• Stan prawny na: 2026-09-05
Pracodawca nie ma obowiązku zgodzić się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, ale do zawarcia porozumienia potrzebna jest zgodna wola obu stron. Jeżeli pracodawca uzależnia zgodę od rezygnacji z urlopu, taka odpowiedź nie jest prostym przyjęciem propozycji pracownika, lecz co do zasady odmową albo nową ofertą.
Niewykorzystanie urlopu przed zakończeniem zatrudnienia nie oznacza utraty prawa do należnego ekwiwalentu. Od 27 stycznia 2026 r. Kodeks pracy wprost określa również termin jego wypłaty. Trzeba natomiast uważać, aby nie rozpocząć urlopu samowolnie bez jego udzielenia przez pracodawcę.
.jpg)
Zgodnie z art. 30 § 1 Kodeksu pracy umowa o pracę może rozwiązać się między innymi na mocy porozumienia stron, za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia albo z upływem czasu, na który była zawarta. Przy porozumieniu stron decydujące znaczenie ma zgodna wola obu stron stosunku pracy.
Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron.
Pracodawca nie ma obowiązku zawarcia porozumienia stron. Może więc powiedzieć, że nie zgadza się na zakończenie umowy w zaproponowanym terminie. Jeżeli jednak odpowiada, że zgodzi się wyłącznie pod dodatkowym warunkiem, na przykład rezygnacji z urlopu lub ekwiwalentu, nie jest to bezwarunkowe przyjęcie propozycji pracownika.
Przy ocenie takich oświadczeń stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o składaniu i przyjmowaniu ofert, na podstawie art. 300 Kodeksu pracy. Odpowiedź zawierająca zmianę warunków należy co do zasady traktować jako nową propozycję, którą pracownik może przyjąć albo odrzucić. Do rozwiązania umowy za porozumieniem stron dochodzi dopiero wtedy, gdy obie strony zaakceptują te same warunki, w tym datę ustania zatrudnienia.
Nie oznacza to również, że pracownik może skutecznie zrzec się prawa do urlopu. Prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego ma charakter niezbywalny. Jeżeli stosunek pracy zakończy się przed wykorzystaniem należnego urlopu, co do zasady powstaje prawo do ekwiwalentu pieniężnego.
Katarzyna zaproponowała rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z końcem miesiąca. Miała już ustalony urlop. Pracodawca odpowiedział, że podpisze porozumienie tylko wtedy, gdy Katarzyna nie skorzysta z urlopu. Taka odpowiedź nie jest prostą akceptacją jej propozycji. Katarzyna może odmówić przyjęcia nowych warunków, a jeżeli ostatecznie stosunek pracy ustanie bez wykorzystania należnego urlopu, niewykorzystany urlop powinien zostać rozliczony zgodnie z art. 171 Kodeksu pracy.
Jeżeli pracodawca nie przyjmuje propozycji porozumienia stron, umowa nie rozwiązuje się w tym trybie. Pracownik nadal może rozwiązać umowę za wypowiedzeniem, a przy spełnieniu szczególnych przesłanek także bez wypowiedzenia, na przykład z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę.
Jeżeli problem dotyczy samego złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, pomocny może być również tekst: pracodawca nie przyjmuje wypowiedzenia. Wypowiedzenie jest bowiem co do zasady jednostronnym oświadczeniem woli i nie wymaga zgody pracodawcy, w przeciwieństwie do porozumienia stron.
Zobacz również: jak skrócić 3-miesięczny okres wypowiedzenia?
Pracodawca stawia warunki przy porozumieniu stron?
Prawnik może przeanalizować treść propozycji i odpowiedzi pracodawcy, ocenić sposób rozliczenia urlopu oraz wskazać, jakie rozwiązanie jest bezpieczne w konkretnej sytuacji.
Opisz warunki proponowanego porozumienia ›Samo złożenie wniosku o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron nie odbiera pracownikowi prawa do urlopu. Jeżeli urlop został udzielony, pracownik co do zasady korzysta z niego w ustalonym terminie. Trzeba jednak odróżnić udzielony urlop od samego wniosku urlopowego albo niepotwierdzonych ustaleń.
Przed rozpoczęciem urlopu pracodawca może przesunąć jego termin z powodu szczególnych potrzeb, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Sam fakt negocjowania rozwiązania umowy za porozumieniem stron nie pozbawia pracownika uprawnień urlopowych.
Pracownik nie powinien samowolnie rozpoczynać urlopu, jeżeli pracodawca go nie udzielił albo powstał spór co do tego, czy urlop nadal może zostać wykorzystany w ustalonym terminie. Nieusprawiedliwiona nieobecność może prowadzić do odpowiedzialności pracowniczej, a w poważnych przypadkach nawet do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Ocena zależy od konkretnych okoliczności, w tym od tego, czy urlop został rzeczywiście udzielony, kto podjął decyzję i w jaki sposób została ona zakomunikowana.
Anna miała jedynie ustną informację od kierownika, że jej wniosek urlopowy prawdopodobnie zostanie zaakceptowany. Po złożeniu propozycji porozumienia stron uznała, że może nie przyjść do pracy. Jeżeli urlop nie został faktycznie udzielony przez osobę uprawnioną, taka nieobecność może zostać potraktowana jako nieusprawiedliwiona. Bezpieczniej jest uzyskać potwierdzenie udzielenia urlopu albo stawić się do pracy i wyjaśnić sytuację.
Jeżeli dojdzie do rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy, a pracownik nie wykorzysta całego przysługującego mu urlopu, przysługuje mu ekwiwalent pieniężny. Wynika to z art. 171 § 1 Kodeksu pracy.
Wyjątek przewiduje art. 171 § 3 Kodeksu pracy. Pracodawca nie musi wypłacać ekwiwalentu, jeżeli strony postanowią, że pracownik wykorzysta pozostały urlop w czasie zatrudnienia na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu albo wygaśnięciu poprzedniej umowy. Poza tym przypadkiem pracodawca nie może uchylić obowiązku rozliczenia niewykorzystanego urlopu samym stwierdzeniem, że pracownik miał z niego zrezygnować.
Od 27 stycznia 2026 r. Kodeks pracy wprost określa termin wypłaty ekwiwalentu. Zgodnie z art. 171 § 4 ekwiwalent wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę, ustalonym zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy. Co do zasady oznacza to rozliczenie ekwiwalentu w terminie właściwym dla wypłaty ostatniego wynagrodzenia.
Szczególna zasada obowiązuje wtedy, gdy ustalony termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. Wówczas, zgodnie z art. 171 § 5 Kodeksu pracy, ekwiwalent trzeba wypłacić w terminie 10 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Jeżeli ostatni dzień tego terminu przypada na dzień wolny od pracy, wypłaty należy dokonać w dniu poprzedzającym.
Pracodawca wypłaca wynagrodzenie 27. dnia każdego miesiąca, a stosunek pracy pracownika ustaje z końcem miesiąca. Ponieważ zwykły termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem ustania zatrudnienia, ekwiwalent za niewykorzystany urlop powinien zostać wypłacony w ciągu 10 dni od dnia rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli ostatni dzień tego terminu jest dniem wolnym od pracy, wypłata powinna nastąpić w dniu poprzedzającym.
Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Po zmianie przepisów nie należy więc automatycznie przyjmować, że trzyletni termin dotyczący ekwiwalentu zawsze rozpoczyna się w dniu ustania zatrudnienia. Początek biegu przedawnienia trzeba powiązać z dniem wymagalności ekwiwalentu, czyli z właściwym terminem jego wypłaty ustalonym według art. 171 § 4-5 Kodeksu pracy.
Zobacz również: zmiana pracy a wykorzystanie urlopu przed końcem roku
Jeżeli zamiast porozumienia stron pracownik zdecyduje się na wypowiedzenie, zastosowanie może mieć art. 1671 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem w okresie wypowiedzenia pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli pracodawca go udzieli.
Przy wypowiedzeniu pracodawca może więc udzielić pracownikowi urlopu w okresie wypowiedzenia bez potrzeby uzyskiwania jego zgody. Przy porozumieniu stron strony mogą natomiast uzgodnić, czy do dnia rozwiązania umowy pracownik będzie świadczył pracę, wykorzysta urlop, czy też pozostały niewykorzystany urlop zostanie rozliczony ekwiwalentem po ustaniu zatrudnienia.
Przed podpisaniem porozumienia warto sprawdzić, czy dokument jasno określa datę rozwiązania umowy, sposób rozliczenia urlopu, ewentualne zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy oraz zasady rozliczenia wynagrodzenia i innych należności. Jeżeli pracodawca wpisuje do porozumienia, że pracownik zrzeka się urlopu albo należnego ekwiwalentu, taki zapis nie powinien pozbawić pracownika uprawnień wynikających z bezwzględnie obowiązujących przepisów, ale lepiej wyjaśnić jego treść przed podpisaniem dokumentu.
Można wskazać w porozumieniu, że niewykorzystany urlop zostanie rozliczony zgodnie z Kodeksem pracy. Jeżeli pracownik nie akceptuje warunków proponowanych przez pracodawcę, nie musi podpisywać porozumienia i może rozważyć zakończenie stosunku pracy w innym właściwym trybie.
Zobacz również: rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron a ciąża.
Nie. Porozumienie stron wymaga zgodnej woli pracownika i pracodawcy. Jeżeli pracodawca nie przyjmie propozycji, umowa nadal trwa, chyba że zostanie rozwiązana w innym trybie, na przykład za wypowiedzeniem.
Może przedstawić własne warunki zakończenia zatrudnienia, ale odpowiedź zmieniająca propozycję pracownika nie jest prostym jej przyjęciem. Pracownik może takiej propozycji nie zaakceptować. Nie można też skutecznie pozbawić pracownika ustawowego prawa do rozliczenia niewykorzystanego urlopu.
Co do zasady nie. Jeżeli stosunek pracy kończy się, a należny urlop nie został wykorzystany, powstaje prawo do ekwiwalentu pieniężnego. Ustawowy wyjątek dotyczy uzgodnienia wykorzystania urlopu podczas bezpośrednio kolejnej umowy o pracę z tym samym pracodawcą.
Od 27 stycznia 2026 r. termin wynika wprost z art. 171 § 4-5 Kodeksu pracy. Co do zasady ekwiwalent wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy. Jeżeli ten termin przypada przed dniem rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, ekwiwalent należy wypłacić w ciągu 10 dni od dnia ustania stosunku pracy. Gdy ostatni dzień tego terminu jest dniem wolnym od pracy, wypłata powinna nastąpić w dniu poprzedzającym.
Najpierw trzeba ustalić właściwy ustawowy termin płatności według art. 171 § 4-5 Kodeksu pracy. Dopiero po jego upływie pracodawca pozostaje w opóźnieniu. Wtedy warto wezwać go do zapłaty, wskazując niewykorzystany urlop i należny ekwiwalent. Jeżeli wezwanie nie przyniesie skutku, pracownik może rozważyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy albo pozew do sądu pracy. Trzyletni termin przedawnienia roszczenia należy liczyć od dnia wymagalności ekwiwalentu.
Tak. W okresie wypowiedzenia pracownik jest obowiązany wykorzystać urlop, jeżeli pracodawca go udzieli. Zasada ta dotyczy okresu wypowiedzenia i nie oznacza, że samo złożenie propozycji rozwiązania umowy za porozumieniem stron pozwala pracodawcy dowolnie pozbawić pracownika urlopu.
Pracodawca może odmówić rozwiązania umowy za porozumieniem stron, ponieważ ten tryb wymaga zgodnej decyzji obu stron. Jeżeli zmienia warunki zaproponowane przez pracownika, na przykład uzależnia porozumienie od niewykorzystania urlopu, jego odpowiedź nie jest prostą akceptacją pierwotnej propozycji. Pracownik nie musi przyjmować takich warunków.
Niewykorzystanie urlopu do dnia zakończenia zatrudnienia co do zasady prowadzi do obowiązku wypłaty ekwiwalentu, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek dotyczący bezpośrednio kolejnej umowy z tym samym pracodawcą. Od 27 stycznia 2026 r. termin wypłaty ekwiwalentu wynika wprost z art. 171 § 4-5 Kodeksu pracy: zasadniczo jest to termin wypłaty wynagrodzenia, a gdy przypada on przed ustaniem zatrudnienia - 10 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Od właściwie ustalonego dnia wymagalności należy również liczyć trzyletni termin przedawnienia roszczenia.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277 ze zm., w szczególności art. 30, art. 85, art. 152, art. 164, art. 1671, art. 171 i art. 291: ISAP.
2. Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, Dz.U. 2026 poz. 25: Dziennik Ustaw.
3. Państwowa Inspekcja Pracy, "Do kiedy pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent za niewykorzystany urlop?": PIP.
4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności art. 66 i art. 68 w zw. z art. 300 Kodeksu pracy.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1998 r., sygn. akt I PKN 315/98, orzeczenie SN.
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt I PK 88/08, orzeczenie SN.