Porozumienie stron a urlop - czy pracodawca może stawiać warunki?

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron

Zgodnie z art. 30 § 1 Kodeksu pracy umowa o pracę może rozwiązać się między innymi na mocy porozumienia stron, za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia albo z upływem czasu, na który była zawarta. Przy porozumieniu stron decydujące znaczenie ma zgodna wola obu stron stosunku pracy.

Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron.

Czy pracodawca może uzależnić zgodę od rezygnacji z urlopu?

Pracodawca nie ma obowiązku zawarcia porozumienia stron. Może więc powiedzieć, że nie zgadza się na zakończenie umowy w zaproponowanym terminie. Nie powinien jednak przedstawiać swojej odpowiedzi jako zwykłej zgody na porozumienie, jeżeli jednocześnie stawia dodatkowy warunek, że pracownik zrezygnuje z urlopu albo nie będzie żądał ekwiwalentu.

Taka odpowiedź nie jest bezwarunkową akceptacją propozycji pracownika. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego wyrażenie zgody na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron powinno być bezwarunkowe. Jeżeli pracodawca dodaje warunek, w praktyce składa nową ofertę, którą pracownik może przyjąć albo odrzucić.

Nie oznacza to, że pracownik musi godzić się na rezygnację z urlopu. Prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego ma charakter pracowniczy i co do zasady nie można się go zrzec. Również ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługuje z mocy prawa, jeżeli stosunek pracy kończy się, a urlop nie został wykorzystany.

Co zrobić, gdy pracodawca odmawia porozumienia?

Jeżeli pracodawca nie przyjmuje propozycji porozumienia stron, umowa nie rozwiązuje się w tym trybie. Pracownik nadal może rozwiązać umowę za wypowiedzeniem, a przy spełnieniu szczególnych przesłanek także bez wypowiedzenia, na przykład z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę.

Jeżeli problem dotyczy samego złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, pomocny może być również tekst: pracodawca nie przyjmuje wypowiedzenia!. Wypowiedzenie jest bowiem co do zasady jednostronnym oświadczeniem woli i nie wymaga zgody pracodawcy, w przeciwieństwie do porozumienia stron.

Zobacz również: jak skrócić 3-miesięczny okres wypowiedzenia?

Urlop wypoczynkowy po złożeniu propozycji porozumienia

Samo złożenie wniosku o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron nie odbiera pracownikowi prawa do urlopu. Jeżeli urlop był wcześniej zaplanowany i udzielony, co do zasady pracownik powinien móc z niego skorzystać. Trzeba jednak odróżnić zatwierdzony urlop od samego wniosku urlopowego albo ustnych ustaleń, które nie zostały potwierdzone przez osobę uprawnioną.

Pracodawca może przesunąć termin urlopu z powodu szczególnych potrzeb, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Nie powinien jednak wykorzystywać urlopu jako narzędzia nacisku w negocjowaniu porozumienia stron.

Pracownik nie powinien samowolnie rozpoczynać urlopu, jeżeli pracodawca wyraźnie go nie udzielił albo cofnął zgodę i powstał spór co do tego, czy urlop nadal obowiązuje. Nieusprawiedliwiona nieobecność może prowadzić do odpowiedzialności pracowniczej, a w skrajnych przypadkach nawet do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Ocena zależy od konkretnych okoliczności, w tym od tego, czy urlop był rzeczywiście udzielony, kto podjął decyzję i w jakiej formie ją zakomunikowano.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Jeżeli dojdzie do rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy, a pracownik nie wykorzystał całego przysługującego mu urlopu, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny. Wynika to z art. 171 § 1 Kodeksu pracy.

Wyjątek dotyczy sytuacji, w której strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu albo wygaśnięciu poprzedniej umowy. Poza takim przypadkiem pracodawca nie może skutecznie zastąpić ekwiwalentu samym stwierdzeniem, że pracownik powinien był zrezygnować z urlopu.

Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. W przypadku ekwiwalentu za urlop termin ten zwykle liczy się od dnia rozwiązania stosunku pracy, bo wtedy powstaje obowiązek rozliczenia niewykorzystanego urlopu.

Zobacz również: zmiana pracy a wykorzystanie urlopu przed końcem roku

Urlop w okresie wypowiedzenia

Jeżeli zamiast porozumienia stron pracownik zdecyduje się na wypowiedzenie, zastosowanie może mieć art. 167¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem w okresie wypowiedzenia pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli pracodawca go udzieli.

W praktyce oznacza to, że przy wypowiedzeniu pracodawca może skierować pracownika na urlop w okresie wypowiedzenia. Przy porozumieniu stron strony mogą natomiast same ustalić, czy do dnia rozwiązania umowy pracownik będzie pracował, wykorzysta urlop, czy też otrzyma ekwiwalent za urlop, którego nie zdąży wykorzystać.

Na co uważać przed podpisaniem porozumienia?

Przed podpisaniem porozumienia warto sprawdzić, czy dokument jasno określa datę rozwiązania umowy, sposób rozliczenia urlopu, informację o ewentualnym zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy oraz rozliczenie wynagrodzenia i innych należności. Jeżeli pracodawca wpisuje do porozumienia, że pracownik zrzeka się urlopu albo ekwiwalentu, taki zapis może być bezskuteczny, ale nie warto podpisywać dokumentu bez analizy jego treści.

Dobrym rozwiązaniem jest dopisanie w porozumieniu, że niewykorzystany urlop zostanie rozliczony zgodnie z Kodeksem pracy. W razie wątpliwości można też odmówić podpisania porozumienia i wybrać zwykłe wypowiedzenie, jeżeli pracownikowi zależy przede wszystkim na skutecznym zakończeniu zatrudnienia.

Zobacz również: rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron a ciąża

FAQ

Czy pracodawca musi zgodzić się na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?

Nie. Porozumienie stron wymaga zgody obu stron. Jeżeli pracodawca nie przyjmie propozycji pracownika, umowa nadal trwa, chyba że zostanie rozwiązana w innym trybie, na przykład za wypowiedzeniem.

Czy zgoda pracodawcy może być uzależniona od rezygnacji z urlopu?

Warunkowa odpowiedź pracodawcy nie jest zwykłą akceptacją propozycji pracownika. Najczęściej należy ją traktować jako odmowę albo nową ofertę. Pracownik nie musi przyjmować warunku polegającego na rezygnacji z urlopu lub ekwiwalentu.

Czy pracownik może zrzec się ekwiwalentu za urlop?

Co do zasady nie. Jeżeli stosunek pracy kończy się, a urlop nie został wykorzystany, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wyjątek dotyczy bezpośrednio kolejnej umowy z tym samym pracodawcą i uzgodnienia wykorzystania urlopu w czasie tej kolejnej umowy.

Czy można rozpocząć urlop, jeżeli pracodawca odmawia?

Nie należy rozpoczynać urlopu samowolnie. Urlop powinien być udzielony przez pracodawcę. Samowolna nieobecność może zostać uznana za naruszenie obowiązków pracowniczych, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zwolnienia dyscyplinarnego.

Czy zatwierdzony urlop można cofnąć?

Pracodawca może przesunąć termin urlopu tylko w uzasadnionych sytuacjach, na przykład z powodu szczególnych potrzeb zakładu pracy, gdy nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Sama chęć wymuszenia korzystniejszych warunków porozumienia stron nie powinna być traktowana jako prawidłowa podstawa odmowy.

Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłaci ekwiwalentu?

Najpierw warto wezwać pracodawcę do zapłaty i wskazać liczbę niewykorzystanych dni urlopu. Jeżeli to nie pomoże, pracownik może rozważyć skargę do PIP albo pozew do sądu pracy. Roszczenie o ekwiwalent przedawnia się co do zasady po 3 latach.

Czy przy wypowiedzeniu pracodawca może wysłać pracownika na urlop?

Tak. W okresie wypowiedzenia pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, jeżeli pracodawca go udzieli. Dotyczy to wypowiedzenia, a nie samej propozycji rozwiązania umowy za porozumieniem stron.

Podsumowanie

Pracodawca może odmówić rozwiązania umowy za porozumieniem stron, bo ten tryb wymaga zgodnej decyzji obu stron. Jeżeli jednak uzależnia zgodę od rezygnacji z urlopu, nie jest to bezwarunkowa akceptacja propozycji pracownika, lecz w praktyce nowa oferta albo odmowa. Pracownik powinien ostrożnie ocenić, czy chce przyjąć takie warunki.

Rezygnacja z urlopu nie oznacza automatycznej utraty prawa do ekwiwalentu. Jeżeli umowa kończy się, a urlop nie został wykorzystany, pracodawca powinien go rozliczyć pieniężnie, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek dotyczący kolejnej umowy z tym samym pracodawcą. Jednocześnie pracownik nie powinien samowolnie rozpoczynać urlopu, jeżeli nie ma pewności, że został on udzielony.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, aktualny tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 66 § 1 w zw. z art. 300 Kodeksu pracy.
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2003 r., sygn. akt I PK 593/02.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1998 r., sygn. akt I PKN 315/98, orzeczenie SN.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt I PK 88/08, orzeczenie SN.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.