Dni wolne dla kierowcy za pracę w soboty i niedziele

Czas pracy kierowcy zatrudnionego na umowę o pracę

Jeżeli kierowca jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, stosuje się do niego nie tylko przepisy o czasie prowadzenia pojazdu i odpoczynkach, ale także przepisy prawa pracy o czasie pracy, wynagrodzeniu i rekompensacie za pracę w dni wolne. Podstawowa zasada z art. 11 ustawy o czasie pracy kierowców jest taka, że czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Szerzej opisujemy ten wątek w tekście: czas pracy kierowcy zatrudnionego na umowę.

Praca kierowcy w sobotę a dzień wolny

Sobota nie zawsze jest dla każdego pracownika ustawowo wolna. Najczęściej jest jednak dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Jeżeli kierowca pracuje w takim dniu z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, zastosowanie ma art. 151 3 Kodeksu pracy. Pracodawca powinien udzielić w zamian innego dnia wolnego od pracy do końca okresu rozliczeniowego, w terminie uzgodnionym z pracownikiem.

Więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule: praca kierowcy w sobotę a dzień.

Praca kierowcy w niedzielę i święto

Praca w niedziele i święta jest dopuszczalna tylko w przypadkach przewidzianych przepisami, między innymi w określonych rodzajach pracy związanych z transportem i komunikacją. Jeżeli kierowca wykonuje pracę w niedzielę, pracodawca powinien zapewnić mu inny dzień wolny w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających albo następujących po tej niedzieli.

Jeżeli udzielenie wolnego w tym terminie nie jest możliwe, dzień wolny za pracę w niedzielę powinien zostać udzielony do końca okresu rozliczeniowego. Dopiero gdy i to nie jest możliwe, pracownikowi przysługuje dodatek 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę. W przypadku pracy w święto dzień wolny powinien być udzielony w ciągu okresu rozliczeniowego, a gdy nie jest to możliwe, przysługuje dodatek 100%.

Za pracę w niedzielę i święto uważa się co do zasady pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 następnego dnia, chyba że u danego pracodawcy ustalono inną godzinę. W transporcie ma to praktyczne znaczenie, bo trasa rozpoczęta w sobotę wieczorem albo zakończona w poniedziałek rano może częściowo obejmować pracę niedzielną.

Nadgodziny kierowcy i dodatki do wynagrodzenia

Zgodnie z art. 20 ustawy o czasie pracy kierowców pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące kierowcę normy czasu pracy, a także ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z obowiązującego systemu i rozkładu czasu pracy. Nadgodziny mogą wystąpić zarówno po przekroczeniu normy dobowej, jak i po przekroczeniu przeciętnej normy tygodniowej w okresie rozliczeniowym.

Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek z art. 151¹ Kodeksu pracy. Dodatek 100% przysługuje między innymi za nadgodziny przypadające w nocy, w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy zgodnie z rozkładem oraz w dniu wolnym udzielonym w zamian za pracę w niedzielę lub święto. Dodatek 50% dotyczy nadgodzin przypadających w innych przypadkach. Za przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy przysługuje co do zasady dodatek 100%, chyba że to przekroczenie zostało już rozliczone jako nadgodzina dobowa.

U kierowców dodatkowo trzeba pamiętać o limicie tygodniowego czasu pracy. Czas pracy łącznie z nadgodzinami nie powinien przekraczać przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Może być wydłużony do 60 godzin w konkretnym tygodniu, jeżeli średnia 48 godzin zostanie zachowana w okresie rozliczeniowym. Nadgodziny wynikające ze szczególnych potrzeb pracodawcy mają także roczny limit przewidziany w ustawie o czasie pracy kierowców, chyba że w przepisach wewnątrzzakładowych albo umowie ustalono inną dopuszczalną liczbę z zachowaniem ustawowych ograniczeń.

Podobne problemy z rozliczaniem ponadnormatywnej pracy występują także w innych zawodach, przykładowo przy temacie nadgodziny kierownika robót na budowie. Mechanizm jest jednak zawsze ten sam: trzeba porównać faktycznie przepracowany czas z obowiązującym rozkładem i normami czasu pracy.

Potrącenia z delegacji, diet albo innych należności kierowcy

Pracodawca nie może dowolnie blokować wypłaty wynagrodzenia ani innych należności tylko dlatego, że zarzuca kierowcy większe spalanie paliwa, dłuższą trasę albo gorszy wynik ekonomiczny przejazdu. Potrącenia z wynagrodzenia za pracę są dopuszczalne tylko w granicach określonych w Kodeksie pracy. W wielu przypadkach potrzebna jest pisemna zgoda pracownika albo konkretny tytuł prawny. Przy podobnych stanach faktycznych pomocny może być tekst: Normy zużycia paliwa kierowcy a potrącenia.

Jeżeli pracodawca twierdzi, że kierowca wyrządził szkodę, powinien wykazać szkodę, winę pracownika, normalny związek przyczynowy i wysokość roszczenia. Samo większe zużycie paliwa zimą, jazda w trudnych warunkach, objazdy, korki albo polecenia dyspozytora zwykle nie wystarczą do automatycznego obciążenia kierowcy. Trzeba odróżnić rzeczywistą odpowiedzialność materialną pracownika od przerzucania na niego normalnego ryzyka działalności transportowej.

W przypadku kierowców międzynarodowych trzeba dodatkowo sprawdzić, czy wypłacane kwoty są klasycznymi należnościami z podróży służbowej, składnikami wynagrodzenia, ryczałtami, zwrotami kosztów czy innymi świadczeniami wynikającymi z regulaminu wynagradzania. Nazwa używana przez pracodawcę, na przykład "delegacja", nie zawsze rozstrzyga o charakterze prawnym świadczenia.

Za jaki okres można dochodzić zaległych roszczeń?

Roszczenia ze stosunku pracy, w tym o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, dodatki za pracę w niedziele, święta i dni wolne oraz niewypłacone składniki wynagrodzenia, przedawniają się zasadniczo z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Nie liczy się więc automatycznie 3 lat od dnia złożenia wypowiedzenia, lecz od terminu, w którym dana należność powinna zostać wypłacona.

Przykładowo, jeżeli wynagrodzenie za dany miesiąc powinno być wypłacone do 10. dnia następnego miesiąca, to od tego dnia należy co do zasady liczyć termin przedawnienia dla roszczeń płacowych za ten miesiąc. W praktyce warto jak najszybciej zebrać dokumenty i wezwać pracodawcę do rozliczenia, ponieważ z upływem czasu trudniej odtworzyć grafiki, trasy i rzeczywisty przebieg pracy.

Złożenie wypowiedzenia nie pozbawia kierowcy prawa do zaległego wynagrodzenia i rozliczenia dni wolnych. Umowa na czas określony nie ogranicza tych uprawnień; w zakresie wynagrodzenia, nadgodzin i rekompensaty za dni wolne pracownik terminowy jest chroniony tak samo jak pracownik zatrudniony na czas nieokreślony. Pracodawca nadal powinien prawidłowo rozliczyć okres zatrudnienia, wypłacić należności, rozliczyć urlop i wydać świadectwo pracy. Jeżeli pracownik chce ograniczyć kontakt z firmą, może prowadzić korespondencję pisemnie lub mailowo, a w razie sporu skorzystać z pomocy prawnika, Państwowej Inspekcji Pracy albo sądu pracy.

Jak przygotować się do dochodzenia roszczeń?

Przed wystąpieniem do pracodawcy warto przygotować zestawienie dni i godzin pracy. Dobrze jest osobno oznaczyć soboty, niedziele, święta, dni wolne z grafiku, godziny nocne, trasy oraz okresy, w których pracodawca nie udzielił dnia wolnego. Im bardziej konkretne zestawienie, tym łatwiej ocenić, czy roszczenie dotyczy dnia wolnego, nadgodzin dobowych, nadgodzin średniotygodniowych, dodatku za niedzielę albo niewypłaconego świadczenia.

Przydatne mogą być zwłaszcza: umowa o pracę, aneksy, regulamin pracy lub obwieszczenie o systemie czasu pracy, grafiki, ewidencja czasu pracy, paski wynagrodzeń, potwierdzenia przelewów, zapisy tachografu, wydruki z karty kierowcy, karty drogowe, CMR, wiadomości SMS i e-maile od dyspozytora. Jeżeli pracodawca odmawia wydania ewidencji, warto złożyć pisemny wniosek o jej udostępnienie.

FAQ

Czy kierowcy należy się dzień wolny za każdą przepracowaną sobotę?

Nie za każdą sobotę automatycznie. Dzień wolny należy się wtedy, gdy sobota była dla kierowcy dniem wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Jeżeli sobota była normalnie zaplanowanym dniem pracy, trzeba sprawdzić cały okres rozliczeniowy i ewentualne przekroczenia norm.

Czy za pracę w niedzielę zawsze przysługuje dodatek 100%?

Najpierw pracodawca powinien udzielić dnia wolnego. Za niedzielę powinno to nastąpić w ciągu 6 dni przed albo po tej niedzieli, a gdy to niemożliwe - do końca okresu rozliczeniowego. Dodatek 100% pojawia się wtedy, gdy nie da się udzielić wolnego w wymaganym terminie albo gdy praca powoduje nadgodziny rozliczane według przepisów o dodatkach.

Czy pracodawca może zamiast dnia wolnego od razu zapłacić za sobotę?

Przy pracy w dniu wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy podstawowym sposobem rekompensaty jest udzielenie innego dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego. Sama wypłata dodatku nie powinna zastępować wolnego, jeżeli udzielenie wolnego było możliwe.

Jak długo kierowca może dochodzić zaległych nadgodzin?

Zasadniczo przez 3 lata od dnia wymagalności danego roszczenia. Dla wynagrodzenia będzie to zwykle dzień, w którym pracodawca powinien wypłacić pensję za dany miesiąc. Warto więc rozliczać każdy miesiąc osobno, a nie traktować całego okresu zatrudnienia jako jednej daty.

Czy pracodawca może potrącić kierowcy pieniądze za większe spalanie?

Nie może zrobić tego dowolnie. Potrącenia z wynagrodzenia są ściśle ograniczone, a przy innych należnościach także potrzebna jest podstawa prawna. Jeżeli pracodawca twierdzi, że kierowca wyrządził szkodę, powinien ją wykazać i udowodnić przesłanki odpowiedzialności pracownika.

Co zrobić przed złożeniem wypowiedzenia?

Najlepiej skopiować lub zabezpieczyć dokumenty dotyczące czasu pracy i wynagrodzeń: grafiki, ewidencję, paski płacowe, zapisy tachografu, wiadomości od dyspozytora i potwierdzenia przelewów. Po ustaniu zatrudnienia dochodzenie roszczeń nadal jest możliwe, ale zebranie dowodów bywa trudniejsze.

Czy umowa na czas określony zmienia prawo do nadgodzin?

Nie. Kierowca zatrudniony na czas określony ma takie samo prawo do wynagrodzenia, dodatków za nadgodziny, dni wolnych i rozliczenia pracy w niedziele, święta oraz dni wolne jak pracownik zatrudniony na czas nieokreślony.

Podsumowanie

Kierowca zatrudniony na umowę o pracę ma prawo do prawidłowego rozliczenia pracy w soboty, niedziele i święta. Za pracę w dniu wolnym najczęściej należy się inny dzień wolny, a za pracę w niedzielę lub święto obowiązują szczególne terminy udzielenia wolnego i dodatki, jeżeli wolnego nie da się udzielić. Przy nadgodzinach trzeba analizować nie tylko pojedynczy dzień, ale cały okres rozliczeniowy, system czasu pracy i rzeczywiście przepracowane godziny.

Jeżeli pracodawca nie udziela dni wolnych, nie wypłaca dodatków albo blokuje część należności pod pretekstem kosztów paliwa, kierowca powinien zebrać dokumenty i wystąpić o rozliczenie. Roszczenia płacowe przedawniają się zasadniczo po 3 latach, dlatego nie warto odkładać sprawy do czasu, gdy część zaległości stanie się trudna do dochodzenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 151¹, art. 151³, art. 151¹⁰, art. 151¹¹ i art. 291 - Internetowy System Aktów Prawnych.
2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, w szczególności art. 11, art. 12 i art. 20 - tekst aktu w bazie Sejmu.
3. Ministerstwo Infrastruktury, informacja "Czas pracy kierowców" - gov.pl.
4. Państwowa Inspekcja Pracy, informacje o rekompensacie pracy w dniu wolnym oraz pracy w niedziele i święta - PIP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.