Szkolenie na L4 w ciąży a zasiłek i umowa

Czy można odbywać szkolenie w czasie L4 w ciąży?

Przepisy nie wprowadzają ogólnego zakazu nauki, udziału w kursie czy zdobywania nowych kwalifikacji podczas zwolnienia lekarskiego. Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ustawy zasiłkowej precyzyjniej określa jednak, kiedy zachowanie ubezpieczonego prowadzi do utraty prawa do zasiłku chorobowego.

Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy:

• wykonuje pracę zarobkową albo
• podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Są to dwie odrębne przesłanki. Dlatego szkolenia nie należy oceniać tylko według tego, czy jest intensywne, stacjonarne albo wymaga dojazdów. Najpierw trzeba ustalić, czy ma ono charakter pracy zarobkowej. Jeżeli nie, pozostaje ocena, czy konkretna aktywność może utrudniać lub wydłużać leczenie albo rekonwalescencję.

Co jest pracą zarobkową podczas zwolnienia lekarskiego?

Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa zawiera ustawową definicję pracy zarobkowej. Jest nią każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Nie decyduje więc sama nazwa umowy ani to, czy obowiązki są wykonywane na etacie, na podstawie umowy cywilnoprawnej czy w ramach działalności gospodarczej.

Ustawa wyłącza z tej definicji czynności incydentalne, których podjęcia podczas zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Jednocześnie wprost wskazuje, że polecenie pracodawcy nie może być uznane za istotną okoliczność. Pracodawca nie może więc skutecznie usprawiedliwić wykonywania obowiązków zawodowych tym, że poprosił pracownika przebywającego na L4 o pilne zajęcie się sprawą.

W podobnych sytuacjach znaczenie ma rzeczywisty charakter czynności, a nie nazwanie ich szkoleniem. Jeżeli uczestnik w ramach szkolenia faktycznie wykonuje odpłatne obowiązki, realizuje zadania na rzecz pracodawcy lub kontrahenta albo świadczy pracę, może znaleźć zastosowanie przesłanka wykonywania pracy zarobkowej. Problem wykonywania innych obowiązków podczas zwolnienia omawia również artykuł o pracy podczas L4.

Kiedy szkolenie jest aktywnością niezgodną z celem zwolnienia?

Drugą, niezależną podstawą utraty zasiłku jest podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa definiuje taką aktywność jako działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję.

Z definicji wyłączono zwykłe czynności dnia codziennego oraz czynności incydentalne, których podjęcia podczas zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Sam fakt, że osoba przebywająca na L4 wyszła z domu, korzysta z komputera, czyta, uczy się albo załatwia codzienną sprawę, nie przesądza więc jeszcze o nieprawidłowym wykorzystywaniu zwolnienia.

Przy szkoleniu niezarobkowym trzeba oceniać przede wszystkim jego rzeczywisty wpływ na leczenie. Znaczenie mogą mieć przyczyna niezdolności do pracy, zalecenia lekarza, stan zdrowia, długość i forma zajęć, konieczność dojazdów, obciążenie fizyczne lub psychiczne oraz możliwość robienia przerw. Nie można natomiast przyjąć automatycznej zasady, że kilkugodzinny albo intensywny kurs sam przez się powoduje utratę zasiłku.

Czy nieodpłatny kurs i szkolenie zawodowe są traktowane tak samo?

Nie zawsze. Nieodpłatny kurs o charakterze wyłącznie edukacyjnym co do zasady nie jest pracą zarobkową, ponieważ samo zdobywanie wiedzy nie ma charakteru wykonywania odpłatnej pracy. Nadal trzeba jednak sprawdzić, czy udział w kursie nie jest aktywnością utrudniającą lub wydłużającą leczenie albo rekonwalescencję.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy szkolenie jest elementem wykonywania obowiązków zawodowych, wiąże się z realizacją zadań na rzecz pracodawcy, klienta lub kontrahenta, odbywa się w ramach odpłatnej aktywności albo w rzeczywistości stanowi świadczenie pracy. Wtedy nie wystarczy nazwa "szkolenie" - liczy się to, co uczestnik faktycznie robi.

Czy adnotacja "chory może chodzić" pozwala uczestniczyć w szkoleniu?

Adnotacja "chory może chodzić" nie oznacza, że podczas zwolnienia wolno podejmować dowolną aktywność. Nie stanowi ona również zgody na wykonywanie pracy zarobkowej.

Jednocześnie od 13 kwietnia 2026 r. sama ustawa wskazuje, że zwykłe czynności dnia codziennego nie są aktywnością niezgodną z celem zwolnienia. Ocena szkolenia musi zatem uwzględniać konkretny stan zdrowia i wpływ zajęć na proces leczenia lub rekonwalescencję, a nie tylko oznaczenie znajdujące się na zwolnieniu.

Czy ZUS może skontrolować udział w kursie?

Tak. ZUS może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia od pracy. Obowiązujące od 13 kwietnia 2026 r. przepisy szczegółowo regulują również zasady prowadzenia takich kontroli, uprawnienia kontrolujących oraz obowiązki osoby kontrolowanej.

Jeżeli w wyniku postępowania ZUS stwierdzi, że ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową albo podejmowała aktywność niezgodną z celem zwolnienia, może wydać decyzję o utracie prawa do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia od pracy. Nie chodzi więc wyłącznie o dzień, w którym odbyło się szkolenie.

W sporze znaczenie mogą mieć między innymi program i formuła kursu, informacja o jego odpłatności lub nieodpłatności, zakres faktycznie wykonywanych czynności, dokumentacja medyczna oraz zalecenia lekarza. Sama intensywność kursu nie zastępuje ustawowej oceny jego wpływu na leczenie.

Czy umowa na czas określony przedłuży się w ciąży?

Jeżeli pracownica jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc i umowa miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady z mocy prawa przedłuża się do dnia porodu. Wynika to z art. 177 § 3 Kodeksu pracy.

Zasada ta nie obejmuje między innymi umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności. W konkretnym przypadku trzeba więc sprawdzić rodzaj umowy i termin, na jaki została zawarta.

Szerzej zagadnienie omawia artykuł umowa na czas określony a L4 w ciąży.

Kto wypłaca zasiłek macierzyński po zakończeniu umowy?

Jeżeli umowa terminowa została na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy przedłużona do dnia porodu, dziecko rodzi się jeszcze w okresie ubezpieczenia chorobowego. Pracownicy przysługuje wówczas zasiłek macierzyński, mimo że stosunek pracy kończy się w związku z porodem. Za okres po ustaniu zatrudnienia świadczenie wypłaca ZUS.

Nie oznacza to dalszego trwania urlopu macierzyńskiego jako uprawnienia pracowniczego u byłego pracodawcy. Po zakończeniu stosunku pracy nie ma już urlopu udzielanego przez pracodawcę, pozostaje natomiast - przy spełnieniu ustawowych warunków - prawo do zasiłku macierzyńskiego za odpowiedni okres.

Dokumentacja potrzebna ZUS zależy od sytuacji ubezpieczonej i sposobu przekazania danych przez płatnika składek. Dlatego przed ustaniem zatrudnienia warto upewnić się, czy pracodawca przekazał dokumenty wymagane do dalszej wypłaty świadczenia.

Jak bezpiecznie ocenić szkolenie podczas L4?

Przed rozpoczęciem kursu warto przede wszystkim ustalić jego rzeczywisty charakter. Jeżeli jest nieodpłatny i wyłącznie edukacyjny, trzeba ocenić go głównie według przesłanki aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Jeżeli natomiast szkolenie łączy się z wykonywaniem obowiązków zawodowych, realizacją zadań na rzecz pracodawcy lub inną działalnością o charakterze zarobkowym, pojawia się również pierwsza przesłanka z art. 17 ustawy zasiłkowej.

Przy aktywności edukacyjnej szczególne znaczenie mają zalecenia lekarza i przyczyna niezdolności do pracy. Przydatne może być zachowanie informacji o formule kursu, liczbie godzin, możliwości robienia przerw, braku obowiązków wykonywanych na rzecz pracodawcy oraz nieodpłatnym charakterze zajęć. Dokumenty te nie gwarantują korzystnej decyzji, ale pozwalają dokładniej odtworzyć rzeczywisty charakter aktywności w razie kontroli.

FAQ

Czy nieodpłatne szkolenie jest pracą zarobkową na L4?

Nieodpłatny kurs o charakterze wyłącznie edukacyjnym co do zasady nie jest pracą zarobkową. Trzeba jednak zbadać, co uczestnik faktycznie robi. Jeżeli pod nazwą szkolenia wykonuje obowiązki o charakterze zarobkowym, ZUS może ocenić te czynności według przesłanki pracy zarobkowej. Niezależnie od tego nieodpłatny kurs może być oceniany pod kątem wpływu na leczenie lub rekonwalescencję.

Czy intensywne szkolenie automatycznie powoduje utratę zasiłku?

Nie. Przy szkoleniu, które nie jest pracą zarobkową, sama liczba godzin czy intensywność zajęć nie przesądza o utracie świadczenia. Trzeba ustalić, czy konkretna aktywność utrudnia lub wydłuża proces leczenia albo rekonwalescencję.

Czy samo zapisanie się na kurs podczas L4 jest naruszeniem?

Nie. Sam zapis na kurs nie oznacza ani wykonywania pracy zarobkowej, ani podejmowania aktywności utrudniającej leczenie. Ocenie podlega przede wszystkim rzeczywiste zachowanie ubezpieczonego podczas zwolnienia.

Czy adnotacja "może chodzić" pozwala chodzić na szkolenie?

Nie daje automatycznej zgody na każdą formę szkolenia ani na wykonywanie pracy. Pozwala natomiast uwzględnić to, że ubezpieczony nie musi pozostawać stale w domu. Nadal decydują ustawowe przesłanki oraz wpływ konkretnej aktywności na leczenie lub rekonwalescencję.

Czy ZUS może odebrać zasiłek za cały okres zwolnienia z powodu jednego dnia aktywności?

Jeżeli zostanie stwierdzone wykonywanie pracy zarobkowej albo podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia w rozumieniu art. 17 ustawy zasiłkowej, ustawowym skutkiem jest utrata prawa do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia od pracy, a nie wyłącznie za dzień zakwestionowanej czynności.

Czy umowa na czas określony przedłuża się do końca macierzyńskiego?

Nie. Jeżeli spełnione są przesłanki art. 177 § 3 Kodeksu pracy, umowa przedłuża się do dnia porodu. Po zakończeniu zatrudnienia pracownica może nadal otrzymywać zasiłek macierzyński z ZUS, ale nie oznacza to dalszego trwania stosunku pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 17, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 854.
2. Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 26 - zmiany obowiązujące w omawianym zakresie od 13 kwietnia 2026 r.
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - art. 177 Kodeksu pracy.
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r.