Komisja konkursowa a obowiązki służbowe nauczyciela

Na czym polega ochrona z art. 63 Karty Nauczyciela?

Podstawą odpowiedzi jest art. 63 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis stanowi, że nauczyciel podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w Kodeksie karnym. Ochrona ta ma więc charakter sytuacyjny: nie działa zawsze i automatycznie, lecz wtedy, gdy zdarzenie ma odpowiedni związek z pracą nauczyciela.

W praktyce chodzi przede wszystkim o sytuacje takie jak znieważenie nauczyciela, naruszenie jego nietykalności cielesnej, groźby, przemoc lub próby wymuszenia określonego zachowania, jeżeli są powiązane z wykonywaniem obowiązków nauczycielskich. Art. 63 Karty Nauczyciela nie oznacza, że nauczyciel staje się funkcjonariuszem publicznym we wszystkich sprawach życiowych. Oznacza natomiast, że w określonym zakresie korzysta z podwyższonej ochrony prawnokarnej.

Istotny jest również art. 63 ust. 2 Karty Nauczyciela. Zgodnie z nim organ prowadzący szkołę i dyrektor szkoły mają obowiązek z urzędu występować w obronie nauczyciela, gdy ustalone dla niego uprawnienia zostaną naruszone. W konkretnej sprawie warto więc zadbać o zawiadomienie dyrektora szkoły oraz o zabezpieczenie dokumentów potwierdzających, że nauczyciel wykonywał zadanie służbowe albo działał w związku z takim zadaniem.

Co oznacza "podczas pełnienia obowiązków służbowych"?

Sformułowanie "podczas pełnienia obowiązków służbowych" dotyczy sytuacji, w których nauczyciel faktycznie wykonuje zadania związane ze swoją pracą. Nie chodzi wyłącznie o prowadzenie lekcji przy tablicy. Do takich czynności mogą należeć także dyżury, zebrania z rodzicami, rady pedagogiczne, konsultacje, egzaminy, wycieczki szkolne, prace zespołów nauczycielskich, sporządzanie dokumentacji czy inne czynności organizacyjne powierzone w związku z funkcjonowaniem szkoły.

Znaczenie ma nie sama godzina ani miejsce, ale charakter czynności. Nauczyciel może wykonywać obowiązki służbowe poza klasą, poza typową lekcją, a niekiedy także poza standardowym rozkładem zajęć. Jeżeli wykonuje zadanie wynikające z zatrudnienia, funkcji w szkole, decyzji organów szkoły albo obowiązków organizacyjnych, można mówić o działaniu podczas pełnienia obowiązków służbowych.

Odwrotnie, sama obecność nauczyciela w budynku szkoły nie przesądza jeszcze o zastosowaniu art. 63 Karty Nauczyciela. Jeżeli zdarzenie dotyczy wyłącznie spraw prywatnych, bez związku z wykonywanym zawodem lub zadaniem szkolnym, szczególna ochrona może nie znaleźć zastosowania.

Co oznacza "w związku z pełnieniem obowiązków służbowych"?

Pojęcie "w związku z pełnieniem obowiązków służbowych" jest szersze niż pojęcie "podczas". Obejmuje także sytuacje, w których nauczyciel nie wykonuje w danym momencie konkretnej czynności, ale zachowanie sprawcy jest motywowane jego wcześniejszym, aktualnym albo spodziewanym działaniem jako nauczyciela.

Przykładowo, związek może istnieć wtedy, gdy agresja wobec nauczyciela wynika z wystawionej oceny, uwagi wpisanej uczniowi, decyzji wychowawczej, udziału w postępowaniu szkolnym, złożonej opinii, pracy w komisji albo z samego faktu pełnienia określonej funkcji w szkole. W takim przypadku zdarzenie może nastąpić nawet poza szkołą lub poza godzinami pracy, jeżeli jego przyczyną jest wykonywanie obowiązków nauczycielskich.

W każdej sprawie trzeba jednak wykazać realny związek przyczynowy lub funkcjonalny. Pomocne są dokumenty szkolne, protokoły, korespondencja, zawiadomienia o posiedzeniach, lista obecności, zeznania świadków oraz wszelkie informacje pokazujące, że dana czynność nie była prywatna.

Czy udział w komisji konkursowej na dyrektora szkoły jest czynnością służbową?

Udział nauczyciela w pracach komisji konkursowej na stanowisko dyrektora szkoły, gdy został on wybrany przez radę pedagogiczną jako jej przedstawiciel, co do zasady należy uznać za czynność pozostającą w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Nauczyciel nie działa wtedy jako osoba prywatna, lecz jako członek społeczności szkolnej reprezentujący organ szkoły w procedurze dotyczącej jej funkcjonowania.

Znaczenie ma zwłaszcza to, że wybór nastąpił przez radę pedagogiczną, został odnotowany w protokole i dotyczy udziału w formalnej procedurze obsadzenia stanowiska dyrektora. Gdyby dana osoba nie była nauczycielem tej szkoły i członkiem rady pedagogicznej, nie uzyskałaby takiego mandatu. To przemawia za związkiem z obowiązkami służbowymi w rozumieniu art. 63 Karty Nauczyciela.

Nie trzeba przy tym sprowadzać obowiązków służbowych nauczyciela wyłącznie do dydaktyki. Szkoła działa przez swoje organy, a rada pedagogiczna jest jednym z nich. Udział w komisji konkursowej może być elementem wykonywania zadań organizacyjnych i współodpowiedzialności za funkcjonowanie szkoły.

Jakie dowody warto zabezpieczyć?

Jeżeli nauczyciel powołuje się na ochronę z art. 63 Karty Nauczyciela w związku z pracą komisji konkursowej, powinien zgromadzić dokumenty potwierdzające formalny charakter tej czynności. Szczególnie przydatne mogą być:

• protokół rady pedagogicznej dokumentujący wybór przedstawiciela do komisji,
• uchwała lub zapis o wyniku tajnego głosowania, jeżeli została sporządzona,
• zawiadomienie o powołaniu do komisji albo o terminie jej posiedzenia,
• lista obecności na posiedzeniu komisji,
• korespondencja związana z pracą komisji,
• notatka służbowa opisująca zdarzenie, jeżeli doszło do naruszenia praw nauczyciela.

Im lepiej udokumentowany jest formalny udział nauczyciela w procedurze, tym łatwiej wykazać, że nie była to aktywność prywatna, lecz czynność związana ze szkołą i pełnioną funkcją.

Co powinien zrobić nauczyciel po naruszeniu jego praw?

Jeżeli naruszenie dotyczy nauczyciela działającego podczas lub w związku z obowiązkami służbowymi, warto nie ograniczać się do prywatnej reakcji. Nauczyciel powinien zgłosić sprawę dyrektorowi szkoły, a jeżeli okoliczności tego wymagają także organowi prowadzącemu. Wynika to z obowiązku występowania w obronie nauczyciela, przewidzianego w art. 63 ust. 2 Karty Nauczyciela.

W zależności od rodzaju zdarzenia możliwe jest również zawiadomienie organów ścigania. W praktyce bardzo ważny jest dokładny opis, kto, kiedy i w jakich okolicznościach dopuścił się naruszenia oraz dlaczego zachowanie to było związane z wykonywaniem przez nauczyciela zadania służbowego.

FAQ

Czy nauczyciel jest funkcjonariuszem publicznym?

Nauczyciel nie jest funkcjonariuszem publicznym w każdym aspekcie życia. Art. 63 Karty Nauczyciela przyznaje mu jednak ochronę przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych, gdy działa podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych.

Czy ochrona działa tylko na terenie szkoły?

Nie. Miejsce zdarzenia nie jest rozstrzygające. Ochrona może działać także poza szkołą, jeżeli naruszenie ma związek z pracą nauczyciela, jego decyzją, funkcją albo wykonanym zadaniem służbowym.

Czy wybór przez radę pedagogiczną ma znaczenie?

Tak. Protokół z rady pedagogicznej, zapis o tajnym głosowaniu i powołanie do komisji pomagają wykazać, że nauczyciel działał formalnie jako przedstawiciel rady, a nie prywatnie.

Czy dyrektor szkoły musi pomóc nauczycielowi?

Jeżeli naruszenie dotyczy uprawnień nauczyciela objętych art. 63 Karty Nauczyciela, dyrektor szkoły oraz organ prowadzący mają obowiązek występować w jego obronie z urzędu. Zakres działań zależy jednak od rodzaju zdarzenia i dostępnych dowodów.

Podsumowanie

Udział w komisji konkursowej na stanowisko dyrektora szkoły przez nauczyciela wybranego przez radę pedagogiczną należy co do zasady traktować jako czynność związaną z pełnieniem obowiązków służbowych. Jest to formalne zadanie wynikające z funkcjonowania szkoły i pozycji nauczyciela w radzie pedagogicznej, a nie aktywność prywatna.

Jeżeli w związku z tą czynnością doszło do naruszenia praw nauczyciela, warto powołać się na art. 63 Karty Nauczyciela, zabezpieczyć dokumenty potwierdzające udział w komisji i zgłosić sprawę dyrektorowi lub organowi prowadzącemu. Ostateczna ocena zawsze zależy od konkretnych okoliczności i dowodów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.