Inna praca w okresie wypowiedzenia zmieniającego

Czy wypowiedzenie zmieniające wyklucza czasowe powierzenie innej pracy?

Nie. Wypowiedzenie zmieniające oraz powierzenie pracownikowi innej pracy na podstawie art. 42 § 4 Kodeksu pracy to dwie niezależne instytucje. Pracodawca może więc wręczyć wypowiedzenie zmieniające, a następnie w okresie wypowiedzenia czasowo polecić wykonywanie innej pracy, jeżeli spełnia warunki przewidziane w Kodeksie pracy.

Wypowiedzenie zmieniające służy trwałej zmianie warunków pracy lub płacy po upływie okresu wypowiedzenia. Natomiast czasowe powierzenie innej pracy jest rozwiązaniem przejściowym i nie zmienia na stałe umowy o pracę.

Jeżeli pracownik nie przyjmie nowych warunków zaproponowanych w wypowiedzeniu zmieniającym, umowa o pracę rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia. Do tego czasu pracownik zasadniczo nadal pozostaje w stosunku pracy i powinien wykonywać zgodne z prawem polecenia pracodawcy.

Termin na przyjęcie albo odmowę nowych warunków

Przy wypowiedzeniu zmieniającym pracownik może odmówić przyjęcia zaproponowanych warunków. Co do zasady oświadczenie o odmowie należy złożyć przed upływem połowy okresu wypowiedzenia. Jeżeli pracownik tego nie zrobi, uważa się, że wyraził zgodę na nowe warunki.

Istotny jest jednak obowiązek pouczenia pracownika. Jeżeli wypowiedzenie zmieniające nie zawiera pouczenia o skutku niezłożenia odmowy i o terminie na odmowę, pracownik może złożyć oświadczenie o odmowie do końca okresu wypowiedzenia. Przy podobnych stanach faktycznych pomocny może być tekst: Wypowiedzenie umowy o pracę a obowiązek znalezienia zastępcy.

Sam czas na podjęcie decyzji w sprawie wypowiedzenia zmieniającego nie jest okresem ochronnym przed innymi poleceniami pracodawcy. Jeżeli polecenie czasowego wykonywania innej pracy spełnia warunki ustawowe, pracownik powinien je wykonać.

Warunki czasowego powierzenia innej pracy

Art. 42 § 4 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy powierzyć pracownikowi inną pracę niż określona w umowie bez wypowiedzenia zmieniającego, ale tylko po spełnieniu łącznie kilku warunków.

1. Uzasadnione potrzeby pracodawcy. Powierzenie innej pracy musi wynikać z realnych potrzeb zakładu pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że chodzi o potrzeby pracodawcy jako całości, a nie wyłącznie o wygodę jednej komórki organizacyjnej.
2. Limit 3 miesięcy w roku kalendarzowym. Powierzenie innej pracy ma charakter czasowy. Nie może być wykorzystywane do stałego przeniesienia pracownika na inne stanowisko z pominięciem wypowiedzenia zmieniającego albo porozumienia zmieniającego.
3. Praca zgodna z kwalifikacjami. Nowe zadania powinny odpowiadać kwalifikacjom pracownika rozumianym szeroko: jako wykształcenie, doświadczenie, umiejętności, predyspozycje i stan zdrowia. Nie chodzi o identyczne stanowisko, ale o pracę, przy której kwalifikacje pracownika mają realne zastosowanie.
4. Brak obniżenia wynagrodzenia. Pracownik powinien zachować dotychczasowe wynagrodzenie. Powierzenie innej pracy nie może być sposobem na czasowe obniżenie pensji.

Jeżeli choć jeden z tych warunków nie jest spełniony, polecenie pracodawcy może być wadliwe. W praktyce warto żądać, aby powierzenie innej pracy zostało potwierdzone na piśmie albo co najmniej w wiadomości e-mail, z określeniem stanowiska, okresu i przyczyny.

Czy pracodawca może przenieść kierownika na stanowisko niższe?

To zależy od rodzaju pracy, zakresu zadań i kwalifikacji pracownika. Sam fakt, że nowe stanowisko jest organizacyjnie niższe, nie zawsze oznacza naruszenie prawa. Problem pojawia się wtedy, gdy praca ma charakter poniżający, całkowicie oderwany od kwalifikacji albo w praktyce służy obejściu procedury wypowiedzenia zmieniającego.

Przykładowo kierownik może zostać czasowo skierowany do pracy operacyjnej, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami pracodawcy, odpowiada jego kwalifikacjom i nie obniża wynagrodzenia. Inaczej należy ocenić polecenie, które polegałoby na powierzeniu pracy niewymagającej żadnych kwalifikacji osobie zatrudnionej ze względu na specjalistyczne doświadczenie.

Odmowa wykonania pracy na innym stanowisku

Jeżeli pracodawca spełnił warunki z art. 42 § 4 Kodeksu pracy, odmowa wykonania polecenia może zostać potraktowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych. W skrajnych sytuacjach pracodawca może próbować rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Inaczej jest wtedy, gdy polecenie narusza przepisy, np. przekracza limit 3 miesięcy w roku kalendarzowym, obniża wynagrodzenie, dotyczy pracy niezgodnej z kwalifikacjami albo nie wynika z uzasadnionych potrzeb pracodawcy. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego odmowa wykonania polecenia sprzecznego z warunkami ustawowymi nie powinna być kwalifikowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych.

W praktyce, zanim pracownik odmówi, powinien zachować ostrożność. Najbezpieczniej jest złożyć krótkie pisemne stanowisko, wskazując, które warunki ustawowe nie są spełnione, oraz poprosić pracodawcę o doprecyzowanie podstawy, zakresu i okresu powierzenia innej pracy.

Co zrobić po otrzymaniu takiego polecenia?

Pracownik powinien sprawdzić przede wszystkim cztery kwestie: czy istnieje uzasadniona potrzeba pracodawcy, czy nowe obowiązki odpowiadają jego kwalifikacjom, czy okres powierzenia nie przekracza limitu 3 miesięcy w roku kalendarzowym oraz czy wynagrodzenie pozostaje bez zmian.

Warto też odróżnić dwa dokumenty: wypowiedzenie zmieniające i polecenie czasowego wykonywania innej pracy. Odmowa przyjęcia nowych warunków z wypowiedzenia zmieniającego nie jest tym samym co odmowa wykonania bieżącego polecenia służbowego. Te decyzje mają różne skutki prawne.

Jeżeli pracownik zamierza odmówić przyjęcia nowych warunków z wypowiedzenia zmieniającego, powinien pilnować terminu na złożenie oświadczenia. Jeżeli natomiast kwestionuje czasowe powierzenie innej pracy, powinien zgromadzić dokumenty i korespondencję potwierdzające rzeczywisty zakres polecenia.

FAQ

Czy pracodawca może powierzyć inną pracę po wręczeniu wypowiedzenia zmieniającego?

Tak, jeżeli spełnia warunki z art. 42 § 4 Kodeksu pracy. Wypowiedzenie zmieniające nie wyłącza możliwości czasowego powierzenia innej pracy w okresie wypowiedzenia.

Czy mogę odmówić pracy na innym stanowisku?

Możesz odmówić, jeżeli polecenie narusza przepisy, np. dotyczy pracy niezgodnej z kwalifikacjami, przekracza limit 3 miesięcy albo obniża wynagrodzenie. Jeżeli polecenie jest zgodne z prawem, odmowa może być ryzykowna.

Czy wynagrodzenie może zostać obniżone przy czasowym powierzeniu innej pracy?

Nie. Jednym z warunków zastosowania art. 42 § 4 Kodeksu pracy jest brak obniżenia wynagrodzenia pracownika.

Czy limit 3 miesięcy liczy się od wypowiedzenia?

Nie. Limit dotyczy roku kalendarzowego, a nie konkretnego wypowiedzenia. Jeżeli pracownik był już w danym roku powierzony do innej pracy przez 3 miesiące, dalsze korzystanie z tego trybu może być niedopuszczalne.

Do kiedy trzeba odmówić przyjęcia nowych warunków z wypowiedzenia zmieniającego?

Co do zasady przed upływem połowy okresu wypowiedzenia. Jeżeli pismo nie zawiera wymaganego pouczenia, odmowę można złożyć do końca okresu wypowiedzenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, art. 42.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 1979 r., sygn. akt I PR 55/79.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt I PKN 515/97.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1997 r., sygn. akt I PKN 131/97.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1978 r., sygn. akt I PRN 54/78.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I PKN 370/99.