Czy dyrektor szkoły może pracować w innej szkole?

Dyrektor szkoły samorządowej a dodatkowa aktywność

Przepisy prawa oświatowego nie przewidują prostego, powszechnego zakazu, zgodnie z którym dyrektor szkoły publicznej prowadzonej przez gminę, powiat albo województwo nie może pracować w innej placówce albo działać społecznie w stowarzyszeniu. Punktem wyjścia jest więc zasada, że taka aktywność jest możliwa, o ile nie narusza innych przepisów i nie przeszkadza w wykonywaniu obowiązków dyrektora.

Trzeba jednak pamiętać, że dyrektor szkoły samorządowej pełni funkcję kierownika jednostki organizacyjnej samorządu. Z tego powodu podlega ograniczeniom przewidzianym dla osób pełniących funkcje publiczne. Chodzi przede wszystkim o zakazy związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, zarządzaniem taką działalnością, zasiadaniem w określonych organach oraz sytuacjami, które mogą wywoływać podejrzenie interesowności albo stronniczości.

W praktyce nie wystarczy więc odpowiedzieć na pytanie, czy druga szkoła jest publiczna czy niepubliczna. Należy ustalić, kto ją prowadzi, jaki jest zakres zadań dyrektora w tej drugiej placówce, czy podmiot prowadzący wykonuje także działalność gospodarczą oraz czy dodatkowa praca nie koliduje z funkcją w szkole samorządowej.

Zobacz również: pełniący obowiązki kierownika a kierownik jednostki

Czy dyrektor może działać w stowarzyszeniu prowadzącym szkołę niepubliczną?

Co do zasady udział w stowarzyszeniu, które prowadzi szkołę niepubliczną, nie jest sam w sobie zakazany. Prawo oświatowe przyjmuje, że prowadzenie szkoły lub placówki niepublicznej nie jest działalnością gospodarczą. Oznacza to, że sama działalność oświatowa stowarzyszenia nie przesądza jeszcze o naruszeniu zakazów dotyczących działalności gospodarczej.

Sytuacja zmienia się, jeżeli stowarzyszenie poza prowadzeniem szkoły wykonuje również działalność gospodarczą, na przykład prowadzi odpłatne kursy komercyjne, wynajmuje majątek w sposób zorganizowany albo jest wpisane do rejestru przedsiębiorców. Wtedy trzeba ustalić, czy funkcja dyrektora szkoły samorządowej w zarządzie takiego stowarzyszenia oznacza faktyczne zarządzanie działalnością gospodarczą. Jeżeli tak, ryzyko naruszenia art. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne jest istotne.

Bezpieczniej należy ocenić zwykłe członkostwo w stowarzyszeniu, udział w pracach społecznych albo funkcję, która nie wiąże się z reprezentacją, zarządzaniem finansami i podejmowaniem decyzji gospodarczych. Każdorazowo trzeba jednak sprawdzić statut stowarzyszenia, zakres działalności, wpisy rejestrowe oraz faktyczny zakres obowiązków danej osoby.

Czy może być dyrektorem jednocześnie w drugiej szkole?

Przepisy nie zawierają ogólnego zakazu łączenia funkcji dyrektora szkoły samorządowej z pracą w innej szkole. Dotyczy to także szkoły niepublicznej. Inna sprawa, że funkcja dyrektora szkoły publicznej wiąże się z szeroką odpowiedzialnością organizacyjną, kadrową, finansową i administracyjną. Jeżeli druga funkcja powoduje, że dyrektor nie wykonuje należycie obowiązków w szkole samorządowej, organ prowadzący może reagować w granicach swoich kompetencji.

Łączenie dwóch funkcji dyrektorskich jest więc prawnie możliwe tylko wtedy, gdy nie prowadzi do konfliktu interesów, nie narusza zakazów antykorupcyjnych, nie koliduje czasowo z pracą w szkole publicznej i nie osłabia prawidłowego kierowania placówką. W praktyce jest to sytuacja wymagająca szczególnej ostrożności, zwłaszcza gdy szkoły działają na tym samym rynku edukacyjnym, zabiegają o tych samych uczniów albo korzystają z tych samych zasobów.

Znaczenie może mieć również treść aktu powierzenia stanowiska, zakres obowiązków, regulacje wewnętrzne oraz ewentualne postanowienia umowy o pracę. Jeżeli dodatkowa aktywność ma charakter odpłatny, trzeba ją także prawidłowo wykazać w oświadczeniu majątkowym.

Czy potrzebna jest zgoda organu prowadzącego?

Co do zasady przepisy nie przewidują ogólnego obowiązku uzyskania wcześniejszej zgody organu prowadzącego szkołę samorządową na każdą dodatkową pracę dyrektora. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący jest całkowicie pozbawiony znaczenia. To on wykonuje wobec szkoły określone zadania organizacyjne, finansowe i administracyjne, a w określonych sytuacjach może oceniać, czy dyrektor prawidłowo wykonuje powierzoną funkcję.

W praktyce rozsądne jest pisemne poinformowanie organu prowadzącego albo co najmniej uzyskanie stanowiska w sprawie, jeżeli druga aktywność może budzić wątpliwości. Dotyczy to zwłaszcza funkcji w zarządzie stowarzyszenia, odpłatnego zatrudnienia w szkole niepublicznej, prowadzenia zajęć w placówce konkurencyjnej albo pełnienia funkcji kierowniczej w drugim podmiocie.

Takie zgłoszenie nie zawsze jest formalnym warunkiem ważności zatrudnienia, ale może ograniczyć ryzyko zarzutu braku przejrzystości. Nie zastępuje jednak analizy przepisów antykorupcyjnych ani obowiązku prawidłowego złożenia oświadczenia majątkowego.

Oświadczenie majątkowe i ujawnienie dodatkowych dochodów

Dyrektor szkoły samorządowej jako kierownik jednostki organizacyjnej samorządu składa oświadczenie majątkowe na zasadach przewidzianych w ustawie o samorządzie gminnym albo odpowiednich ustawach samorządowych. W oświadczeniu ujawnia się między innymi dochody, składniki majątku oraz określone funkcje i aktywności majątkowe.

Jeżeli dyrektor otrzymuje wynagrodzenie z drugiej szkoły, ze stowarzyszenia albo z innego podmiotu, co do zasady powinno to znaleźć odzwierciedlenie w oświadczeniu majątkowym. Podobnie należy zachować ostrożność przy funkcjach pełnionych w organach podmiotów, które prowadzą działalność gospodarczą lub uzyskują przychody z działalności odpłatnej.

Ukrywanie dodatkowego zatrudnienia lub dochodów jest szczególnie ryzykowne. Nawet jeżeli sama praca w drugiej szkole nie jest zakazana, brak przejrzystości może prowadzić do konsekwencji służbowych, kontroli oświadczenia majątkowego lub utraty zaufania organu prowadzącego i społeczności szkolnej.

Co grozi za naruszenie zakazów?

Konsekwencje zależą od rodzaju naruszenia. Jeżeli dyrektor obejmuje funkcję lub wykonuje działalność sprzeczną z ograniczeniami antykorupcyjnymi, może to stać się podstawą działań organu prowadzącego, w tym oceny dalszego pełnienia stanowiska dyrektora. W grę mogą wchodzić także konsekwencje pracownicze, organizacyjne i odpowiedzialność związana z nieprawidłowym oświadczeniem majątkowym.

Nie każda dodatkowa aktywność oznacza naruszenie prawa. Kluczowe jest ustalenie, czy dyrektor zarządza działalnością gospodarczą, czy występuje konflikt interesów, czy dodatkowa praca ogranicza wykonywanie obowiązków w szkole samorządowej oraz czy wszystkie dochody i funkcje zostały prawidłowo ujawnione.

FAQ

Czy dyrektor szkoły samorządowej może być członkiem stowarzyszenia?

Tak, samo członkostwo w stowarzyszeniu nie jest co do zasady zakazane. Trzeba jednak sprawdzić, czy stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą i czy rola dyrektora nie polega na zarządzaniu tą działalnością.

Czy dyrektor może być w zarządzie stowarzyszenia prowadzącego szkołę?

Może to być dopuszczalne, jeżeli stowarzyszenie prowadzi wyłącznie działalność oświatową i nie występuje konflikt interesów. Jeżeli jednak stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, funkcja w zarządzie wymaga szczególnej ostrożności i może naruszać zakazy ustawowe.

Czy prowadzenie szkoły niepublicznej jest działalnością gospodarczą?

Samo prowadzenie szkoły lub placówki niepublicznej nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu prawa oświatowego. Podmiot prowadzący szkołę może jednak wykonywać również inne działania o charakterze gospodarczym, które trzeba ocenić osobno.

Czy dyrektor musi mieć zgodę organu prowadzącego na drugą pracę?

Nie ma ogólnego przepisu nakazującego uzyskanie zgody na każdą dodatkową pracę. Mimo to w sytuacjach wątpliwych warto poinformować organ prowadzący albo uzyskać pisemne stanowisko, szczególnie gdy chodzi o funkcję kierowniczą lub zarządczą.

Czy dodatkowe wynagrodzenie trzeba wpisać do oświadczenia majątkowego?

Tak, dochody z dodatkowego zatrudnienia lub innych umów powinny zostać wykazane zgodnie z zasadami składania oświadczeń majątkowych. Dotyczy to również wynagrodzenia otrzymywanego od szkoły niepublicznej albo podmiotu ją prowadzącego.

Podsumowanie

Dyrektor szkoły samorządowej może co do zasady pracować w drugiej szkole, także niepublicznej, oraz działać w stowarzyszeniu prowadzącym szkołę. Nie jest to jednak automatycznie bezpieczne w każdej sytuacji. Najważniejsze jest ustalenie, czy dodatkowa funkcja nie oznacza prowadzenia lub zarządzania działalnością gospodarczą, czy nie powstaje konflikt interesów i czy dyrektor nadal prawidłowo wykonuje obowiązki w szkole publicznej.

Funkcja w zarządzie stowarzyszenia wymaga szczególnej analizy, zwłaszcza gdy stowarzyszenie ma działalność odpłatną lub gospodarczą. Zgoda organu prowadzącego nie zawsze jest ustawowo wymagana, ale przejrzyste poinformowanie o dodatkowej aktywności bywa najbezpieczniejszym rozwiązaniem organizacyjnym. Niezależnie od tego dodatkowe dochody i funkcje należy prawidłowo wykazywać w oświadczeniu majątkowym.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
2. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, Dz.U. 1997 nr 106 poz. 679
3. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59
4. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.