Przeniesienie z pracy biurowej w teren

Kiedy pracodawca może przenieść pracownika do innej pracy?

Zgodnie z art. 42 § 4 Kodeksu pracy wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy lub płacy nie jest wymagane, gdy pracodawca powierza pracownikowi inną pracę niż określona w umowie o pracę na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym. Nie jest to jednak uprawnienie nieograniczone.

Aby takie czasowe przeniesienie było zgodne z prawem, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

• po stronie pracodawcy występują uzasadnione potrzeby organizacyjne, kadrowe albo gospodarcze,
• powierzenie innej pracy nie powoduje obniżenia dotychczasowego wynagrodzenia,
• nowa praca odpowiada kwalifikacjom pracownika, czyli nie jest ani pracą poniżej jego kwalifikacji w sposób poniżający, ani pracą wymagającą kwalifikacji, których pracownik nie posiada,
• łączny okres takiego powierzenia nie przekracza 3 miesięcy w danym roku kalendarzowym.

Jeżeli pracodawca chce po upływie tego okresu pozostawić pracownika na innym stanowisku na stałe, powinien uzyskać zgodę pracownika w porozumieniu zmieniającym albo zastosować wypowiedzenie zmieniające. Samo czasowe powierzenie innej pracy nie może służyć obejściu przepisów o zmianie warunków umowy.

Czy można odmówić pracy terenowej z powodu stanu zdrowia?

Jeżeli praca terenowa wiąże się z długim chodzeniem, wysiłkiem fizycznym, pracą w nierównym terenie albo innymi obciążeniami, a pracownik ma przeciwwskazania zdrowotne, należy działać formalnie. Zaświadczenie od lekarza prowadzącego, np. ortopedy lub neurologa, jest ważnym sygnałem dla pracodawcy, ale o dopuszczeniu do określonej pracy rozstrzyga zasadniczo lekarz medycyny pracy.

Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy, do której nie ma on aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań. Jeżeli zmiana stanowiska oznacza inne warunki pracy, inne narażenia albo istotnie większy wysiłek fizyczny, pracodawca powinien ocenić potrzebę skierowania pracownika na badania profilaktyczne przed rozpoczęciem nowych obowiązków.

W praktyce warto złożyć do pracodawcy pisemne pismo, w którym pracownik:

• wskazuje, że praca terenowa może być sprzeczna z jego stanem zdrowia,
• dołącza posiadane zaświadczenie lekarskie,
• wnosi o skierowanie na badania medycyny pracy przed powierzeniem nowych obowiązków,
• prosi o pisemne określenie zakresu i warunków pracy terenowej.

Jeżeli lekarz medycyny pracy wyda orzeczenie o przeciwwskazaniach do pracy terenowej, pracodawca nie powinien powierzać takiej pracy. W razie sporu znaczenie będą miały dokumenty: zakres obowiązków, skierowanie na badania, orzeczenie lekarskie, korespondencja z pracodawcą oraz rzeczywisty charakter pracy.

Czy pracodawca może przenieść pracownika tylko po to, aby został na nowym stanowisku?

Pracodawca może powierzyć inną pracę czasowo, ale nie może w ten sposób trwale zmienić umowy o pracę. Jeżeli już na etapie przeniesienia wiadomo, że celem pracodawcy jest stałe pozostawienie pracownika w terenie, a nie jedynie przejściowe zabezpieczenie potrzeb zakładu, można kwestionować prawidłowość takiego działania.

Nie każda niechęć pracownika do nowej pracy oznacza jednak, że polecenie jest bezprawne. Jeżeli wszystkie warunki z Kodeksu pracy są spełnione, a pracownik ma zdolność zdrowotną do pracy, odmowa wykonania polecenia może zostać potraktowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych. Dlatego przed odmową należy zebrać dokumenty i upewnić się, czy polecenie rzeczywiście narusza przepisy.

Co zrobić krok po kroku, aby nie dopuścić do bezprawnego przeniesienia?

Najbezpieczniej działać pisemnie i spokojnie. Ustne rozmowy z przełożonym są przydatne, ale w razie sporu trudno je udowodnić.

1. Poproś o pisemne polecenie lub informację o przeniesieniu. Powinno wynikać z niego, na jak długo, na jakie stanowisko i z jakimi obowiązkami pracownik ma zostać skierowany.
2. Złóż zaświadczenie od lekarza prowadzącego. Wskaż, że praca wymagająca wysiłku fizycznego, długiego chodzenia albo pracy w terenie może być przeciwwskazana.
3. Zażądaj oceny przez lekarza medycyny pracy. Pracodawca powinien mieć pewność, że pracownik może bezpiecznie wykonywać nowe obowiązki.
4. Nie podpisuj pochopnie porozumienia zmieniającego. Porozumienie może oznaczać zgodę na trwałą zmianę stanowiska, a nie tylko czasowe powierzenie innej pracy.
5. Zachowuj kopie dokumentów. Potwierdzenie złożenia pisma, e-maile i orzeczenia lekarskie mogą mieć kluczowe znaczenie.

Jeżeli pracodawca mimo przeciwwskazań medycznych żąda wykonywania pracy terenowej, można rozważyć zawiadomienie Państwowej Inspekcji Pracy lub dochodzenie roszczeń przed sądem pracy. Wybór właściwego działania zależy od tego, czy pracodawca wydał już formalne polecenie, czy dopiero zapowiada zmianę.

Planowanie ciąży a ochrona pracownicy

Samo planowanie ciąży nie powoduje jeszcze zastosowania szczególnej ochrony przewidzianej dla pracownicy w ciąży. Pracodawca co do zasady nie musi traktować pracownicy jak ciężarnej, dopóki ciąża nie zostanie potwierdzona w sposób umożliwiający zastosowanie przepisów ochronnych.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może ignorować stan zdrowia pracownicy. Jeżeli istnieją przeciwwskazania do pracy terenowej z powodu problemów z kręgosłupem, obowiązki pracodawcy wynikają niezależnie od ciąży z przepisów o badaniach profilaktycznych oraz bezpiecznych i higienicznych warunkach pracy.

Co jeśli pracownica zajdzie w ciążę w czasie przeniesienia?

Jeżeli pracownica zajdzie w ciążę w trakcie czasowego powierzenia pracy terenowej, powinna niezwłocznie poinformować pracodawcę i przedstawić zaświadczenie lekarskie o ciąży. Od tego momentu pracodawca musi ocenić, czy wykonywana praca jest dopuszczalna dla pracownicy w ciąży.

Praca w terenie nie jest automatycznie zakazana każdej kobiecie w ciąży. Zakaz lub obowiązek zmiany organizacji pracy zależy od konkretnych warunków: wysiłku fizycznego, pozycji ciała, konieczności dźwigania, długości chodzenia, warunków atmosferycznych, ryzyka urazu, kontaktu ze szkodliwymi czynnikami albo innych obciążeń. Znaczenie ma także wykaz prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią.

Jeżeli praca jest wzbroniona albo lekarz stwierdzi przeciwwskazania zdrowotne, pracodawca powinien odpowiednio dostosować warunki pracy, ograniczyć czas pracy, przenieść pracownicę do innej pracy albo zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy. Jeżeli przeniesienie powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy. W okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy pracownica zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

Po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie albo zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy pracodawca powinien przywrócić pracownicę do pracy na warunkach wynikających z umowy, chyba że strony zgodnie zmienią te warunki albo pracodawca zastosuje przewidzianą prawem procedurę.

Podsumowanie

Pracodawca może czasowo przenieść pracownika biurowego do pracy terenowej, ale tylko na warunkach określonych w Kodeksie pracy. Nie wystarczy sama decyzja przełożonego. Muszą istnieć uzasadnione potrzeby pracodawcy, wynagrodzenie nie może spaść, a powierzona praca musi odpowiadać kwalifikacjom pracownika.

W opisanej sytuacji najważniejszy jest stan zdrowia. Jeżeli praca terenowa wymaga wysiłku fizycznego, a pracownica ma problemy z kręgosłupem, powinna przedłożyć dokumentację lekarską i żądać oceny lekarza medycyny pracy. W razie ciąży pracodawca ma dodatkowe obowiązki ochronne, ale ich zakres zależy od konkretnych warunków pracy i medycznych przeciwwskazań.

FAQ

Czy pracodawca może przenieść mnie do pracy terenowej bez mojej zgody?

Tak, ale tylko czasowo i po spełnieniu warunków z Kodeksu pracy. Przeniesienie nie może trwać dłużej niż 3 miesiące w roku kalendarzowym, nie może obniżać wynagrodzenia i musi odpowiadać kwalifikacjom pracownika.

Czy zwykłe zaświadczenie od lekarza specjalisty wystarczy, aby odmówić pracy?

Zaświadczenie od lekarza specjalisty jest ważnym dowodem, ale o zdolności do konkretnej pracy zasadniczo rozstrzyga lekarz medycyny pracy. Najlepiej złożyć zaświadczenie pracodawcy i zażądać skierowania na badania profilaktyczne dotyczące nowych warunków pracy.

Co jeśli pracodawca nie skieruje mnie na badania?

Jeżeli nowe obowiązki wiążą się z innymi warunkami pracy albo większym obciążeniem, brak weryfikacji zdolności zdrowotnej może być istotnym naruszeniem. Warto pisemnie zwrócić się o skierowanie na badania i zachować potwierdzenie złożenia pisma.

Czy po 3 miesiącach muszę wrócić na poprzednie stanowisko?

Co do zasady tak, ponieważ czasowe powierzenie innej pracy nie zmienia trwale umowy o pracę. Stała zmiana stanowiska wymaga porozumienia zmieniającego albo wypowiedzenia zmieniającego.

Czy ciąża automatycznie uniemożliwia pracę w terenie?

Nie zawsze. Decydują konkretne warunki pracy oraz przeciwwskazania medyczne. Jeżeli praca jest wzbroniona, uciążliwa, niebezpieczna albo szkodliwa dla zdrowia kobiety w ciąży, pracodawca musi dostosować warunki, przenieść pracownicę do innej pracy albo zwolnić ją z obowiązku pracy z zachowaniem wynagrodzenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią, Dz.U. 2017 poz. 796

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.