• Stan prawny na: 2026-05-24
Aneks zmieniający miejsce wykonywania pracy jest co do zasady porozumieniem zmieniającym, więc wymaga zgody pracownika. Brak podpisu nie oznacza automatycznie rozwiązania umowy, ale pracodawca może sięgnąć po inne przewidziane prawem rozwiązania.
Znaczenie ma przede wszystkim to, jak miejsce pracy zostało opisane w umowie i czy proponowana zmiana jest istotna. Inaczej ocenia się przeniesienie w ramach tego samego, już uzgodnionego miejsca pracy, a inaczej zmianę konkretnego adresu na inną miejscowość.
Tak, w opisanej sytuacji taki dokument należy traktować jako propozycję zmiany warunków pracy za porozumieniem stron. Wskazuje na to zwrot: "z dniem 1-05-2009 strony ustalają następujące warunki". Oznacza on, że pracodawca nie narzuca jednostronnie nowych warunków, lecz proponuje ich wspólne uzgodnienie.
Zmiana miejsca wykonywania pracy dotyczy jednego z istotnych elementów umowy o pracę. Kodeks pracy wymaga, aby umowa określała między innymi miejsce lub miejsca wykonywania pracy. Jeżeli więc w umowie wpisano konkretny adres, a aneks wskazuje inny adres, co do zasady jest to zmiana warunków umownych.
Nie każda zmiana organizacyjna wymaga jednak aneksu. Jeżeli umowa określa miejsce pracy szeroko, na przykład jako określone miasto, region albo kilka lokalizacji, przeniesienie pracownika pomiędzy punktami mieszczącymi się w tym opisie może być zwykłym poleceniem pracodawcy, o ile nie narusza umowy, przepisów prawa ani zasad współżycia społecznego.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin - Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Jeżeli pracownik nie podpisze aneksu, dotychczasowe warunki umowy o pracę pozostają w mocy. Pracodawca nie może uznać samego braku podpisu pod porozumieniem za zgodę na zmianę warunków zatrudnienia.
Odmowa podpisania aneksu nie jest też sama w sobie wypowiedzeniem umowy przez pracownika. Pracownik nadal pozostaje zatrudniony na dotychczasowych zasadach, chyba że strony później zawrą inne porozumienie albo pracodawca zastosuje wypowiedzenie zmieniające lub definitywne, jeżeli ma ku temu podstawy.
Trzeba jednak odróżnić odmowę podpisania aneksu od odmowy wykonania polecenia służbowego. Jeżeli nowe miejsce mieści się w granicach miejsca pracy już uzgodnionego w umowie, a polecenie jest zgodne z prawem, odmowa jego wykonania może zostać oceniona jako naruszenie obowiązków pracowniczych. Dlatego kluczowa jest treść umowy i zakres faktycznej zmiany.
Zobacz również: czym skutkuje niepodpisanie aneksu do umowy
Jeżeli pracodawca chce jednostronnie zmienić istotne warunki pracy lub płacy, a pracownik nie wyraża zgody na aneks, właściwym trybem jest wypowiedzenie zmieniające. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których zmiana miejsca pracy realnie wpływa na obowiązki pracownika, dojazdy, organizację życia albo oznacza przeniesienie do innej miejscowości. Szerzej opisujemy też zagadnienie: Zmiana stanowiska pracy: aneks czy wypowiedzenie.
Szczegółowe omówienie tego zagadnienia znajduje się w osobnym artykule: potrzebne jest wypowiedzenie zmieniające.
Pracodawca może organizować pracę i wydawać polecenia dotyczące sposobu jej wykonywania, ale tylko w granicach umowy o pracę i przepisów prawa. Jeżeli polecenie dotyczy pracy w miejscu, które mieści się w umówionym miejscu pracy, zwykle nie jest potrzebny aneks.
W orzecznictwie przyjmuje się, że wyznaczenie pracownikowi innego miejsca zatrudnienia, przy zachowaniu dotychczasowego rodzaju pracy i wynagrodzenia, może mieścić się w ramach pracowniczego podporządkowania, jeżeli szczególne okoliczności nie uzasadniają odmiennej oceny. Tak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lutego 1976 r., sygn. akt I PRN 5/76.
Nie można jednak automatycznie stosować tej zasady do każdej zmiany adresu. Jeżeli pracownik miał w umowie konkretnie wskazany zakład pracy, a nowe miejsce oznacza znacząco dłuższy dojazd, inną miejscowość albo realną zmianę warunków życia i pracy, argument za koniecznością porozumienia albo wypowiedzenia zmieniającego jest silniejszy.
Najpierw trzeba sprawdzić literalną treść umowy o pracę. Jeżeli wpisano dokładny adres, zmiana na inny adres może wymagać zgody pracownika. Jeżeli wpisano "miasto" albo "teren województwa", pracodawca ma większą swobodę organizacyjną, choć nadal nie może działać dowolnie.
Znaczenie mają również praktyczne skutki zmiany. Istotna może być odległość od miejsca zamieszkania, czas dojazdu, koszty, możliwość korzystania z transportu publicznego, godziny pracy, obowiązki rodzinne oraz to, czy pracownik ma wykonywać tę samą pracę za to samo wynagrodzenie.
Warto też ustalić, czy zmiana ma być stała, czy czasowa. Czasowe powierzenie innej pracy jest w Kodeksie pracy uregulowane odrębnie i może być dopuszczalne tylko przy spełnieniu określonych warunków, między innymi gdy jest uzasadnione potrzebami pracodawcy, nie obniża wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.
Pracownik nie powinien podpisywać aneksu, jeżeli nie rozumie jego skutków albo nie zgadza się na nowe miejsce pracy. Podpis pod aneksem zwykle oznacza zgodę na zmianę warunków zatrudnienia od wskazanej daty.
Jeżeli pracownik nie akceptuje zmiany, może złożyć krótką pisemną odpowiedź, że nie wyraża zgody na zmianę miejsca wykonywania pracy w drodze porozumienia. Warto zachować kopię pisma oraz potwierdzenie jego doręczenia.
Dobrym rozwiązaniem bywa także zaproponowanie negocjacji, na przykład dodatku za dojazdy, pracy hybrydowej, okresu przejściowego albo zmiany godzin pracy. Takie ustalenia powinny zostać zapisane na piśmie, aby później nie było sporu co do ich treści.
Poniższe przykłady pokazują, jak różnie mogą wyglądać skutki odmowy podpisania aneksu w zależności od treści umowy i skali proponowanej zmiany.
Pracownica ma w umowie wpisany konkretny adres biura w centrum miasta. Pracodawca proponuje aneks przenoszący ją na stałe do oddziału oddalonego o 60 km. Jeżeli pracownica nie podpisze aneksu, jej dotychczasowe warunki nie zmienią się automatycznie. Pracodawca, chcąc wprowadzić zmianę mimo braku zgody, powinien rozważyć wypowiedzenie zmieniające.
Pracownik ma w umowie określone miejsce pracy jako "teren miasta". Pracodawca kieruje go do innego punktu firmy w tym samym mieście, bez zmiany stanowiska i wynagrodzenia. W takiej sytuacji może się okazać, że aneks nie jest konieczny, bo polecenie mieści się w uzgodnionym miejscu pracy. Ocena zależy jednak od konkretnych okoliczności, na przykład odległości i dotychczasowej praktyki.
Kierowca ma w umowie wpisaną bazę, z której codziennie rozpoczyna pracę. Nowa baza znajduje się w innej miejscowości i znacząco wydłuża dojazd. Pracownik odmawia podpisania aneksu. Pracodawca nie może uznać, że sama odmowa zmieniła umowę, ale może przedstawić wypowiedzenie zmieniające albo kontynuować rozmowy o rekompensacie za dojazdy.
Nie. Aneks jest porozumieniem stron, więc wymaga dobrowolnej zgody pracownika i pracodawcy. Jeżeli go nie podpiszesz, dotychczasowe warunki umowy co do zasady pozostają bez zmian.
Sama odmowa podpisania porozumienia zmieniającego nie rozwiązuje umowy. Pracodawca może jednak, zależnie od sytuacji, zastosować wypowiedzenie zmieniające albo wypowiedzenie definitywne, jeżeli ma uzasadnioną podstawę i zachowa wymogi prawa pracy.
Co do zasady nie. Milczenie pracownika nie powinno być traktowane jako zgoda na porozumienie zmieniające. Inaczej wygląda sytuacja przy wypowiedzeniu zmieniającym, gdzie przepisy przewidują określone skutki braku odmowy w terminie.
Może to być dopuszczalne, jeżeli umowa określa miejsce pracy szeroko, na przykład jako daną miejscowość, a zmiana nie narusza istotnych warunków zatrudnienia. Jeżeli jednak umowa wskazuje konkretny adres, zmiana może wymagać zgody albo wypowiedzenia zmieniającego.
Najważniejsze jest sprawdzenie daty wejścia w życie, dokładnego miejsca pracy, ewentualnych zmian wynagrodzenia, czasu pracy, kosztów dojazdu oraz tego, czy pozostałe warunki rzeczywiście pozostają bez zmian.
Aneks zmieniający miejsce wykonywania pracy jest najczęściej porozumieniem zmieniającym, a więc wymaga zgody pracownika. Jeżeli pracownik go nie podpisze, dotychczasowa umowa nie zmienia się automatycznie. Pracodawca może jednak podjąć dalsze działania, zwłaszcza gdy zmiana wynika z reorganizacji zakładu pracy.
Największe znaczenie ma to, jak miejsce pracy zostało opisane w umowie. Im bardziej konkretny adres i im większe praktyczne skutki zmiany, tym silniejszy argument, że potrzebne jest porozumienie albo wypowiedzenie zmieniające. Przed podjęciem decyzji warto przeanalizować dokument na piśmie i nie opierać się wyłącznie na ustnych wyjaśnieniach pracodawcy.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1976 r., sygn. akt I PRN 5/76
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Łukasz Obrał
Mgr prawa, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego. Od 2004 r. zatrudniony w jednostce pomocy społecznej na stanowisku podinspektora prawnika. Zajmuje się udzielaniem porad w zakresie prawa rodzinnego, cywilnego, pracy, karnego, zabezpieczeń społecznych.
>> więcej informacji