Czy dodatek stażowy wlicza się do trzynastki?

Dodatkowe wynagrodzenie roczne w sferze budżetowej

Dodatkowe wynagrodzenie roczne, potocznie nazywane trzynastką, przysługuje pracownikom jednostek sfery budżetowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Co do zasady pracownik nabywa prawo do trzynastki po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, a przy krótszym zatrudnieniu może otrzymać ją proporcjonalnie, jeżeli przepracował co najmniej 6 miesięcy. Ustawa przewiduje jednak wyjątki, w których wymóg 6 miesięcy nie ma zastosowania.

Wysokość trzynastki wynosi 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w roku kalendarzowym, za który przysługuje to świadczenie. Przy obliczaniu podstawy trzeba uwzględnić wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę po przywróceniu do pracy.

Trzynastki nie oblicza się dokładnie tak jak ekwiwalentu urlopowego. Odesłanie do zasad ekwiwalentowych służy przede wszystkim ustaleniu, które składniki wynagrodzenia wchodzą do podstawy, a które są z niej wyłączone. W praktyce trzeba dodatkowo uwzględnić przepisy szczególne dotyczące danej grupy pracowników, np. nauczycieli, pracowników samorządowych, pracowników urzędów państwowych albo pracowników uczelni.

Co wlicza się do podstawy trzynastki?

Do podstawy trzynastki wlicza się zasadniczo te składniki wynagrodzenia, które mają charakter wynagrodzenia za pracę i są przyjmowane przy ustalaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. W typowej sytuacji będą to m.in. wynagrodzenie zasadnicze, dodatki stałe, dodatki funkcyjne, premie regulaminowe oraz inne periodyczne składniki wynagrodzenia, jeżeli nie zostały wyłączone przez przepisy.

Wliczeniu podlega także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Jest to ważne, ponieważ urlop wypoczynkowy nie obniża podstawy trzynastki. Inaczej traktuje się natomiast inne usprawiedliwione nieobecności, np. chorobę, opiekę nad dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy, urlop okolicznościowy czy urlop szkoleniowy.

Czego nie wlicza się do trzynastki?

Przy ustalaniu podstawy należy stosować wyłączenia wynikające z przepisów o wynagrodzeniu urlopowym. Z podstawy trzynastki wyłącza się w szczególności:

• jednorazowe lub nieperiodyczne wypłaty za spełnienie określonego zadania albo za określone osiągnięcie,
• wynagrodzenie za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,
• gratyfikacje i nagrody jubileuszowe,
• wynagrodzenie za czas innej niż urlop wypoczynkowy usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w tym wynagrodzenie za zwolnienie od pracy z art. 188 Kodeksu pracy,
• ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy,
• dodatkowe wynagrodzenie radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,
• wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
• kwoty wyrównania do minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• nagrody z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne za poprzedni rok oraz należności z tytułu udziału w zysku albo nadwyżce bilansowej,
• odprawy emerytalne, rentowe i inne odprawy pieniężne,
• wynagrodzenie i odszkodowanie przysługujące w razie rozwiązania stosunku pracy.

Do podstawy trzynastki nie wlicza się również świadczeń z ubezpieczenia społecznego, takich jak zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński, zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie rehabilitacyjne. Nie są one wynagrodzeniem za pracę, nawet jeżeli są wypłacane przez pracodawcę jako płatnika zasiłków.

Dodatek stażowy wypłacany podczas choroby

Najwięcej wątpliwości wywołuje dodatek za wieloletnią pracę, zwany dodatkiem stażowym, gdy przepisy płacowe przewidują jego wypłatę w pełnej wysokości również za okres choroby albo pobierania zasiłku. Sama okoliczność, że pracownik faktycznie otrzymał dodatek, nie przesądza jeszcze, że cała kwota powinna wejść do podstawy trzynastki.

Przy aktualnym, ostrożnym podejściu przyjmuje się, że dodatek stażowy należy wliczyć do podstawy trzynastki tylko w części przypadającej na czas faktycznie przepracowany. Część dodatku przypadająca na okres choroby, pobierania zasiłku chorobowego albo zasiłku opiekuńczego powinna być z podstawy wyłączona. Takie podejście jest zgodne z konstrukcją trzynastki jako świadczenia ustalanego od wynagrodzenia za pracę oraz z aktualną praktyką wielu jednostek sektora finansów publicznych po zmianie wcześniejszych stanowisk interpretacyjnych.

W praktyce oznacza to, że jeżeli dodatek stażowy jest wypłacany w pełnej miesięcznej wysokości mimo choroby, jednostka powinna wyodrębnić z tej kwoty część dotyczącą okresu przepracowanego i część dotyczącą okresu absencji. Do podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego należy przyjąć tylko pierwszą z tych części.

Wynagrodzenie chorobowe, zasiłek i opieka nad zdrowym dzieckiem

Wynagrodzenie za czas choroby, o którym mowa w art. 92 Kodeksu pracy, nie zwiększa podstawy trzynastki. Tak samo należy potraktować zasiłek chorobowy, zasiłek opiekuńczy, zasiłek macierzyński oraz świadczenie rehabilitacyjne.

Wynagrodzenie za 2 dni albo 16 godzin zwolnienia od pracy na opiekę nad zdrowym dzieckiem do lat 14, przewidziane w art. 188 Kodeksu pracy, także należy wyłączyć z podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Jest to wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności innej niż urlop wypoczynkowy, a takie wynagrodzenie nie jest przyjmowane do podstawy trzynastki.

Jak praktycznie policzyć dodatek stażowy w podstawie trzynastki?

Najbezpieczniej przyjąć następujący schemat działania:

1. ustalić pełną kwotę dodatku stażowego wypłaconego w danym miesiącu,
2. sprawdzić, czy w miesiącu wystąpiła choroba, zasiłek, opieka nad dzieckiem albo inna usprawiedliwiona nieobecność,
3. wyodrębnić część dodatku przypadającą na okres faktycznie przepracowany,
4. do podstawy trzynastki wliczyć tylko część związaną z wykonywaniem pracy,
5. udokumentować sposób wyliczenia, zwłaszcza jeżeli regulamin wynagradzania albo pragmatyka służbowa przewiduje wypłatę dodatku w pełnej wysokości mimo absencji.

Jeżeli po wypłacie trzynastki okaże się, że pracownikowi należało się wyrównanie dodatku stażowego za poprzedni rok, trzeba ocenić, którego okresu dotyczy wyrównanie. Gdy jest to składnik, który powinien zwiększyć podstawę dodatkowego wynagrodzenia rocznego za dany rok, może powstać obowiązek przeliczenia trzynastki i wypłaty wyrównania.

FAQ

Czy dodatek stażowy zawsze wlicza się do trzynastki?

Nie zawsze. Dodatek stażowy wlicza się do podstawy trzynastki w tej części, w jakiej jest składnikiem wynagrodzenia za pracę. Jeżeli część dodatku przypada na okres choroby, zasiłku albo innej wyłączonej absencji, tę część należy co do zasady pominąć.

Czy dodatek stażowy wypłacony w pełnej wysokości podczas L4 wchodzi do trzynastki w całości?

Co do zasady nie. Jeżeli dodatek został wypłacony także za czas choroby, do podstawy trzynastki należy przyjąć jedynie część przypadającą na okres faktycznie przepracowany. Część za czas choroby należy wyłączyć.

Czy zasiłek chorobowy wlicza się do trzynastki?

Nie. Zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, a nie wynagrodzeniem za pracę. Nie zwiększa podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

Czy wynagrodzenie za 2 dni opieki nad zdrowym dzieckiem wlicza się do trzynastki?

Nie. Wynagrodzenie za zwolnienie od pracy z art. 188 Kodeksu pracy jest wynagrodzeniem za usprawiedliwioną nieobecność inną niż urlop wypoczynkowy, dlatego należy je wyłączyć z podstawy trzynastki.

Czy urlop wypoczynkowy obniża trzynastkę?

Nie. Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy jest wyraźnie uwzględniane przy obliczaniu trzynastki. Wyłączeniu podlegają natomiast inne usprawiedliwione nieobecności, np. choroba, opieka nad dzieckiem, urlop okolicznościowy lub szkoleniowy.

Co zrobić, gdy jednostka dotąd wliczała cały dodatek stażowy do trzynastki?

Warto zweryfikować regulamin wynagradzania, przepisy szczególne dotyczące danej grupy pracowników oraz dotychczasową praktykę jednostki. Jeżeli dodatek był wliczany w części przypadającej na chorobę, może być konieczna korekta zasad naliczania na przyszłość, a w niektórych sytuacjach także analiza wcześniejszych wypłat.

Źródła

• Ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, w szczególności art. 2, art. 4 i art. 5: ISAP.
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, w szczególności par. 6: ELI.
• Kodeks pracy, w szczególności art. 92 i art. 188: ISAP.
• Informacje ZUS o składnikach wynagrodzenia nieuwzględnianych w podstawie wymiaru zasiłków: ZUS.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.