezdolność do służby a wypowiedzenie żołnierza

Czy wypowiedzenie chroni żołnierza przed wcześniejszym zwolnieniem?

Nie. Wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego nie oznacza, że do końca okresu wypowiedzenia nie mogą pojawić się inne podstawy zakończenia służby. Do dnia zwolnienia żołnierz nadal pozostaje żołnierzem zawodowym i podlega przepisom dotyczącym pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Szerszy kontekst opisujemy również w artykule służba wojskowa a umowa-zlecenie.

Jeżeli w trakcie wypowiedzenia wojskowa komisja lekarska ustali niezdolność do zawodowej służby wojskowej, ta okoliczność może stać się samodzielną podstawą zwolnienia. W praktyce oznacza to, że wcześniejsze zakończenie służby jest możliwe, ale nie powinno wynikać wyłącznie z samego faktu skierowania na badanie albo z nieostatecznego rozstrzygnięcia.

Trzeba też pamiętać, że w wojsku nie mówi się o klasycznym stosunku pracy, lecz o stosunku służbowym. Ma to znaczenie, ponieważ zasady zwolnienia żołnierza zawodowego wynikają przede wszystkim z ustawy o obronie Ojczyzny oraz przepisów wojskowych, a nie z Kodeksu pracy.

Kiedy orzeczenie komisji może skrócić okres wypowiedzenia?

Decydujące znaczenie ma ostateczność orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Jeżeli komisja orzeknie niezdolność do zawodowej służby wojskowej, a żołnierz nie wniesie skutecznego odwołania albo orzeczenie zostanie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, sprawa może zakończyć się zwolnieniem z tej przyczyny przed planowanym końcem wypowiedzenia.

Innymi słowy: jeżeli okres wypowiedzenia miał upłynąć później, ale wcześniej uprawomocniło się rozstrzygnięcie o niezdolności do służby, wojsko może oprzeć zwolnienie na tej wcześniejszej podstawie. Nie jest to "skrócenie wypowiedzenia" w potocznym znaczeniu, lecz zakończenie służby z innej ustawowej przyczyny.

Jeżeli natomiast orzeczenie nie jest jeszcze ostateczne, żołnierz powinien sprawdzić, czy i w jaki sposób może je zaskarżyć. W praktyce bardzo ważna jest data doręczenia orzeczenia oraz treść pouczenia o odwołaniu.

Odwołanie od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej

Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać pouczenie o możliwości, trybie i terminie odwołania. To pouczenie trzeba potraktować bardzo poważnie, ponieważ po upływie terminu zakwestionowanie rozstrzygnięcia może być znacznie trudniejsze.

W odwołaniu warto wskazać konkretne zarzuty: błędną ocenę dokumentacji medycznej, pominięcie istotnych badań, nieuwzględnienie aktualnego leczenia, sprzeczność wniosków komisji z dokumentacją specjalistyczną albo brak wystarczającego uzasadnienia. Dobrze jest dołączyć dokumenty medyczne, wyniki badań, opinie lekarzy prowadzących oraz informacje o rokowaniach.

Jeżeli żołnierz uważa, że stan zdrowia nie wyklucza pełnienia służby albo że możliwe jest pełnienie jej na określonym stanowisku, powinien to wyraźnie opisać. Samo ogólne stwierdzenie, że żołnierz "nie zgadza się z orzeczeniem", zwykle nie wystarcza do skutecznego podważenia ustaleń komisji.

Rozkaz personalny a orzeczenie o niezdolności do służby

W praktyce po ustaleniu podstawy zwolnienia wydawany jest rozkaz personalny. Trzeba jednak odróżnić rozkaz personalny od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Orzeczenie dotyczy stanu zdrowia i zdolności do służby, natomiast rozkaz personalny porządkuje sytuację służbową żołnierza.

Jeżeli przyczyną zwolnienia jest niezdolność do służby, zasadniczy spór zwykle dotyczy orzeczenia lekarskiego. Dlatego żołnierz nie powinien czekać wyłącznie na rozkaz personalny, jeżeli wcześniej doręczono mu orzeczenie komisji z pouczeniem o odwołaniu.

Warto zachować kopie wszystkich dokumentów: skierowania do komisji, orzeczenia, potwierdzenia odbioru, odwołania, załączników medycznych oraz korespondencji z jednostką. Daty doręczeń mogą mieć później kluczowe znaczenie.

Co zrobić po otrzymaniu niekorzystnego orzeczenia?

Po otrzymaniu orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierz powinien działać szybko i uporządkowanie. Najpierw należy sprawdzić, kiedy orzeczenie zostało doręczone, jaki termin odwołania wskazano w pouczeniu oraz do jakiego organu należy skierować środek zaskarżenia.

Następnie warto zebrać dokumentację medyczną, zwłaszcza aktualne wyniki badań i zaświadczenia specjalistów. Jeżeli komisja pominęła określone dokumenty albo błędnie oceniła stan zdrowia, trzeba to jasno wykazać w odwołaniu.

Jeżeli jednocześnie trwa okres wypowiedzenia, należy ustalić, która podstawa zwolnienia ma zostać zastosowana i jaka data zakończenia służby wynika z dokumentów. Może to mieć znaczenie dla uprawnień finansowych, ewidencji przebiegu służby oraz dalszych roszczeń.

FAQ

Czy wojsko może zwolnić żołnierza przed końcem wypowiedzenia?

Tak, jeżeli w trakcie wypowiedzenia powstanie inna ustawowa podstawa zwolnienia, na przykład ostateczne ustalenie niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Okres wypowiedzenia nie blokuje zastosowania takiej podstawy.

Czy samo badanie przez komisję oznacza zwolnienie?

Nie. Samo skierowanie na badanie ani udział w komisji nie oznaczają jeszcze zwolnienia. Kluczowe jest treść orzeczenia, jego doręczenie, możliwość odwołania oraz to, czy rozstrzygnięcie stało się ostateczne.

Czy można odwołać się od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej?

Co do zasady tak. Należy sprawdzić pouczenie zamieszczone w orzeczeniu, ponieważ wskazuje ono właściwy organ, sposób wniesienia odwołania i termin. Odwołanie powinno zawierać konkretne zarzuty oraz dokumentację medyczną.

Czy rozkaz personalny można traktować tak samo jak orzeczenie komisji?

Nie. Orzeczenie komisji dotyczy zdolności do służby, a rozkaz personalny odnosi się do sytuacji służbowej żołnierza. Jeżeli problemem jest ocena stanu zdrowia, zasadnicze znaczenie ma zaskarżenie orzeczenia komisji we właściwym trybie.

Co ma największe znaczenie dla terminu zwolnienia?

Najważniejsze są daty: doręczenia orzeczenia, upływu terminu na odwołanie, ewentualnego rozpoznania odwołania oraz planowanego końca wypowiedzenia. Na ich podstawie można ocenić, czy zwolnienie z powodu niezdolności do służby może nastąpić wcześniej.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, Dz.U. z 2022 r. poz. 655 ze zm.