Odprawa nauczyciela po urlopie macierzyńskim

Odprawa a rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem mianowanym

Podstawową zasadą jest to, że nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania nie traci dotychczasowego stosunku pracy tylko dlatego, że szkoła planuje mniej godzin w kolejnym roku szkolnym. Zmiana warunków zatrudnienia musi nastąpić w przewidzianej prawem formie: przez zgodne porozumienie, ograniczenie zatrudnienia za zgodą nauczyciela albo rozwiązanie stosunku pracy przez dyrektora, jeżeli spełnione są przesłanki z Karty Nauczyciela.

Uzupełnieniem tego wątku jest omówienie: Likwidacja darmowego transportu do pracy.

Zgodnie z art. 20 Karty Nauczyciela, w razie częściowej likwidacji szkoły, zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów albo zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć dyrektor może rozwiązać stosunek pracy z nauczycielem albo, w przypadku nauczyciela mianowanego, przenieść go w stan nieczynny na zasadach określonych w ustawie.

Jeżeli stosunek pracy nauczyciela mianowanego zostanie rozwiązany z tych przyczyn, nauczycielowi przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. To świadczenie ma zrekompensować utratę zatrudnienia z przyczyn organizacyjnych, a nie z przyczyn leżących po stronie nauczyciela. W podobnym kontekście warto sprawdzić także omówienie: Zwolnienie nauczyciela podczas świadczenia rehabilitacyjnego.

Czego nie podpisywać, jeżeli nauczyciel chce zachować prawo do odprawy?

Jeżeli celem nauczyciela jest zachowanie prawa do odprawy, szczególną ostrożność należy zachować przy porozumieniu stron. Porozumienie jest zgodnym oświadczeniem nauczyciela i szkoły. Jeżeli z jego treści wynika po prostu dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy albo dobrowolne obniżenie wymiaru zatrudnienia, szkoła może później twierdzić, że nie doszło do rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 20 Karty Nauczyciela.

Podobne ryzyko wiąże się ze złożeniem przez nauczyciela własnego wypowiedzenia. W takiej sytuacji przyczyną ustania zatrudnienia jest oświadczenie nauczyciela, a nie decyzja dyrektora podjęta z powodu zmian organizacyjnych w szkole. W praktyce może to zamknąć drogę do odprawy przewidzianej dla nauczyciela mianowanego.

Jeżeli nauczyciel nie zgadza się na obniżenie wymiaru zatrudnienia, powinien wyrazić to jasno, najlepiej pisemnie. Wystarczy krótka informacja, że nauczyciel nie wyraża zgody na ograniczenie zatrudnienia ani na rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron. Nie trzeba składać wypowiedzenia ani prosić o rozwiązanie stosunku pracy.

Ograniczenie etatu nauczyciela mianowanego

W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania Karta Nauczyciela dopuszcza ograniczenie zatrudnienia, jeżeli z przyczyn organizacyjnych nie ma możliwości dalszego zatrudniania w pełnym wymiarze zajęć, a nauczyciel wyrazi na to zgodę. Ograniczenie zatrudnienia nie powinno być więc.

Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: ograniczenie etatu nauczyciela mianowanego.

Urlop macierzyński a wypowiedzenie w szkole

Powrót z urlopu macierzyńskiego nie pozbawia nauczyciela ochrony, ale ochrona działa przede wszystkim w okresie korzystania z urlopu związanego z rodzicielstwem. Na podstawie Karty Nauczyciela oraz odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu pracy pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy w okresie urlopu macierzyńskiego, z wyjątkiem szczególnych sytuacji przewidzianych w ustawie.

Jeżeli więc nauczycielka w maju nadal korzysta z urlopu macierzyńskiego, dyrektor nie powinien traktować jej tak, jak pracownika obecnego w pracy i swobodnie wręczać wypowiedzenia z przyczyn organizacyjnych. Nie oznacza to jednak, że problem braku godzin znika. Oznacza to, że szkoła musi działać w zgodzie z przepisami o ochronie rodzicielskiej i z procedurami Karty Nauczyciela.

W szkołach feryjnych rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem w trybie organizacyjnym następuje co do zasady z końcem roku szkolnego, z zachowaniem trzymiesięcznego wypowiedzenia. W praktyce pismo powinno być doręczone w takim terminie, aby okres wypowiedzenia mógł upłynąć przed końcem roku szkolnego. Jeżeli dyrektor spóźni się z wypowiedzeniem albo nie może go złożyć z powodu ochrony urlopowej, skutki prawne trzeba oceniać indywidualnie.

Kiedy zgłosić się do dyrektora i jak odpowiadać na propozycje?

Nauczyciel może wcześniej poprosić dyrektora o pisemną informację, czy szkoła przewiduje dla niego pełny wymiar zajęć po zakończeniu urlopu. Taka rozmowa nie oznacza zgody na obniżenie etatu. Dla bezpieczeństwa najlepiej unikać ustnych ustaleń i prosić o przedstawienie każdej propozycji na piśmie.

Jeżeli nauczycielka nadal przebywa na urlopie macierzyńskim, nie ma obowiązku stawiać się w pracy tylko po to, aby podpisać porozumienie zmieniające albo porozumienie rozwiązujące stosunek pracy. Może natomiast odpowiedzieć pisemnie, że nie wyraża zgody na porozumienie stron ani na ograniczenie zatrudnienia, jeżeli taka jest jej decyzja.

Jeżeli urlop macierzyński zakończy się przed radą pedagogiczną albo przed rozpoczęciem roku szkolnego, nauczyciel powinien stawić się w pracy zgodnie z organizacją pracy szkoły, chyba że korzysta z urlopu rodzicielskiego, wychowawczego, wypoczynkowego, zwolnienia lekarskiego albo innej usprawiedliwionej nieobecności. Sam spór o etat nie usprawiedliwia nieobecności.

Czy odmowa podpisania nowych warunków grozi zwolnieniem dyscyplinarnym?

Sama odmowa podpisania porozumienia stron albo odmowa zgody na ograniczenie etatu nie jest podstawą do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy nauczyciela. Nauczyciel ma prawo nie przyjąć propozycji pogarszającej jego warunki zatrudnienia.

Ryzyko dyscyplinarne pojawia się dopiero wtedy, gdy nauczyciel bez usprawiedliwienia nie stawia się w pracy, odmawia wykonywania obowiązków wynikających z ważnego stosunku pracy albo ignoruje polecenia mieszczące się w granicach prawa i umowy. Dlatego po zakończeniu urlopu należy stawić się w szkole albo uzyskać od dyrektora jasne pisemne stanowisko, że nauczyciel jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy.

Jeżeli nauczyciel nie ma przydzielonych lekcji, nadal powinien pozostawać do dyspozycji pracodawcy w ramach obowiązującego stosunku pracy. W praktyce warto wysłać do dyrektora wiadomość, że nauczyciel stawił się do pracy i prosi o pisemne wskazanie obowiązków, planu zajęć albo decyzji dotyczącej dalszego zatrudnienia.

Do kiedy obowiązuje dotychczasowy stosunek pracy?

W przypadku zatrudnienia na podstawie mianowania nie podpisuje się co roku nowej umowy o pracę. Dotychczasowy stosunek pracy trwa nadal, dopóki nie zostanie skutecznie zmieniony albo rozwiązany w trybie przewidzianym przez prawo. Brak zgody na nowe warunki nie oznacza automatycznego ustania zatrudnienia.

Jeżeli dyrektor nie wręczył skutecznego wypowiedzenia, nauczyciel nadal pozostaje pracownikiem szkoły. Ma więc obowiązek stawić się do pracy po zakończeniu urlopu, a szkoła ma obowiązek dopuścić go do pracy albo prawidłowo rozwiązać sytuację kadrową.

Jeżeli dyrektor wręczy wypowiedzenie w trybie art. 20 Karty Nauczyciela, nauczyciel pozostaje pracownikiem przez okres wypowiedzenia. W tym czasie powinien wykonywać obowiązki, chyba że zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, skierowany na urlop wypoczynkowy zgodnie z przepisami albo korzysta z innej usprawiedliwionej nieobecności.

Stan nieczynny i skrócenie okresu wypowiedzenia

Po otrzymaniu wypowiedzenia z przyczyn organizacyjnych nauczyciel mianowany powinien sprawdzić, czy przysługuje mu możliwość złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny. Jest to odrębne rozwiązanie od odprawy i może wpływać na termin ustania stosunku pracy oraz na rozliczenia ze szkołą. Decyzję warto podjąć dopiero po analizie konkretnego pisma od dyrektora.

Karta Nauczyciela przewiduje również możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia do jednego miesiąca. W takim wypadku nauczycielowi przysługuje odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia, liczone według zasad wskazanych w ustawie. Nie należy mylić tego odszkodowania z odprawą z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych.

FAQ

Czy nauczycielka na urlopie macierzyńskim musi przyjść do szkoły podpisać porozumienie?

Nie. Korzystanie z urlopu macierzyńskiego usprawiedliwia nieobecność w pracy. Nauczycielka może odmówić podpisania porozumienia, zwłaszcza jeżeli nie zgadza się na obniżenie etatu albo rozwiązanie stosunku pracy.

Czy odmowa obniżenia etatu wystarczy, aby dostać odprawę?

Sama odmowa nie tworzy jeszcze prawa do odprawy. Odprawa przysługuje zasadniczo wtedy, gdy stosunek pracy zostanie rozwiązany przez dyrektora z przyczyn organizacyjnych określonych w Karcie Nauczyciela.

Czy podpisanie porozumienia stron zawsze wyklucza odprawę?

Nie zawsze, ale jest ryzykowne. Jeżeli porozumienie nie wskazuje jednoznacznie, że rozwiązanie następuje z przyczyn organizacyjnych po stronie szkoły, pracodawca może odmówić wypłaty odprawy.

Czy nauczyciel po urlopie musi stawić się 1 września w pracy?

Tak, jeżeli urlop macierzyński lub inna usprawiedliwiona nieobecność już się zakończyły. Spór o etat nie zwalnia z obowiązku pozostawania do dyspozycji szkoły.

Czy brak podpisu pod nowymi warunkami oznacza porzucenie pracy?

Nie. Porzuceniem pracy może być dopiero nieusprawiedliwione niestawienie się do pracy albo odmowa wykonywania obowiązków. Odmowa podpisania porozumienia jest prawem nauczyciela.

Od jakiego wynagrodzenia liczy się odprawę nauczyciela mianowanego?

Odprawa z art. 20 Karty Nauczyciela dla nauczyciela mianowanego wynosi sześciomiesięczne wynagrodzenie zasadnicze. Konkretna kwota zależy od stawki wynagrodzenia zasadniczego należnej nauczycielowi zgodnie z jego stopniem awansu i wymiarem zatrudnienia ocenianym według przepisów właściwych dla danej sytuacji.

Podsumowanie

Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania nie powinien podpisywać porozumienia stron ani zgody na obniżenie etatu, jeżeli chce zachować możliwość dochodzenia odprawy z powodu zmian organizacyjnych w szkole. Najbezpieczniejsze jest pisemne odmówienie zgody na proponowane warunki i oczekiwanie na formalną decyzję dyrektora.

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego nauczyciel nadal jest pracownikiem, dopóki stosunek pracy nie zostanie skutecznie rozwiązany. Dlatego powinien stawić się w pracy albo korzystać z innej usprawiedliwionej nieobecności. Nieobecność bez podstawy może narazić go na zarzut ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych i utrudnić dochodzenie odprawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w zakresie ochrony stosunku pracy w okresie urlopu macierzyńskiego stosowanej odpowiednio do nauczycieli

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.