Adaptacja zawodowa w Policji a macierzyństwo

Adaptacja zawodowa policjanta w służbie przygotowawczej

Adaptacja zawodowa policjanta w służbie przygotowawczej jest elementem wdrożenia do służby. Obejmuje w szczególności szkolenie zawodowe podstawowe, wykonywanie zadań w jednostce macierzystej przy wsparciu opiekuna służbowego oraz delegowanie do czasowego pełnienia służby w oddziale prewencji Policji albo samodzielnym pododdziale prewencji Policji.

W opisanej sytuacji problem nie polega na samym obowiązku odbycia adaptacji, lecz na miejscu i czasie delegowania po powrocie z urlopu macierzyńskiego. Co do zasady Policja może kierować funkcjonariuszy do realizacji zadań szkoleniowych i adaptacyjnych poza miejscem stałego pełnienia służby, ale przy podejmowaniu decyzji powinny zostać uwzględnione przepisy wewnętrzne oraz szczególne okoliczności rodzinne.

Regulacje dotyczące adaptacji zawodowej wynikają przede wszystkim z aktów wewnętrznych Komendanta Głównego Policji. W praktyce przed złożeniem pisma warto zweryfikować aktualne brzmienie właściwej decyzji KGP i ewentualnych zmian w jednostce kadrowej albo szkoleniowej, ponieważ organizacja adaptacji może być modyfikowana aktami wewnętrznymi.

Czy można zmienić termin albo miejsce delegowania?

Tak, zmiana terminu lub miejsca delegowania może być możliwa, ale wymaga uruchomienia właściwej ścieżki służbowej. Z przywoływanych regulacji KGP wynika, że w określonych przypadkach możliwa jest zmiana terminu lub miejsca delegowania policjanta do czasowego pełnienia służby w oddziale prewencji Policji albo samodzielnym pododdziale prewencji Policji.

Jako okoliczności uzasadniające zmianę wskazywano między innymi czasową niezdolność do służby, korzystanie z uprawnień związanych z rodzicielstwem oraz inną szczególnie uzasadnioną przyczynę. W przypadku policjantki wracającej po urlopie macierzyńskim szczególne znaczenie mogą mieć: samotne wychowywanie dziecka, wiek dziecka, brak osoby mogącej sprawować stałą opiekę, duża odległość od miejsca delegowania, karmienie piersią, sytuacja zdrowotna matki lub dziecka oraz realne skutki finansowe i organizacyjne delegowania.

Nie oznacza to jednak, że funkcjonariuszka może jednostronnie wskazać dowolne miejsce adaptacji. Można natomiast żądać rozpoznania sprawy z uwzględnieniem uprawnień rodzicielskich i zasady proporcjonalności obciążenia służbowego do sytuacji rodzinnej.

Czy samotne wychowywanie dziecka jest ważnym argumentem?

Tak. Samotne wychowywanie dziecka może być bardzo istotnym argumentem, zwłaszcza gdy delegowanie do odległej miejscowości faktycznie uniemożliwia sprawowanie codziennej opieki nad niemowlęciem. Nie jest to jednak argument, który automatycznie zwalnia z adaptacji.

W piśmie warto wykazać, że problem nie sprowadza się wyłącznie do niedogodności, ale do realnej niemożliwości pogodzenia obowiązków służbowych z opieką nad dzieckiem. Im bardziej konkretny opis sytuacji i im więcej dokumentów, tym większa szansa na pozytywne rozpatrzenie prośby.

Znaczenie mogą mieć zwłaszcza dokumenty potwierdzające urodzenie dziecka, samotne sprawowanie opieki, brak drugiego rodzica w codziennej opiece, zaświadczenia lekarskie, dokumenty dotyczące karmienia piersią lub leczenia, a także informacje o braku możliwości zapewnienia dziecku opieki na okres delegowania.

Czy można żądać skrócenia adaptacji zawodowej?

Skrócenie czasu adaptacji jest co do zasady trudniejsze niż zmiana miejsca albo terminu. Jeżeli czas trwania danej formy adaptacji wynika z programu, rozkazu, harmonogramu lub przepisów wewnętrznych, przełożeni mogą nie mieć swobody, aby dowolnie skrócić ten okres tylko z powodu sytuacji rodzinnej.

Warto jednak rozważyć sformułowanie wniosku alternatywnego. Można prosić przede wszystkim o odbycie adaptacji możliwie najbliżej miejsca zamieszkania albo miejsca pełnienia służby, ewentualnie o zmianę terminu, podział realizacji na etapy, dostosowanie harmonogramu do uprawnień rodzicielskich lub wskazanie innego rozwiązania organizacyjnego najmniej uciążliwego dla dziecka.

Jeżeli przepisy wewnętrzne przewidują szczególne zwolnienie z określonej formy adaptacji wyłącznie dla określonych kategorii funkcjonariuszy, samo macierzyństwo zwykle nie będzie podstawą pełnego zwolnienia. Może jednak uzasadniać zmianę organizacji delegowania.

Jak przygotować wniosek o zmianę miejsca adaptacji?

Najbezpieczniej złożyć pisemny raport drogą służbową do przełożonego, z prośbą o wystąpienie przez uprawnionego komendanta lub właściwą komórkę organizacyjną o zmianę miejsca albo terminu delegowania. W piśmie warto wyraźnie wskazać, że chodzi o adaptację zawodową w formie czasowego pełnienia służby w oddziale prewencji Policji albo samodzielnym pododdziale prewencji Policji.

Wniosek powinien zawierać:

• dane funkcjonariuszki i jednostki, w której pełni służbę,
• informację o planowanym lub przewidywanym terminie powrotu po urlopie macierzyńskim,
• wskazanie miejsca delegowania, które powoduje trudności, oraz odległości od miejsca zamieszkania,
• opis sytuacji rodzinnej, w szczególności samotnego wychowywania dziecka,
• wyjaśnienie, dlaczego delegowanie na kilka miesięcy uniemożliwia sprawowanie opieki,
• propozycję rozwiązania, na przykład odbycie adaptacji w najbliższym oddziale prewencji albo zmianę terminu,
• załączniki potwierdzające sytuację rodzinną, zdrowotną i organizacyjną.

Warto zachować kopię raportu oraz potwierdzenie jego złożenia. Jeżeli zapadnie negatywne rozstrzygnięcie, należy poprosić o wskazanie przyczyn odmowy i podstawy organizacyjnej, ponieważ pozwoli to ocenić, czy możliwe jest dalsze wystąpienie do wyższego przełożonego albo ponowienie wniosku z dodatkowymi dokumentami.

Co zrobić, jeśli przełożony odmówi?

Odmowa nie zawsze kończy sprawę. Jeżeli pismo było ogólne, warto złożyć ponowny, lepiej udokumentowany wniosek, opisujący konkretne skutki delegowania dla opieki nad dzieckiem. Inaczej oceniana jest zwykła niedogodność, a inaczej sytuacja, w której funkcjonariuszka nie ma żadnej realnej możliwości zapewnienia opieki niemowlęciu przez okres delegowania.

Można także wnioskować o rozmowę z komórką kadrową lub szkoleniową i ustalenie, czy istnieją inne terminy, inne lokalizacje, możliwość zamiany kolejności kierowania funkcjonariuszy albo inne rozwiązania organizacyjne. W sprawach służbowych często skuteczniejsze jest przedstawienie kilku wariantów rozwiązania niż żądanie tylko jednego konkretnego rozstrzygnięcia.

FAQ

Czy po urlopie macierzyńskim muszę odbyć zaległą adaptację zawodową?

Co do zasady tak, jeżeli dana forma adaptacji nie została wcześniej zrealizowana i nadal jest wymagana w służbie przygotowawczej. Urlop macierzyński może uzasadniać zmianę terminu lub miejsca, ale nie zawsze zwalnia z obowiązku odbycia adaptacji.

Czy mogę domagać się adaptacji wyłącznie w swoim mieście?

Możesz o to wnioskować, ale nie jest to bezwzględne roszczenie. Trzeba wykazać, że przemawiają za tym konkretne okoliczności rodzinne, zdrowotne lub organizacyjne oraz że istnieje realna możliwość odbycia adaptacji bliżej miejsca zamieszkania.

Czy samotne wychowywanie dziecka wystarczy do zmiany miejsca delegowania?

Może być bardzo mocnym argumentem, ale powinno być opisane i udokumentowane. W piśmie warto wyjaśnić, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, dlaczego brak jest innej opieki i jakie skutki miałoby delegowanie na odległość.

Czy przełożony musi uwzględnić mój wniosek?

Nie zawsze. Przepisy wewnętrzne zwykle posługują się konstrukcją uznaniową, co oznacza możliwość, a nie automatyczny obowiązek zmiany miejsca lub terminu. Dlatego tak ważne jest dobre uzasadnienie i przedstawienie dowodów.

Czy lepiej wnioskować o skrócenie adaptacji czy zmianę miejsca?

W praktyce większe szanse ma wniosek o zmianę miejsca albo terminu. Skrócenie adaptacji może być niemożliwe, jeżeli minimalny okres wynika z programu lub organizacji szkolenia. Warto jednak sformułować wniosek alternatywny.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
• Decyzja nr 374 Komendanta Głównego Policji z dnia 22 września 2009 r. w sprawie adaptacji zawodowej policjantów w służbie przygotowawczej.
• Decyzja nr 315 Komendanta Głównego Policji z dnia 17 października 2012 r. zmieniająca decyzję w sprawie adaptacji zawodowej policjantów w służbie przygotowawczej.