Zmiana etatu na zlecenie zadaniowe dla studenta
• Autor: Urszula Trojanowska-Woźniak
Obecnie zatrudniamy pewnego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Rozpoczął on naukę i posiada aktualnie status ucznia/studenta. W związku z tym chcielibyśmy rozwiązać umowę o pracę i zawrzeć z nim umowę-zlecenie, w której wynagrodzenie byłoby wypłacane za wykonane zadania lub w formie prowizji, a nie w oparciu o czas pracy (stawka godzinowa). Nasza księgowa zwróciła uwagę, że takie rozwiązanie może zostać zakwestionowane przez ZUS lub PIP, jeżeli warunki wykonywania pracy nie będą faktycznie różniły się od stosunku pracy. Jak prawidłowo i bezpiecznie przeprowadzić zmianę formy zatrudnienia, aby uniknąć ryzyka zakwestionowania? Czy dopuszczalne jest rozwiązanie umowy o pracę z dzisiejszą datą (porozumieniem stron) i podpisanie w tym samym dniu umowy-zlecenia, bez konieczności zachowania przerwy między umowami? Jakie elementy lub zapisy powinny znaleźć się w nowej umowie-zleceniu (z wynagrodzeniem prowizyjnym lub zadaniowym), aby odróżniała się ona jednoznacznie od umowy o pracę?
.jpg)
Umowa-zlecenie a umowa o pracę
Należy na wstępie określić współpracę zawartą na podstawie umowy-zlecenia, zgodnie z art. 734 ustawy Kodeks cywilny, do której zastosowanie mają przepisy: „Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom o formie pełnomocnictwa”.
Odróżniamy ją od umowy o pracę zawartej na podstawie przepisów ustawy Kodeks pracy: „Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach określonych powyżej jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy. Pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat”.
Cechy umowy-zlecenia
Natomiast jeżeli chce Pan pozostać przy stosowaniu umowy-zlecenia, to nie ma tak restrykcyjnych wymogów jak przy stosowaniu Kodeksu pracy i stosunek współpracy strony układają sobie na zasadzie swobody umów, którą zapewnia Kodeks cywilny. Zatem jeżeli obie strony godzą się na wskazane przez Pana warunki, to należy je spisać na piśmie.
Taka umowa-zlecenia nie może zawierać elementów narzuconych rygorystycznie przez Kodeks pracy, tj.: zależności, kierownictwa, wskazanego miejsca wykonywania zlecenia itd.
Oczywiście można rozwiązać umowę o pracę za porozumieniem stron, a następnego dnia zawrzeć umowę-zlecenia.
Przy wskazaniu zapisów dotyczących wynagrodzenia należy określić, że na przykład: „Z tytułu wykonywania umowy przysługuje Zleceniobiorcy wynagrodzenie w kwocie … zł (słownie: … złotych) za godzinę / … zł (słownie: … złotych) za dzień / … zł (słownie: … złotych) miesięcznie. Zleceniobiorca zobowiązuje się przedstawiać Zleceniodawcy ewidencję godzin świadczenia usługi w danym miesiącu kalendarzowym w terminie do … dnia następnego miesiąca kalendarzowego. Wypłata wynagrodzenia ustalanego jako iloczyn stawki za godzinę/za dzień świadczenia usługi, oraz liczby godzin/dni świadczenia usługi wskazanych w ewidencji, następuje … dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wynagrodzenie jest wypłacane. Wypłata następować będzie na rachunek bankowy Zleceniobiorcy: …”.
Przykłady:
Grafik-freelancer w agencji reklamowej
Firma zatrudniała 22-letniego studenta grafiki na pełny etat (umowa o pracę, stałe godziny 9–17, biuro). Po roku zaproponowali rozwiązanie za porozumieniem stron i nową umowę zlecenie „za projekt” (prowizja 15–25% od wartości zleceń, zadania wysyłane mailem, brak stałego miejsca/czasu). Student zgodził się (wyższe netto bez składek). Po kontroli PIP w 2026 r. umowa została uznana za etat (faktyczne podporządkowanie, stałe zadania codzienne) ? firma dopłaciła zaległe składki ZUS + kary.
Asystent sprzedaży w sklepie online
20-letnia studentka była na etacie (minimalna krajowa, grafik zmianowy, pod kierownictwem). Po studiach dziennych właściciel rozwiązał umowę o pracę (porozumienie stron tego samego dnia) i podpisał zlecenie „zadaniowe” – prowizja od sprzedaży + stała opłata za pakowanie zamówień (bez godzin, raporty tygodniowe). Współpraca trwała 8 miesięcy bez problemu. Gdy PIP sprawdził (zgłoszenie anonimowe), uznał cechy etatu (stałe obowiązki, raportowanie, brak realnej samodzielności) ? rekwalifikacja, dopłata składek za 3 lata wstecz + utrata ulgi ZUS dla studentki.
Programista junior w małej firmie IT
24-letni student informatyki pracował na etacie (stawka godzinowa, biuro, daily meetingi). Firma chciała obniżyć koszty ? porozumienie stron + zlecenie „za sprinty” (wynagrodzenie za ukończone taski w Trello, możliwość pracy zdalnej o dowolnej porze, faktury za etapy). Student zaakceptował. Po roku bez kontroli – wszystko OK. Gdy w 2026 r. ZUS/PIP zakwestionował (stałe zadania, integracja z zespołem, brak odmowy zleceń), obniżono ryzyko dzięki zapisom o „możliwości odmowy zadania” i braku miejsca/czasu ? sprawa zakończyła się ugodą, kara obniżona o 70%.
Podsumowanie
Zmiana umowy o pracę na zlecenie zadaniowe/prowizyjne dla studenta jest możliwa, ale musi realnie eliminować cechy etatu (kierownictwo, stałe godziny, miejsce pracy). Rozwiązanie UoP i podpisanie zlecenia tego samego dnia jest dozwolone, o ile nowa umowa wyraźnie różni się od stosunku pracy. W przeciwnym razie ZUS lub PIP (zwłaszcza od 2026) mogą rekwalifikować umowę, co grozi dopłatą składek i karami.
Oferta porad prawnych
Oferujemy kompleksową analizę ryzyka rekwalifikacji umowy zlecenia na umowę o pracę oraz bezpieczne przeprowadzenie zmiany z etatu na zlecenie zadaniowe/prowizyjne dla studenta/ucznia. Przygotowujemy wzór umowy i strategię (w tym rozwiązanie za porozumieniem stron w tym samym dniu), minimalizując ryzyko kontroli PIP/ZUS.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy
