Wypadek przy pracy na umowie-zleceniu a etat

Czy etat w innej firmie wyłącza składkę wypadkową ze zlecenia?

Przy umowie-zleceniu kluczowe znaczenie ma zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych. Zleceniobiorca co do zasady jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Ubezpieczenie wypadkowe obejmuje natomiast osoby, które podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, z wyjątkami wynikającymi z ustawy.

Jeżeli jednak zleceniobiorca jest jednocześnie pracownikiem w innej firmie i z etatu osiąga podstawę wymiaru składek co najmniej równą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, dodatkowa umowa-zlecenie z innym podmiotem zwykle nie rodzi obowiązku opłacania składek emerytalnej i rentowych. W takiej sytuacji zleceniodawca najczęściej zgłasza zleceniobiorcę tylko do ubezpieczenia zdrowotnego.

Skutek jest praktyczny: jeżeli ze zlecenia nie było ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, to co do zasady nie było również ubezpieczenia wypadkowego z tego zlecenia. Samo opłacanie składki wypadkowej przez pracodawcę z etatu nie oznacza, że wypadek przy pracy dla innej firmy automatycznie jest objęty ochroną z etatu. Uzupełniająco przydatne może być także wyjaśnienie zagadnienia: Składka zdrowotna 0 zł.

Inaczej może być, gdy wynagrodzenie z etatu jest niższe niż minimalne wynagrodzenie, gdy zlecenie jest wykonywane na rzecz własnego pracodawcy albo gdy zleceniobiorca dobrowolnie przystąpił do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych ze zlecenia. Wtedy trzeba dokładnie sprawdzić zgłoszenia do ZUS i dokumenty rozliczeniowe. Szerzej opisujemy też zagadnienie: Zlecenie w spółce cywilnej a zarzuty ZUS.

Czy w opisanej sytuacji przysługuje jednorazowe odszkodowanie?

Jeżeli firma Y prawidłowo zgłosiła Panią tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, bo z etatu w firmie X miała Pani zapewnione obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i odpowiednią podstawę składek, to wypadek podczas wykonywania zlecenia dla firmy Y najczęściej nie będzie dawał prawa do jednorazowego odszkodowania z ubezpieczenia wypadkowego.

Nie dlatego, że zleceniodawca nie opłacił konkretnej składki przez zaniedbanie, lecz dlatego, że z tego zlecenia mogło w ogóle nie powstać ubezpieczenie wypadkowe. Ochrona wypadkowa z etatu dotyczy zdarzeń związanych z pracą wykonywaną dla pracodawcy, a nie każdej pracy zarobkowej podejmowanej w czasie urlopu u innego podmiotu.

Trzeba jednak odróżnić brak obowiązku ubezpieczenia od błędu zleceniodawcy. Jeżeli z okoliczności wynika, że firma Y powinna zgłosić Panią do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego, ale tego nie zrobiła, nie należy poprzestawać na informacji zleceniodawcy. W takim przypadku można domagać się wyjaśnienia sprawy w ZUS.

Kiedy zlecenie powinno być objęte ubezpieczeniem wypadkowym?

Ubezpieczenie wypadkowe przy zleceniu występuje wtedy, gdy zleceniobiorca podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Może to wynikać z obowiązku ustawowego albo z dobrowolnego przystąpienia do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, jeżeli przepisy dopuszczają taki wybór.

W praktyce warto sprawdzić zwłaszcza trzy kwestie:

• czy umowa-zlecenie była zawarta z własnym pracodawcą albo wykonywana na jego rzecz,
• czy wynagrodzenie z etatu osiągało co najmniej minimalną podstawę wymagającą wyłączenia obowiązkowych składek społecznych ze zlecenia,
• czy zleceniobiorca złożył wniosek o dobrowolne objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi ze zlecenia.

Nie wystarczy samo przekonanie, że ktoś jest ubezpieczony wypadkowo gdziekolwiek. Dla świadczeń z tytułu wypadku na zleceniu istotne jest ubezpieczenie z tego konkretnego tytułu, w okresie wykonywania zlecenia.

Karta wypadku przy umowie-zleceniu

Przy wypadku osoby wykonującej umowę-zlecenie sporządza się kartę wypadku, a nie protokół powypadkowy właściwy dla pracowników. Karta wypadku opisuje okoliczności i przyczyny zdarzenia oraz jest ważnym dokumentem w postępowaniu przed ZUS.

Zleceniodawca powinien ustalić okoliczności zdarzenia, zebrać wyjaśnienia poszkodowanego i świadków, zabezpieczyć dostępne dowody oraz sporządzić kartę wypadku. Jeżeli odmawia, warto złożyć pisemny wniosek o jej sporządzenie i zachować potwierdzenie nadania albo odbioru.

Nawet prawidłowo sporządzona karta wypadku nie przesądza jeszcze o wypłacie odszkodowania. ZUS bada, czy zdarzenie spełnia definicję wypadku przy pracy, czy poszkodowany podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu z danego tytułu oraz czy istnieje stały albo długotrwały uszczerbek na zdrowiu.

Co zrobić, gdy firma Y twierdzi, że składka wypadkowa nie była należna?

W pierwszej kolejności należy ustalić, z jakiego powodu zleceniodawca zgłosił Panią tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. Sama odpowiedź, że składkę wypadkową opłaca firma X, jest zbyt uproszczona. Prawidłowe pytanie brzmi: czy z umowy-zlecenia w firmie Y powstał tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, a w konsekwencji do ubezpieczenia wypadkowego.

Praktycznie warto poprosić firmę Y o kopie albo informacje dotyczące zgłoszenia do ZUS, w szczególności kodu tytułu ubezpieczenia oraz zakresu zgłoszenia. Warto też sprawdzić dane na swoim profilu w PUE ZUS, jeżeli są dostępne.

Jeżeli okaże się, że zleceniodawca powinien zgłosić Panią do ubezpieczeń społecznych, można złożyć do ZUS wniosek o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym z umowy-zlecenia. W razie potwierdzenia podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu zleceniodawca będzie musiał skorygować dokumenty, a ZUS oceni prawo do świadczeń.

Jakie świadczenia mogą wchodzić w grę po wypadku?

Jeżeli wypadek na zleceniu był objęty ubezpieczeniem wypadkowym, poszkodowany może ubiegać się między innymi o zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego, świadczenie rehabilitacyjne, jednorazowe odszkodowanie, a w poważniejszych przypadkach także rentę z tytułu niezdolności do pracy. Zakres świadczeń zależy od skutków zdrowotnych zdarzenia.

Jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje za sam fakt wypadku. Konieczne jest ustalenie stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przez lekarza orzecznika ZUS, zwykle po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.

Jeżeli zlecenie nie było objęte ubezpieczeniem wypadkowym, poszkodowany może nadal korzystać z innych świadczeń, o ile spełnia warunki z innych tytułów, na przykład z wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego z etatu. Nie będzie to jednak świadczenie wypadkowe za pracę wykonywaną dla zleceniodawcy.

FAQ

Czy składka wypadkowa z etatu chroni mnie podczas pracy na zleceniu dla innej firmy?

Co do zasady nie. Ubezpieczenie wypadkowe z etatu dotyczy zdarzeń związanych z pracą dla pracodawcy. Wypadek przy wykonywaniu zlecenia dla innej firmy wymaga oceny, czy z tego zlecenia istniało ubezpieczenie wypadkowe.

Czy mogę dobrowolnie opłacić samą składkę wypadkową ze zlecenia?

Nie. Ubezpieczenie wypadkowe nie funkcjonuje jako samodzielne dobrowolne ubezpieczenie. Jest związane z podleganiem ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z danego tytułu.

Czy zleceniodawca powinien sporządzić kartę wypadku, jeżeli zgłosił mnie tylko do zdrowotnego?

Warto żądać sporządzenia karty wypadku, ponieważ dokumentuje ona okoliczności zdarzenia. Karta nie przesądza jednak o prawie do odszkodowania. ZUS osobno ocenia podleganie ubezpieczeniu wypadkowemu i skutki zdrowotne.

Co, jeśli zleceniodawca błędnie nie zgłosił mnie do ubezpieczeń społecznych?

Można wystąpić do ZUS o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym z umowy-zlecenia. Jeżeli ZUS potwierdzi, że ubezpieczenia były obowiązkowe, płatnik powinien skorygować dokumenty i rozliczenia.

Czy jednorazowe odszkodowanie przysługuje za każdy wypadek na zleceniu?

Nie. Konieczne jest spełnienie warunków ustawowych, w tym podleganie ubezpieczeniu wypadkowemu z danego tytułu oraz ustalenie stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Źródła

• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
• Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.