Dzień wolny za święto w sobotę a L4 i macierzyński

Pytanie pani Izabeli dotyczyło pracownika zatrudnionego na pełny etat, pracującego zwykle od poniedziałku do piątku po 8 godzin. Pracownik przebywał na zasiłku chorobowym od początku lipca do połowy grudnia, a w sierpniu wypadło święto w sobotę. Pracodawca chciał ustalić, czy po powrocie pracownika w grudniu trzeba mu jeszcze oddać dzień wolny za to święto.

W takiej sytuacji kluczowe jest nie tylko to, że święto wypadło w sobotę, lecz także okres rozliczeniowy oraz dzień wyznaczony przez pracodawcę jako wolny. Jeżeli miesięczny okres rozliczeniowy obejmował sierpień, a dzień wolny za święto został wyznaczony w sierpniu, czyli w czasie choroby pracownika, nie ma podstaw do przenoszenia tego wolnego na grudzień.

Dzień wolny za święto wypadające w sobotę

Zgodnie z art. 130 § 2 Kodeksu pracy każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Przepis ten obejmuje także święto przypadające w sobotę.

Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku pracownik "odbiera" osobny dzień w takim samym sensie jak przy pracy w dniu wolnym. Chodzi o prawidłowe obniżenie wymiaru czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym. Przy typowym grafiku od poniedziałku do piątku pracodawca zwykle wyznacza dodatkowy dzień wolny, np. piątek albo poniedziałek.

Przy niepełnym etacie, równoważnym systemie czasu pracy albo indywidualnym harmonogramie trzeba zawsze sprawdzić konkretny rozkład czasu pracy. Dla pełnego etatu obniżenie wynosi 8 godzin, ale faktyczna organizacja dnia wolnego może wyglądać inaczej, jeżeli pracownik nie pracuje w stałym systemie 5 dni po 8 godzin. Przy planowaniu grafiku warto także uwzględnić zmiany w prawie pracy w 2026 r..

Zwolnienie lekarskie w święto przypadające w sobotę

Jeżeli pracownik jest na zwolnieniu lekarskim w samą sobotę, w którą przypada święto, nie przesądza to jeszcze automatycznie, że traci prawo do dnia wolnego. Trzeba sprawdzić, kiedy pracodawca wyznaczył dzień wolny za to święto.

Jeżeli dzień wolny za święto został zaplanowany po powrocie pracownika do pracy albo przed rozpoczęciem choroby, pracownik może z niego skorzystać tak jak inni pracownicy. Choroba w sam dzień święta nie "kasuje" automatycznie obniżenia wymiaru czasu pracy wynikającego z art. 130 § 2 Kodeksu pracy.

Inaczej jest wtedy, gdy dzień wyznaczony przez pracodawcę jako wolny za święto przypadł w okresie zwolnienia lekarskiego. W takim dniu pracownik nie miał zaplanowanej pracy, więc zgodnie z art. 130 § 3 Kodeksu pracy nie ma dodatkowego obniżenia wymiaru czasu pracy. Pracodawca nie ma obowiązku wyznaczenia drugiego dnia wolnego po powrocie pracownika.

Urlop macierzyński, opieka nad dzieckiem i inne usprawiedliwione nieobecności

Podobna zasada dotyczy urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, zwolnienia na opiekę nad dzieckiem oraz innych usprawiedliwionych nieobecności. Jeżeli dzień wolny za święto przypada w czasie takiej nieobecności i w tym dniu pracownik nie miał godzin do przepracowania, pracodawca co do zasady nie musi wyznaczać kolejnego dnia.

Wynika to z konstrukcji czasu pracy: usprawiedliwiona nieobecność obniża wymiar tylko o te godziny, które zgodnie z rozkładem przypadały do przepracowania. Jeżeli dany dzień był już wolny, liczba takich godzin wynosi zero.

Nie należy mylić rozliczenia czasu pracy z prawem do świadczeń chorobowych lub macierzyńskich. Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy są należne za każdy dzień niezdolności do pracy na zasadach określonych w przepisach, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Nie tworzy to jednak automatycznie prawa do dodatkowego dnia wolnego po zakończeniu nieobecności.

Kto wyznacza termin dnia wolnego za święto?

Pracodawca powinien tak ustalić harmonogram, aby w okresie rozliczeniowym zachować prawidłowy wymiar czasu pracy. Dzień wolny za święto przypadające w sobotę powinien przypadać w tym samym okresie rozliczeniowym, którego dotyczy święto. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym oznacza to zasadniczo ten sam miesiąc.

Kodeks pracy nie nakłada na pracodawcę obowiązku wyznaczenia innego dnia wolnego tylko dlatego, że konkretny pracownik w wyznaczonym dniu był chory. Termin może być ustalony wspólnie z pracownikami, ale ostatecznie pracodawca odpowiada za prawidłowe rozplanowanie czasu pracy i za zgodność z okresem rozliczeniowym. To praktyczny przykład relacji między prawami pracownika i obowiązkami pracodawcy przy rozliczaniu czasu pracy.

Jeżeli pracodawca w ogóle nie obniży wymiaru czasu pracy za święto przypadające w sobotę, może dojść do nieprawidłowego rozliczenia czasu pracy. W zależności od grafiku skutkiem może być przekroczenie wymiaru, konieczność udzielenia czasu wolnego albo wypłaty należnych dodatków.

Sobota jako normalny dzień pracy pracownika

Inaczej należy ocenić sytuację pracownika, dla którego sobota jest normalnym dniem pracy wynikającym z harmonogramu. Jeżeli w taką sobotę przypada święto, pracownik co do zasady nie przychodzi do pracy dlatego, że jest to święto. Nie przysługuje mu jeszcze drugi, dodatkowy dzień wolny za sam fakt, że święto przypadło w sobotę.

Gdyby święto przypadało w dzień pracy pracownika, wolne wynika z samego święta. Trzeba odróżnić to od sytuacji, w której pracownik faktycznie wykonywał pracę w zwykłą wolną sobotę i powstaje problem, jak prawidłowo rozliczyć odebranie wolnego za pracę w sobotę.

Jeżeli praca w święto jest u danego pracodawcy dopuszczalna, np. ze względu na rodzaj działalności, trzeba stosować przepisy o pracy w niedziele i święta. Wtedy pracownikowi należy zapewnić odpowiednią rekompensatę, w pierwszej kolejności dzień wolny w terminach określonych w Kodeksie pracy, a gdy nie jest to możliwe - wynagrodzenie z dodatkiem.

Święto w niedzielę a dzień wolny

Za święto przypadające w niedzielę pracodawca nie musi wyznaczać dodatkowego dnia wolnego tylko dlatego, że jest to święto. Art. 130 § 2 Kodeksu pracy obniża wymiar czasu pracy wyłącznie za święta przypadające w innym dniu niż niedziela. Wyjątkiem nie jest sama niedziela, lecz faktyczna praca w niedzielę albo święto.

Więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule: święto w niedzielę a dzień wolny.

Odpowiedź w sprawie pani Izabeli

Jeżeli u pani Izabeli obowiązywał miesięczny okres rozliczeniowy, a dzień wolny za sierpniowe święto przypadające w sobotę został wyznaczony w sierpniu, pracownikowi przebywającemu wtedy na zwolnieniu lekarskim nie trzeba oddawać kolejnego dnia po powrocie w grudniu.

Nieobecność chorobowa w dniu już wolnym od pracy nie powoduje dodatkowego obniżenia wymiaru czasu pracy. Pracodawca powinien jednak mieć dokumentację potwierdzającą, jaki dzień został wyznaczony jako wolny za święto i w jakim okresie rozliczeniowym to nastąpiło.

FAQ

Czy za każde święto w sobotę należy się dzień wolny?

Tak, jeżeli święto przypada w innym dniu niż niedziela, obniża wymiar czasu pracy. Przy typowym pełnym etacie najczęściej oznacza to dodatkowy dzień wolny wyznaczony w tym samym okresie rozliczeniowym.

Czy pracownik na L4 w świąteczną sobotę traci dzień wolny?

Nie zawsze. Jeżeli dzień wolny za święto został wyznaczony po powrocie pracownika do pracy albo przed chorobą, pracownik może z niego skorzystać. Decyduje termin dnia wolnego, a nie samo to, że zwolnienie obejmowało świąteczną sobotę.

Czy trzeba oddać kolejny dzień, jeśli L4 przypada na dzień wolny za święto?

Co do zasady nie. Jeżeli pracownik choruje w dniu, który pracodawca wyznaczył jako wolny za święto, w tym dniu nie miał godzin do przepracowania. Pracodawca nie musi wyznaczać drugiego dnia wolnego.

Czy pracownik na urlopie macierzyńskim dostanie wolne po powrocie?

Zasadniczo nie, jeżeli dzień wolny za święto przypadł w czasie urlopu macierzyńskiego. Inaczej można oceniać sytuację, gdy pracownik wrócił do pracy w tym samym okresie rozliczeniowym, a dzień wolny został dopiero wtedy prawidłowo wyznaczony.

Czy pracownik wybiera dzień wolny za święto w sobotę?

Przepisy nie dają pracownikowi samodzielnego prawa wyboru terminu. Pracodawca może uzgadniać termin z pracownikami, ale to on odpowiada za harmonogram i prawidłowe rozliczenie okresu rozliczeniowego.

Czy dzień wolny może przypadać w innym miesiącu?

To zależy od okresu rozliczeniowego. Jeżeli jest miesięczny, dzień wolny powinien przypadać w tym samym miesiącu. Przy dłuższym okresie rozliczeniowym może przypadać w innym miesiącu, ale nadal w tym samym okresie rozliczeniowym.

Co jeśli sobota jest normalnym dniem pracy?

Jeżeli sobota jest zgodnie z grafikiem dniem pracy, a przypada wtedy święto, pracownik co do zasady nie pracuje z powodu święta. Nie oznacza to automatycznie prawa do drugiego dnia wolnego.

Czy za święto w niedzielę również oddaje się dzień wolny?

Nie. Święto przypadające w niedzielę nie obniża wymiaru czasu pracy na podstawie art. 130 § 2 Kodeksu pracy. Inne zasady mają zastosowanie dopiero wtedy, gdy pracownik faktycznie pracował w niedzielę lub święto.

Podsumowanie

Dzień wolny za święto przypadające w sobotę wynika z obniżenia wymiaru czasu pracy, a nie z automatycznego prawa do dowolnego dodatkowego dnia po powrocie z każdej nieobecności. Najważniejsze jest to, czy pracownik miał zaplanowaną pracę w dniu objętym nieobecnością oraz kiedy pracodawca wyznaczył dzień wolny za święto.

Jeżeli dzień wolny za święto przypadł w czasie zwolnienia lekarskiego, urlopu macierzyńskiego lub innej usprawiedliwionej nieobecności, pracodawca co do zasady nie ma obowiązku udzielania kolejnego dnia. Jeżeli natomiast dzień wolny został wyznaczony po zakończeniu L4 i w tym samym okresie rozliczeniowym, pracownik może z niego skorzystać.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 92, art. 130 oraz art. 151¹⁰-151¹¹.

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636, w szczególności art. 11.

3. Wyjaśnienia Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące dnia wolnego z tytułu święta przypadającego w sobotę - PIP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.