Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Emerytura w Polsce a praca za granicą

Wioletta Dyl • Opublikowane: 2022-08-08 • Aktualizacja: 2022-08-08

Po osiągnieciu pełnego wieku emerytalnego pobierałam emeryturę, równocześnie pracując za granicą w Islandii i nie podając tej informacji do ZUS-u. ZUS wie o tym od islandzkiego rządu, od kiedy osiągnęłam islandzki wiek emerytalny. Co mam robić, jakie są konsekwencje? Jak najlepiej wybrnąć z tej sytuacji?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.


Emerytura w Polsce a praca za granicą

Pobieranie emerytury i praca

Każdy emeryt ma prawo legalnie i bez konsekwencji utraty prawa do emerytury dorobić do swojego świadczenia. Wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego za pracę musi być jednak dostosowana do zmieniających się co kwartał limitów ustalonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stawki zmieniają się w ciągu roku – 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia. Podstawą obliczania prawa do otrzymywania emerytury w całości lub w części jest oficjalna wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ostatni kwartał kalendarzowy ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny.

Dla osób pobierających emeryturę,:

  • dodatkowe przychody, które przekroczą 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (obecnie 5922 zł) – spowodują zmniejszenie świadczenia,
  • dodatkowe przychody, które przekroczą 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (obecnie 5922 zł) – spowodują zawieszenie wypłaty emerytury.

Zgłoszenie przychodu do ZUS-u

Jako emerytka podejmująca pracę za granicą była Pani zobowiązana do zgłoszenia do ZUS-u wysokości zagranicznych zarobków, ponieważ ma to wpływ na prawo do świadczenia wypłacanego w kraju. Wpłyną w stopniu tym większym, im wyższe są zagraniczne pobory.

Nie ma przy tym znaczenia, czy praca wykonywana za granicą podlega obowiązkowemu albo dobrowolnemu ubezpieczeniu w Polsce czy za granicą; nie też znaczenia, czy jest opodatkowana w Polsce czy za granicą. Oznacza to, że nawet pracując w kraju, z którym Polska ma podpisaną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, trzeba zgłosić ten przychód do ZUS-u.

Należy pamiętać, że obowiązek ten dotyczy tylko z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, np. z umowy o pracę, pracy nakładczej, umowy zlecenia i umowy agencyjnej oraz współpracy przy wykonywaniu jednej z tych umów, umowy o świadczenie usług (innej niż umowa zlecenie lub agencyjna), do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz współpracy przy wykonywaniu tej umowy, pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu, pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych, z pełnienia służby w tzw. służbach mundurowych (policja, straż pożarna itd.).

Osiągnięcie wieku emerytalnego i praca na Islandii

Kolejna rzecz, o której warto pamiętać, to to, że nie wszystkich świadczeniobiorców dotyczą limity dorabiania. ZUS nie zawiesi ani nie zmniejszy świadczenia (niezależnie od wysokości zarobków), jeśli:

  • emeryt osiągnął powszechny wiek emerytalny przed podjęciem pracy zarobkowej lub przed przejściem na emeryturę,
  • świadczeniobiorca ma ustalone prawo do emerytury, która podlegała zawieszeniu z uwagi na to, że przez cały rozliczany rok kalendarzowy pracował w ramach tego samego stosunku pracy i na rzecz tego samego pracodawcy, u którego pracował przed przejściem na emeryturę,
  • świadczeniobiorca ma przychody z pracy, która nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, np. umowy o dzieło z pracodawcą innym niż własny,
  • świadczeniobiorca złożył wniosek o zawieszenie świadczenia i przez cały rok kalendarzowy ZUS nie wypłacał mu emerytury lub renty,
  • świadczeniobiorca ma prawo do renty: inwalidy wojennego, z tytułu pobytu w obozie i w miejscach odosobnienia lub rent rodzinnych po tych inwalidach,
  • świadczeniobiorca ma prawo do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową lub renty rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć ma związek ze służbą wojskową.

Zatem w przypadku osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego Pani emerytura nie podlegała ograniczeniu ani zawieszeniu nawet przy przekroczeniu limitów dorobienia do emerytury.

Rozwiązanie stosunku z pracodawcą

Natomiast u Pani problemem (według otrzymanego pisma z ZUS-u) jest fakt, iż nie wyjaśniła Pani kwestii rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą. Zgodnie z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do emerytury z ZUS-u ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na którego rzecz emeryt wykonywał je bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Zasada ta dotyczy również stosunku pracy nawiązanego z pracodawcą za granicą w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Stowarzyszenia o Wolnym Handlu (EFTA) lub w państwie, z którym wiąże Polskę dwustronna umowa międzynarodowa o zabezpieczeniu społecznym (zwanym dalej „państwem umownym”), z wyjątkiem Australii. Dotyczy to również niestety Islandii.

Osoba zainteresowana ubiegająca się o emeryturę z ZUS-u musi zatem rozwiązać wszystkie stosunki pracy zawarte z pracodawcami zarówno w Polsce, jak i w państwach członkowskich UE/EFTA oraz w państwach umownych, aby ZUS podjął wypłatę emerytury. W przeciwnym razie, czyli w razie kontynuacji zatrudnienia z dotychczasowym pracodawcą za granicą, prawo do polskiej emerytury zostanie automatycznie zawieszone. Czyli jeżeli nawiązała Pani stosunek pracy w Islandii jeszcze przed uzyskaniem prawa do emerytury i nadal pozostawała w tym zatrudnieniu, w celu wypłaty emerytury z ZUS-u powinna Pani była rozwiązać stosunek pracy z pracodawcą zagranicznym i przesłać do organu rentowego, który wypłaca emeryturę, zaświadczenie potwierdzające rozwiązanie stosunku pracy. Dokumentem takim mogło być świadectwo pracy lub zaświadczenie wystawione przez pracodawcę.

Wymóg rozwiązania stosunku pracy nie dotyczyłby sytuacji, w której podjęłaby Pani zatrudnienie już po przyznaniu prawa do emerytury.

Zwrot niesłusznie pobieranego świadczenia

Niestety, w sytuacji, gdy proceder zostanie wykryty przez pracowników ZUS-u, Pani jako emeryt może być zmuszona do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń – nawet trzy lata wstecz (nie więcej). Gdyby Pani samodzielnie poinformowała o swoich dodatkowych przychodach, wtedy zwrot świadczeń dotyczyłby dotyczyłby ostatnich 12 miesięcy.

Wniosek do ZUS-u o brak zwrotu emerytury

A skoro, jak Pan wspomina, nie stać Pani na zwrot pobranych świadczeń, może Pani złożyć do ZUS-u wniosek o odstąpienie przez ZUS od żądania zwrotu tych świadczeń, w którym podaje Pani:

  • dane identyfikacyjne: imię i nazwisko/nazwę, identyfikator (NIP, PESEL), telefon, adres do korespondencji, numer konta W0
  • należności, których zapłacenia przez Panią żąda ZUS,
  • datę i numer decyzji, która zobowiązuje Panią do zwrotu nienależnie pobranego
  • świadczenia,
  • uzasadnienie, dlaczego nie jest Pani w stanie spłacić zadłużenia,
  • rodzaj pomocy publicznej, o jaką się ubiega, np. umorzenie,
  • podpis.

Inne dokumenty:

  • potwierdzające, że nie może Pani nawet częściowo uregulować zadłużenia,
  • obrazujące Pani kondycję finansową oraz możliwości płatnicze (wysokość emerytury, rachunki bieżące),
  • potwierdzające stan Pani zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad chorym
  • członkiem rodziny, jeśli z tych powodów ubiega się Pani odstąpienie od żądania zwrotu,
  • oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej (ROW) –
  • nieobowiązkowo.

Od otrzymanej decyzji niekorzystnej można odwołać się do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych właściwego ze względu na Pani miejsce zamieszkania.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

rozwodowy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

Szukamy prawnika »