• Stan prawny na: 2026-10-11
Od 1 lipca 2026 r. policjantka wracająca po urlopie macierzyńskim może wystąpić o zmianę terminu lub miejsca drugiego etapu adaptacji zawodowej. Przewiduje to § 6 decyzji nr 188 KGP, między innymi w związku z korzystaniem z uprawnień rodzicielskich.
Zmiana nie jest automatyczna i nie gwarantuje adaptacji w miejscu zamieszkania. Wyjaśniamy, jak złożyć raport drogą służbową, czym uzasadnić prośbę oraz kiedy przepisy dopuszczają nieodbywanie drugiego etapu.
Adaptacja zawodowa policjanta w służbie przygotowawczej jest elementem wdrożenia do służby. Od 1 lipca 2026 r. jej zasady określa decyzja nr 188 Komendanta Głównego Policji z 26 maja 2026 r. w sprawie adaptacji zawodowej policjantów (Dz. Urz. KGP z 2026 r. poz. 54).
Zgodnie z § 2 decyzji adaptacja obejmuje trzy etapy:
W opisanej sytuacji problem dotyczy przede wszystkim drugiego etapu, a nie samego obowiązku adaptacji. Zgodnie z § 3 może on odbywać się w oddziale prewencji Policji (OPP) albo samodzielnym pododdziale prewencji Policji (SPPP), ewentualnie także w innych komórkach służby prewencyjnej, a w określonych przypadkach w służbie kryminalnej. Drugi etap może być realizowany w ramach delegowania do innej jednostki lub w jednostce macierzystej. O sposobie jego odbywania, w granicach decyzji, rozstrzyga właściwy komendant wojewódzki albo Komendant Stołeczny Policji.
Według § 4 drugi etap obejmuje zasadniczo 63 dni służby planowanej po 8 godzin, a suma godzin zaplanowanej służby nie może przekroczyć 504. W szczególnych przypadkach możliwe są również służby 12-godzinne. W OPP albo SPPP przewidziano co najmniej 27 ośmiogodzinnych dni służby, chyba że zastosowano przewidziane w decyzji odstąpienie od kierowania do takiej jednostki. Nie należy zatem utożsamiać zmiany miejsca adaptacji ze skróceniem wymaganego etapu.
Przepis przejściowy: zgodnie z § 12 drugi etap rozpoczęty przed 1 lipca 2026 r. jest prowadzony według dotychczasowej decyzji nr 222 KGP z 28 czerwca 2016 r. Nowa decyzja uchyliła ten akt, ale zachowała jego stosowanie do już rozpoczętego drugiego etapu.
Tak. § 6 pkt 2 decyzji nr 188 KGP wyraźnie dopuszcza zgodę na zmianę terminu lub miejsca odbywania drugiego etapu adaptacji zawodowej w przypadku:
Art. 79 ustawy o Policji odsyła do uprawnień związanych z rodzicielstwem przewidzianych w Kodeksie pracy, z ustawowymi wyjątkami. Samo posiadanie małego dziecka nie oznacza jeszcze automatycznie spełnienia przesłanki korzystania z określonego uprawnienia, ale udokumentowane trudności w opiece mogą być oceniane także jako inna szczególnie uzasadniona przyczyna.
Nie oznacza to jednak, że funkcjonariuszka może jednostronnie wskazać dowolne miejsce adaptacji. Zgodę na zmianę terminu lub miejsca w trybie § 6 wyraża, w ramach kompetencji uznaniowej, kierownik komórki organizacyjnej Komendy Głównej Policji właściwej w sprawach szkolenia. Podstawą rozpoznania sprawy może być wniosek jednego z organów wskazanych w tym przepisie, w tym właściwego komendanta wojewódzkiego lub stołecznego, albo pisemny raport policjanta skierowany drogą służbową do Komendanta Głównego Policji.
Odmówiono Ci zmiany miejsca adaptacji zawodowej?
Prawnik może sprawdzić podstawę skierowania, ocenić okoliczności rodzinne i pomóc przygotować raport oparty na § 6 decyzji nr 188 KGP.
Zapytaj prawnika o adaptację w Policji ›Tak. Samotne wychowywanie dziecka może być bardzo istotnym argumentem, zwłaszcza gdy skierowanie do odległej miejscowości faktycznie uniemożliwia codzienną opiekę nad niemowlęciem. Nie jest to jednak okoliczność, która automatycznie zwalnia z drugiego etapu adaptacji lub zobowiązuje organ do wskazania jednostki w mieście zamieszkania.
W raporcie warto wykazać, że problem nie sprowadza się wyłącznie do niedogodności, ale do realnej niemożliwości pogodzenia obowiązków służbowych z opieką nad dzieckiem. Znaczenie mogą mieć wiek dziecka, brak udziału drugiego rodzica w opiece, karmienie piersią, stan zdrowia matki lub dziecka, potrzeba regularnego leczenia, brak dostępnej opieki zastępczej i odległość od miejsca delegowania.
Pomocne są dokumenty potwierdzające urodzenie dziecka i faktyczne sprawowanie opieki, zaświadczenia medyczne, jeżeli mają znaczenie dla sprawy, oraz opis konkretnych godzin i możliwości zapewnienia opieki. Nie trzeba dołączać dokumentów niezwiązanych z uzasadnieniem raportu.
Policjantka wraca po urlopie macierzyńskim i ma odbywać drugi etap kilkaset kilometrów od domu. Samotnie opiekuje się niemowlęciem wymagającym regularnych wizyt lekarskich. Może w raporcie wykazać te okoliczności, załączyć dokumenty medyczne i rodzinne oraz wskazać konkretną możliwą jednostkę bliżej miejsca zamieszkania albo alternatywny termin.
Skrócenie drugiego etapu nie jest tym samym co zmiana miejsca lub terminu. Decyzja nr 188 określa jego wymiar w § 4 i nie przyznaje ogólnego prawa do skrócenia liczby wymaganych godzin wyłącznie z powodu macierzyństwa. Nie należy więc opierać raportu na założeniu, że sytuacja rodzinna automatycznie pozwala skrócić etap.
Nieodbywanie drugiego etapu jest jednak możliwe w przypadkach wskazanych w aktualnych przepisach. Z § 5 wynika, że etapu tego nie odbywają m.in. policjanci mianowani na stanowisko w OPP albo SPPP, policjanci z co najmniej sześciomiesięczną służbą na takim stanowisku następnie przeniesieni do innej jednostki, osoby przyjęte na podstawach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 3 oraz realizujące określone w tym przepisie studia na kierunku nauka o Policji w Akademii Policji w Szczytnie.
Ponadto § 6 pkt 1 pozwala właściwemu kierownikowi komórki KGP ds. szkolenia wyrazić zgodę na nieodbywanie drugiego etapu policjantowi pełniącemu służbę w komórce techniki operacyjnej, wykonującemu zadania o szczególnym charakterze albo takiemu, u którego wystąpiły inne usprawiedliwione okoliczności uzasadniające nieodbywanie tego etapu. Ostatnia przesłanka wymaga indywidualnego uzasadnienia; samo macierzyństwo nie przesądza wyniku.
Istnieje też inne rozwiązanie: w szczególnie uzasadnionych przypadkach Komendant Główny Policji, na wniosek komendanta wojewódzkiego lub stołecznego, może zgodzić się na odstąpienie od kierowania do OPP albo SPPP (§ 4 ust. 8-10). Nie jest to jednak zwolnienie z całego drugiego etapu - odpowiednie służby wykonuje się wtedy w innej wskazanej komórce. Wniosek w tej odrębnej procedurze trzeba złożyć do KGP za pośrednictwem właściwej komórki ds. szkolenia co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem etapu. Ten czternastodniowy wymóg dotyczy trybu z § 4 ust. 9, a nie każdego raportu o zmianę miejsca lub terminu z § 6.
Najbezpieczniej złożyć pisemny raport skierowany drogą służbową do Komendanta Głównego Policji, powołując się na § 6 pkt 2 decyzji nr 188. Można również zwrócić się do przełożonego o poparcie sprawy i wystąpienie przez uprawnionego komendanta wskazanego w § 6. O tym, czy przedstawić propozycję innej jednostki, innego terminu czy wariant alternatywny, warto wcześniej porozmawiać z komórką kadrową lub szkoleniową.
W raporcie warto zawrzeć:
Warto zachować kopię raportu oraz potwierdzenie jego złożenia, a pismo przekazać możliwie wcześnie, zanim zostanie ustalony harmonogram. Samo wniesienie raportu nie oznacza, że planowane skierowanie automatycznie traci moc.
Policjant opiekuje się małym dzieckiem, a drugi rodzic pracuje zmianowo i w oznaczonych tygodniach nie może zapewnić opieki. W raporcie może przedstawić harmonogram pracy drugiego rodzica i zaproponować przesunięcie drugiego etapu na termin, w którym opieka będzie możliwa, zamiast żądać jego skrócenia.
Odmowa nie zawsze kończy sprawę. Warto ustalić, czy negatywną odpowiedź wydał wyłącznie bezpośredni przełożony, czy stanowisko zajęto już w trybie § 6 przez właściwy organ. Samo niepoparcie raportu przez przełożonego nie jest tożsame z rozstrzygnięciem kierownika komórki KGP właściwej w sprawach szkolenia.
Jeżeli wcześniejsze wystąpienie było ogólne, można je uzupełnić o konkretne dokumenty i propozycję innej lokalizacji lub terminu. Warto też poprosić o wyjaśnienie przyczyn odmowy i sprawdzić, czy istnieje możliwość ponownego wystąpienia drogą służbową. Ewentualny środek prawny należy ocenić na podstawie charakteru otrzymanego aktu i przepisów służbowych - sam § 6 nie ustanawia odrębnego odwołania administracyjnego od odmowy zmiany organizacji adaptacji.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności...
>> więcej informacji