Udzielamy indywidualnych Porad Prawnych

Masz podobny problem prawny?
Kliknij tutaj, opisz nam swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zarzut zawierania fikcyjnych umów-zleceń z pracownikami

Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2020-11-09

Pan X prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i zatrudnia pracowników na podstawie umów o pracę. Jednocześnie prowadzi drugą działalność w formie spółki cywilnej i w tej spółce zatrudnione są te same osoby na umowę-zlecenie. Trzeba jednak podkreślić, że firma pana X na żadnym polu nie współpracuje ze spółką. Czyli spółka nie wykonuje na jego rzecz żadnych zleceń, nie ma między tymi firmami żadnych transakcji. Czy ZUS może uznać, że umowy-zlecenia w spółce są zawarte z własnymi pracownikami z uwagi na powiązanie osobowe obu firm? Czy ZUS może uznać, że zleceniobiorcy w spółce wykonują pracę na rzecz pracodawcy, bo jest on wspólnikiem spółki cywilnej? Właśnie ZUS rozpoczął kontrolę w spółce cywilnej i już na wstępie padło stwierdzenie, że będą do zapłaty składki, bo te dwie firmy łączy osoba pana X. Czy stawianie nam takiego zarzutu jest uzasadnione?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zarzut zawierania fikcyjnych umów-zleceń z pracownikami

Umowa-zlecenie z pracodawcą

Oczywiście nie ma zakazu zatrudniania w dwóch podmiotach – jakkolwiek powiązanych osobowo – na podstawie umowy o pracę i umowy-zlecenia. Jednakże zgodnie z treścią art. 9 ust. 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – osoby, o których mowa w ust. 4a (ten ustęp odwołuje się do osób zatrudnionych na podstawie np. umów-zleceń), podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowa o dzieło, została zawarta z pracodawcą, z którym pozostają równocześnie w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy.

Kiedy ZUS kwestionuje umowę-zlecenie i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia?

W związku z powyższym ZUS ma prawo zakwestionować stosunek zlecenia – ma w tym też interes prawny, skoro w przypadku uznania umów-zleceń za umowy o pracę płacone winny być pełne składki ZUS, jak od umowy o pracę. Art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych daje ZUS prawo w zakresie ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia. Zdarzają się tego rodzaju postępowania, gdzie ZUS ustala, że umowy z różnymi podmiotami były umowami zawieranymi dla pozoru, bo miały na celu ukrycie prawdziwego stosunku pracy. Albo czasem uznaje takie umowy za służące po prostu ukrywaniu godzin nadliczbowych pracowników. W każdym razie nie ma w tym względzie żadnej generalnej reguły i wszystko zależy od okoliczności danego przypadku.

Ustawodawca przewiduje pracę dla własnego pracodawcy na podstawie umowy-zlecenia, statuując jedynie z tego tytułu nieco surowsze obowiązki w zakresie ubezpieczeń społecznych. Mam tu na myśli wspomniany art. 9 ust 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stąd też proszę mieć świadomość, że ZUS będzie na pewno zmierzał do ustalenia, że zlecenie w spółce jest fikcyjne, po to tylko aby nie płacić nadgodzin, zmniejszyć składki ZUS itd. Trzeba bowiem mieć też świadomość, iż niejednokrotnie pracodawcy, aby zminimalizować koszty, sięgają i po takie rozwiązania, co jednak nie może być przekładane na wszystkich dookoła.

Umowa-zlecenie z podmiotem powiązanych z pracodawcą

Co prawda, w przepisie mowa jest o tym samym pracodawcy, ale niestety rozszerza się to pojęcie na inne podmioty powiązane z pracodawcą. Aby nie być gołosłowną, przytoczę tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II PK 282/14, zgodnie z którą „praca wykonywana na podstawie umowy zlecenia, zawartej między spółką wchodzącą w skład grupy spółek a pracownikiem innej spółki należącej do tej samej grupy, której przedmiotem jest wykonywanie tych samych czynności co wynikające z umowy o pracę, jest pracą świadczoną w ramach stosunku pracy ze spółką-pracodawcą”.

Przez analogię można przenieść te wnioski na sytuację, którą Pani opisuje. Jest to jednak rozważanie czysto teoretyczne, ponieważ to ZUS musi wykazać, że umowy-zlecenia w ogóle odpowiadały umowom o pracę, a zatem, że występowało wobec zleceniobiorców kierownictwo pracodawcy jako charakterystyczny i konstrukcyjny element istnienia stosunku pracy.

ZUS bada, czy występuje odmienność w świadczonych w ramach zlecenia i umowy o pracę obowiązkach zatrudnionego

Jeżeli zleceniobiorcy nie wykonywali pracy przyporządkowanej (we wskazanych godzinach, miejscu i pod ścisłym kierownictwem), nie był to stosunek pracy. Trzeba w tej sytuacji wykazywać odmienność świadczonych w ramach zlecenia i umowy o pracę obowiązków, jak również to, co Pani napisała – czyli niezależność całkowitą obu tych podmiotów i brak pomiędzy nimi jakichkolwiek powiązań. Nawet jeżeli decyzja ZUS byłaby niekorzystna, będzie możliwość odwołania się od niej do sądu pracy i wykazywania, że nie było to obejście prawa. Sąd jest zawsze zdecydowanie bardziej obiektywny niż ZUS.

W trakcie kontroli proszę wykazywać, że nie ma żadnych powiązań pomiędzy firmami, a zakres świadczeń w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej i w spółce cywilnej nie jest taki sam.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Urlop bezpłatny a nagroda jubileuszowa

Mam problem związany z urlopem bezpłatnym i nagrodą jubileuszową. Pracownik od 1998 r. był na urlopie bezpłatnym, udzielonym w trybie art. 174 1 ...

 

Zidentyfikowanie inspektora pracy

W jaki sposób pracodawca może ustalić, czy osoba zgłaszająca się na kontrolę jest rzeczywiście inspektorem pracy, zważywszy, że inspektor pracy może...

 

Czy zaplanowany dzień wolny przepada w przypadku choroby

Czy w przypadku gdy w systemie 4 brygadowym mam zaplanowany wcześniej WD np. we wtorek, a ja zachoruję od poniedziałku do czwartku, to czy WD mi przepada, czy...

 

Fałszowanie ewidencji czasu pracy - naruszenia prawa

Pomimo złożenia pozwu do sądu pracy zawiadomiłem prokuraturę o popełnieniu przestępstwa - uporczywego i złośliwego łamania praw pracowniczych. Czy można...

 

Czy prawo reguluje kolejność zwalniania pracowników w firmie?

Obecnie mam umowę na czas nieokreślony, ale w firmie trwają zwolnienia i boję się o swoją posadę. Pracodawca zwalniał dotąd głównie osoby zatrudnione za...

 

Zmiana pracy w czasie ciąży

Jestem w ósmym tygodniu ciąży. Chciałabym zmienić pracę; dostałam propozycję zatrudnienia na lepszych warunkach niż dotychczas (zgodną z moim...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Kodeks pracy

[Pobierz Kodeks pracy] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Kodeks pracy

[Pobierz ustawę o PIP] Stan prawny – 1.01.2019 r. j.t. z zaznaczonymi zmianami.

Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »