Zwolnienie z pracy podczas świadczenia rehabilitacyjnego

Czy zwolnienie z pracy odbiera prawo do świadczenia rehabilitacyjnego?

Nie. Sam fakt rozwiązania umowy o pracę w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie odbiera prawa do świadczenia, które zostało już przyznane decyzją ZUS. Świadczenie rehabilitacyjne jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, a nie świadczeniem wypłacanym z samego faktu trwania umowy o pracę. Jeżeli ZUS przyznał pracownikowi świadczenie rehabilitacyjne na przykład na 6 miesięcy, rozwiązanie umowy w tym czasie nie powoduje automatycznego wstrzymania wypłaty.

Szczegółowe omówienie tego zagadnienia znajduje się w osobnym artykule: zwolnienie z pracy odbiera prawo.

Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę na podstawie art. 53 Kodeksu pracy?

Art. 53 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika, gdy niezdolność do pracy trwa zbyt długo. Przy chorobie pracownika zatrudnionego co najmniej 6 miesięcy albo przy niezdolności spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową pracodawca może to zrobić dopiero wtedy, gdy niezdolność trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego oraz pierwszych 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego.

Oznacza to, że przez pierwsze 3 miesiące pobierania świadczenia rehabilitacyjnego pracownik co do zasady korzysta jeszcze z ochrony przed rozwiązaniem umowy w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy. Jeżeli pracodawca złożył oświadczenie wcześniej, trzeba dokładnie sprawdzić daty: koniec okresu zasiłkowego, początek świadczenia rehabilitacyjnego, datę doręczenia oświadczenia oraz treść decyzji ZUS. Szczegółowo zwolnienie pracownika pobierającego świadczenie rehabilitacyjne i granice ochrony z art. 53 omawiamy również w osobnym poradniku.

Inaczej ocenia się sytuację pracownika zatrudnionego krócej niż 6 miesięcy, ponieważ art. 53 przewiduje dla niego odrębny próg czasowy. W każdym przypadku znaczenie ma konkretny stan faktyczny, a nie samo ogólne stwierdzenie, że pracownik przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym.

Zobacz również:
rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 53 Kodeksu pracy
długotrwała choroba pracownika

Komu przysługuje świadczenie rehabilitacyjne i jak długo można je pobierać?

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie ubezpieczonej, która po wyczerpaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolna do pracy, ale dalsze leczenie albo rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Standardowy okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a w przypadku niezdolności do pracy w okresie ciąży albo spowodowanej gruźlicą 270 dni.

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres potrzebny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy, czyli 360 dni. O przyznaniu świadczenia, jego długości i ewentualnej kontynuacji decyduje ZUS na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika albo komisji lekarskiej.

Wysokość świadczenia wynosi zasadniczo 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pierwsze 3 miesiące i 75% tej podstawy za dalszy okres. Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru.

Czy trzeba rejestrować się jako osoba bezrobotna?

Co do zasady nie należy rejestrować się jako osoba bezrobotna w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Status bezrobotnego jest związany z gotowością i zdolnością do podjęcia pracy, a świadczenie rehabilitacyjne przysługuje właśnie dlatego, że dana osoba jest nadal niezdolna do pracy i rokuje powrót do niej po leczeniu lub rehabilitacji.

Dodatkowo świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej m.in. do zasiłku dla bezrobotnych. Rejestracja w urzędzie pracy i ubieganie się o świadczenia dla bezrobotnych mogą więc doprowadzić do problemów z prawem do świadczenia rehabilitacyjnego. Najbezpieczniej rozważać rejestrację w PUP dopiero po zakończeniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego i po odzyskaniu zdolności oraz gotowości do pracy.

Po rozwiązaniu umowy warto natomiast sprawdzić kwestię ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli po ustaniu zatrudnienia nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, można rozważyć m.in. zgłoszenie jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne albo inne rozwiązanie właściwe dla konkretnej sytuacji. Samej rejestracji jako bezrobotny nie należy traktować jako automatycznego kroku w trakcie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.

Co zrobić po rozwiązaniu umowy w trakcie świadczenia rehabilitacyjnego?

Najpierw należy zachować decyzję ZUS o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego oraz pismo pracodawcy o rozwiązaniu umowy. Warto sprawdzić, czy w oświadczeniu pracodawcy wskazano prawidłową podstawę prawną i czy rozwiązanie nastąpiło po upływie okresu ochronnego przewidzianego w art. 53 Kodeksu pracy.

Jeżeli świadczenie zostało przyznane tylko na część maksymalnego okresu, a stan zdrowia nadal nie pozwala na powrót do pracy, trzeba złożyć w ZUS wniosek o kontynuację świadczenia. Aktualnym formularzem jest ZNp-7. Do wniosku dołącza się zaświadczenie o stanie zdrowia OL-9 wystawione przez lekarza prowadzącego oraz, zależnie od sytuacji, inne dokumenty wymagane przez ZUS, np. oświadczenie Z-10, gdy nie ma już tytułu ubezpieczenia chorobowego.

Jeżeli wcześniej dokumenty składał pracodawca, po ustaniu zatrudnienia pracownik powinien sam pilnować terminu i kompletności dokumentacji. ZUS wskazuje, że przy ubieganiu się o świadczenie po ustaniu tytułu ubezpieczenia część wniosku wypełnia osoba zainteresowana, a w niektórych sytuacjach potrzebne są też dane od byłego płatnika składek. Gdy świadczenie rehabilitacyjne jest kontynuowane, ZUS może nie wymagać ponownego wypełniania części przez płatnika, jeżeli przepisy i formularz tak stanowią dla danej sytuacji.

Warto złożyć dokumenty z wyprzedzeniem, aby uniknąć przerwy w wypłacie. ZUS rozpatruje sprawę i wypłaca świadczenie zasadniczo w terminie 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do świadczenia.

Zobacz również:
zwolnienie z pracy a świadczenie rehabilitacyjne
ochrona przedemerytalna a rozwiązanie umowy o pracę
ochrona pracownika po operacji przebywającego na zwolnieniu powyżej 182 dni

Co, jeżeli ZUS odmówi dalszego świadczenia?

Jeżeli lekarz orzecznik ZUS uzna, że nie ma podstaw do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego, ubezpieczony może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia. Warto dołączyć aktualną dokumentację medyczną, opisy badań, wypisy ze szpitala, zaświadczenia od specjalistów i informacje o przebiegu rehabilitacji.

Jeżeli ZUS wyda decyzję odmowną, co do zasady można odwołać się do sądu za pośrednictwem ZUS. W odwołaniu trzeba wskazać, z czym ubezpieczony się nie zgadza i dlaczego nadal spełnia warunki świadczenia rehabilitacyjnego. Przy sporze medycznym kluczowe znaczenie mają dokumenty potwierdzające dalszą niezdolność do pracy oraz rokowanie odzyskania tej zdolności.

Powrót do pracy po wyczerpaniu świadczenia rehabilitacyjnego

Art. 20 ustawy zasiłkowej odsyła do art. 53 § 5 Kodeksu pracy. Oznacza to, że jeżeli były pracownik po wyczerpaniu świadczenia rehabilitacyjnego zgłosi niezwłocznie gotowość powrotu do pracy, pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie go zatrudnić. Nie jest to jednak automatyczny powrót na poprzednie stanowisko w każdej sytuacji.

Roszczenie o ponowne zatrudnienie nie powstaje, jeżeli przyczyna rozwiązania umowy nadal trwa, czyli pracownik wciąż jest niezdolny do pracy. Takie stanowisko wynika m.in. z orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego art. 53 § 5 Kodeksu pracy. Dlatego moment zgłoszenia gotowości do pracy powinien być dobrze udokumentowany, najlepiej pisemnie.

FAQ

Czy ZUS przestanie wypłacać świadczenie po rozwiązaniu umowy?

Nie powinien przestać tylko dlatego, że ustała umowa o pracę. Jeżeli świadczenie zostało przyznane decyzją ZUS, wypłata trwa za okres wskazany w decyzji, chyba że pojawi się odrębna podstawa do odmowy lub wstrzymania świadczenia.

Czy pracodawca może zwolnić pracownika w pierwszych 3 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego?

Przy typowej sytuacji pracownika zatrudnionego co najmniej 6 miesięcy pracodawca powinien poczekać do upływu pierwszych 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego. Zwolnienie wcześniej może być wadliwe, ale wymaga to sprawdzenia stażu pracy, przyczyny niezdolności i dokładnych dat.

Czy trzeba iść do urzędu pracy po zwolnieniu z pracy?

Nie w trakcie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Osoba pobierająca to świadczenie jest nadal niezdolna do pracy, a status bezrobotnego wymaga gotowości do jej podjęcia. Rejestrację w PUP rozważa się zwykle po zakończeniu świadczenia i odzyskaniu zdolności do pracy.

Jaki formularz składa się o świadczenie rehabilitacyjne?

Aktualnym wnioskiem jest formularz ZNp-7. Dołącza się do niego zaświadczenie o stanie zdrowia OL-9, a w określonych sytuacjach także inne dokumenty, np. Z-10 lub zaświadczenie płatnika składek.

Czy były pracodawca musi wypełnić część wniosku ZNp-7?

To zależy od sytuacji. Przy pierwszym wniosku po ustaniu zatrudnienia ZUS może potrzebować danych od byłego płatnika składek. Przy kontynuacji świadczenia rehabilitacyjnego formularz i instrukcja ZUS przewidują sytuacje, w których płatnik nie musi ponownie wypełniać części wniosku.

Co zrobić, gdy ZUS uzna mnie za zdolnego do pracy?

Można wnieść sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia. Jeżeli zapadnie decyzja odmowna, co do zasady można złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS.

Czy po zakończeniu świadczenia można wrócić do byłego pracodawcy?

Można zgłosić gotowość powrotu do pracy niezwłocznie po ustaniu przyczyny nieobecności. Pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika, ale obowiązek ten zależy od realnych możliwości zatrudnienia i od tego, czy pracownik odzyskał zdolność do pracy.

Podsumowanie

Zwolnienie z pracy podczas pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie oznacza automatycznej utraty prawa do świadczenia z ZUS. Kluczowe jest to, czy świadczenie zostało przyznane decyzją ZUS oraz czy pracownik nadal spełnia warunki ustawowe.

Osobno trzeba ocenić, czy pracodawca mógł rozwiązać umowę w trybie art. 53 Kodeksu pracy. Szczególne znaczenie ma pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego, data doręczenia pisma od pracodawcy i długość zatrudnienia. Po ustaniu umowy pracownik powinien sam dopilnować dokumentów do ZUS, zwłaszcza wniosku ZNp-7 o kontynuację świadczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
3. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia - Dz.U. 2025 poz. 620
4. Informacje ZUS o wniosku ZNp-7 i dokumentach do świadczenia rehabilitacyjnego - ZUS, niezbędne dokumenty
5. Informacje ZUS o świadczeniu rehabilitacyjnym po ustaniu tytułu ubezpieczenia - ZUS
6. Wyrok Sądu Najwyższego z 28 lipca 1999 r., I PKN 166/99; wyrok Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 1998 r., I PKN 36/98.